kabaczek - (Cucarbita pepo); grupa odmian dyni zwyczajnej o przekroju krzaczastym i jadalnych, wydłużonych owocach. Posiada wielki liście i złociste kwiaty. Owoc tej rośliny używany jest jako jarzyna. Pochodzi z Ameryki. Szybko rozpowszechnił się po całej Europie a w XVII wieku był już ulubioną potrawą na terenie Ukrainy.
Kabari - Inna nazwa Indian Nadeb.
Kabinapek - Inna nazwa Indian Pomo Środkowych.
Kabixi (1) - Cabichi lub Cabishi; Indianie z Brazylii, żyjący po prawej stronie górnego biegu rzeki Guaporé, koło Vila Bela w Mato Grosso. Spokrewnieni z Indianami Cujuna, Cumana, Mataua, Wanham, Urunumacan. W 1986 roku liczebność ich szacowano na 100 osób.
Kabixi (2) - Inna nazwa Indian Parecis.
Kabixi (3) - Inna nazwa Indian Nambikuara.
Kabotie, Michael - Urodzony w 1942 roku artysta-plastyk z plemienia Hopi.
kachina - U Indian Hopi i Zuni jest to nazwa duchów przodków, które przychodziły do wiosek w dzień przesilenia zimowego i na święto sadzenia fasoli. Były zamaskowanym wcieleniem zmarłych. Kukły przedstawiające kachiny wisiały w domach, same nie były jednak czczone, lecz służyły do przypominania o istnieniu duchów zmarłych. W kult kachin wtajemniczano chłopców między siódmym a dziesiątym rokiem życia.
kaczka - Indianie Cheyenne nazywali ją śé'śe, Indianie Shawnee - si'sipa, a Indianie Huron - yoon-ghek.
Rosół z kaczki, przyrządzany przez Indian Chippewa, szczególni im smakował z ugotowanymi i stłuczonymi żołędziami.
Kaczka Cyranka - Śiya'ka; Teal Duck. Nosił też imię: Orzeł Który Straszy; Wanbli'wana'-peya; Eagle-Who-Frightens. Był Indianinem Yanktonai-Teton. Zamiast być znanym przez Anglików pod swym równoznacznym imieniem w ich języku, zwracano się do niego w jego sjouańskim brzmieniu, znają go jako Śiya'ka. Nie był wodzem dziedzicznym, lecz wybrany został na tę pozycję przez grupę. Będąc młodym mężczyzną, wziął dwa razy udział w Tańcu Słońca i był jednym z czterech młodzieńców wytypowanych do zawieszenia na palu w Tańcu Słońca. Pierwszy raz wziął udział w tej ceremonii mając 21 lat i spełniając swe ślubowanie poprzez holowanie swego ciała. W towarzystwie 26 wojowników wyruszył na wyprawę przeciw Indianom Mandan i Arikara. Około 20 z tych wojowników (łącznie z nim) ślubowało wziąć udział poprzez taniec w następnym Tańcu Słońca, a reszta ślubowała uczestniczyć w tej ceremonii w inny sposób. Stoczono jedną bitwę i wszyscy uczestnicy wyprawy wrócili do domu żywi. Kolejny raz wziął udział w Tańcu Słońca mając 25 lat i jako świadectwo spełnionych modlitw nosił po trzy długie blizny na każdym ramieniu. Był jednym z plemiennych delegatów na waszyngtońskie rokowania. Zmarł w marcu 1913 roku.
kacyk - Nazwa wywodzi się z języka hiszpańskiego, od określenia cacique. W Ameryce Łacińskiej był to przywódca plemienia indiańskiego, szef wspólnoty wiejskiej, szlachcic indiański, który z tytułu posiadania ziemi był opiekunem wsi i reprezentował ją wobec władz hiszpańskich. Sprawował władzę we współdziałaniu z kapłanami, wróżbitami i starszyzną wojowników. Początkowo słowo to używane jedynie na Haiti, przez Hiszpanów przeniesione zostało do Ameryki Środkowej i Południowej. W XIX wieku słowo to zaczęło oznaczać przywódcę lokalnej oligarchii, który miał swych stronników - klientów. Zapewniał im opiekę i poparcie wobec władz oraz ochronę przed roszczeniami innych kacyków lub ich klientów. Uzależniał od siebie swych sąsiadów głównie za pomocą środków ekonomicznych, udzielając pożyczek na lichwiarski procent itp.
Kadiweu - Mbaya-Guaikuru, Caduveo lub Ediu-Adig. Indianie z Brazylii (Mato Greosso do Sul), żyjący wokół Serra da Bodoquena w trzech wioskach. Zaliczeni do rodziny językowej guaicuruan. Indian tych nazywano również Payagua, czyli Wróg..
U Indian Kadiweu zaobserwowano interesujący taniec. Młodzi chłopcy i dziewczęta tworzyli oddzielne szeregi trzymając się za ręce lub za kibić i poruszali się miarowo do przodu i do tyłu od uderzenia bębnów i muzyki fletów. Od czasu do czasu mężczyźni łamali szeregi i obracali się wokół dziewcząt, albo też oddzielne pary wykonywały różne obroty. Były to przeważnie dwa wolne i jeden szybki krok naprzód z powrotem do pozycji wyjściowej. Ciało było przy tych krokach lekko zgięta i pochylone do przodu, cofało się natomiast przy ostatnim kroku. Inny taniec Indian Kadiweu przeprowadzony przez kobiety dla uczczenia gości polegał na wykonywaniu szeregu małych kroków przy równoczesnych ruchach kołyszących ciała oraz rąk. Przy jeszcze innym z tańców tworzono męskie i żeńskie kręgi taneczne, które obracały się następnie na znak przewodnik w odwrotnych kierunkach, z tym że tancerze imitowali przy tym zrywanie kiści kukurydzy z łodyg.
Indianie Kadiweu z połowy XX wieku wierzyli w wodnego demona, który przybierał postać byka i żył w wodzie w pewnych określonych miejscach. Gdy któraś z kobiet przychodziła do kąpieli, demon atakował ją i zabierał na dno rzeki, lub jeziora, dokonują tam gwałtu. Jeśli kobieta po tym stosunku nie otrzymała pomocy czarownika, czekała ją śmierć.
Jedna z gier współczesnych Indian Kadiweu polega na przeciąganiu liny przez młodzieńców z jednej a kobiety z drugiej strony. Gdy kobiety zaczynają przegrywać, paru silnych mężczyzn wkracza do akcji i przechyla zwycięstwo na stronę kobiet. Celem tej zabawy wydaje się być zamiar zawstydzenia młodzieńców przez kobiety. Inna gra polega na utworzeniu kręgu przez kobiety i mężczyzn, wzajemnym spleceniu rąk i możliwie ja najszybszym obracaniu się w koło. Osoba, która pada na ziemię, przegrywa zabawę i wycofuje się.
Wśród Indian Kadiweu kobiety często występowały też w pokazowych walkach na pięści.
W roku 1995 liczebność ich (w zależności od źródła szacowano na 1800 lub 1200 osób. 20 do 50% Indian Kadiweu jest piśmiennych.
Kado - Inna nazwa Indian Caddo.
Kadohadacho - Kä'dohada'cho, czyli Właściwi Indianie Caddo lub Prawdziwi Indianie Caddo; plemię Konfederacji Indian Caddo mylone czasem z samą Konfederacją. Dialekt ich jest bardzo bliski Indianom Hainai i Anadarko. Obyczajami i ceremoniami przypominali innych Indian Caddo.
Mooney podaje, że plemiona Konfederacji Caddo, a więc i Indianie Kadohadacho, mieli dziesięć następujących klanów: Suko (Słońce), Kayahanin (Piorun), Iwi (Orzeł), Kishi (Puma), Oat (Szop), Tao (Bóbr), Kagaih (Wrona), Nawotsi (Niedźwiedź), Tasha (Wilk), Tanaha (Bizon). Klan Bizona nazywano czasem Koho (Aligator), "Gdyż obydwa te zwierzęta ryczą w ten sam sposób". Członkowie grupy nie zabijali zwierząt od których wzięli swoją nazwę, z wyjątkiem orła, którego piór używano do ozdób i w czasie uświęconych ceremonii. Ptak ten mógł być jednak zabity tylko przez mężczyzn przechodzących odpowiednią ku temu inicjację. Rytuały i pieśni towarzyszące przygotowaniom do zabicia orła uległy zapomnieniu wraz ze śmiercią ostatniego ich strażnika i ludzie musieli zacząć zwracać się z prośbą o potrzebne pióra do innych plemion.
Indianie Kadohadacho ukształtowali się jako plemię na rzeką Red w Luizjanie i w jej najbliższej okolicy, nie udając się ze swymi pobratymcami na żadną południową czy północną wędrówkę. Po raz pierwszy zetknęli się z Białymi w 1541 roku, kiedy De Soto ze swymi ludźmi przebywał wśród niektórych ich odłamów nad rzeką Washita i w pobliżu Missisipi. Hiszpanie w XVI i XVII wieku nigdy nie dotarli do ich wiosek leżących nad jeziorami północno-zachodniej Luizjany, lecz Indianie poznali hiszpańskich żołnierzy i osadników z zachodu, łącząc się z wyprawami wojennymi innych plemion. Do domów przynoszono zdobyte przedmioty wyrobu europejskiego. Gdy do Indian tych dotarły w 1687 roku zmierzające na północ niedobitki wyprawy La Salle, znali oni już konie, lecz nie posiadali jeszcze broni palnej. Od blisko dwóch lat La Salle utrzymywał bezpośrednie stosunki z plemionami Konfederacji Caddo mieszkającymi w Teksasie, więc gdy doniesiono o przybyciu Francuzów, powitano ich jak przyjaciół, a nie jak obcych. Wódz Indian Kadohadacho z kamuletem w dłoni wraz z wojownikami wyszedł blisko 5 kilometrów na ich spotkanie i poprowadził z honorami do wioski nad rzeką Red. Po przybyciu "Kobiety, - jak podaje Dovay - jak każe zwyczaj, umyły nam głowy i stopy w gorącej wodzie i osadziły nas na podwyższeniu pokrytym bardzo ładnymi białymi matami. Później udaliśmy się na ucztę, Taniec Kamuletu, i inne zabawy, które trwały noc i dzień." Przyjaźń z Francuzami nigdy nie została zerwana. Na początku XVIII wieku Francuzi założyli w ich wiosce młyn i placówkę handlową, lecz w kilka lat później zlikwidowali je na skutek swych sporów z Hiszpanami. Spory te, wraz z wrogością plemion wyrzuconych ze swych siedzib przez napierających osadników oraz nieznanymi dotąd chorobami (szczególnie czarną ospą i odrą), przyniosły wiele nieszczęść i poważne zmniejszenie liczby ludności. W ostatnich 25 latach XVIII wieku Indianie Kadohadach puścili swe wioski znad jezior północno-zachodniej Luizjany, przekroczyli rzekę i osiedli w pobliżu swych pobratymców, Indian Nachitoche. Na początku XIX wieku przestali istnieć jako odrębne plemię. Wymieszali się z innymi plemionami Konfederacji, dzieląc wszystkie ich niedole.
Kagwahibm - Inna nazwa Indian Juma.
Kagwahiv - Inna nazwa Indian Juma.
Kagwahiva - Inna nazwa Indian Juma.
Kagwahiph - Inna nazwa brazylijskich Indian Kawahib.
Kagwantan - Indianie zamieszkujący Północno-Zachodnie Wybrzeże Pacyfiku Ameryki Północnej, w pobliżu wyspy Kuiu. Słynęli ze swej wojowniczości.
Kaibab - Odłam Indian Paiute, którego nazwa znaczy prawdopodobnie "Na Górze". W 1873 roku, kiedy to żyli w okolicy Kanab w południowo-zachodniej części stanu Utah, liczyli 171 osób. Ich imieniem Powell nazwał płaskowyż Kaibab z północno-zachodniej Arizony. W 1903 roku ich liczebność szacowano na 140 osób, z których 30 mieszkało koło Cedar City w Utah, a 110 wraz z wyznaczonym im agentem. W 1906 roku było ich 109, lecz już bez agenta.
Kaigani Haida
Kaigwu - Czyli Właściwi Indianie Kiowa; grupa Indian Kiowa. Byli najstarszym odłamem, od którego całe plemię wzięło swą nazwę. Członkowie tej grupy mieli obowiązek utrzymywania tajemniczego tipi w którym spoczywał "wieli lek" plemienia.
Kaikavilo - Duch-Wąż Indian Araukan. Butny twórca trzęsień ziemi i tajfunów. Ma jedną, ale za to bardzo zgubną namiętność; jest śmiertelnie zakochany w rusałce Pire-Net. Ta natomiast, jako osoba płocha i lekkomyślna, często dla żartu chowa się. Kaikavilo, szukając jej, gniecie swym potwornym cielskiem skały, góry i rzeki; ba... zmienia nawet bieg morza. Dlatego też od czasu do czasu powstają różne anomalie pogodowe.
Kaimbe - Indianie z Brazylii. W 1986 roku liczebność ich szacowano na 1100 do 1400 osób. Dziś mówią po portugalsku.
Kaingang - Coroado, Coroados, Caingang lub Burge; Indianie z Brazylii (Paraná, Santa Catarina, Rio Grande do Sul). Zaliczeni do rodziny językowej kaingang, grupy ge-kaingang. Wyróżnia się u nich cztery dialekty językowe.
Indianie Kaingang opowiadają, że w dawnych czasach nie znali oni ani pieśni, ani tańca. Pewnego razu Kayurukre, ich heros kulturowy, idąc na polowanie, spostrzegł dwie gałęzie tańczące pod drzewem. Jedna z nich miała na czubku dynię, która w rytm melodii śpiewanej przez niewidzialną istotę wydawała grzechotliwe dźwięki. Towarzysze Kayurukre wzięli te gałęzie jako pałeczki do wystukiwania rytmu tanecznego, a on sam zatrzymał sobie dynię jako grzechotkę. I tańczyli wszyscy przy dźwiękach tych instrumentów. Kilka dni później Kayurukre spotkał wielkiego mrówkojada, który stał wyprostowany na tylnych łapach i śpiewał. Śpiewał tę samą melodię, którą Kayurukre słyszał, kiedy patrzał na tańczące gałęzie. Wtedy zrozumiał, że owymi tajemniczym śpiewakiem był wielki mrówkojad. Mrówkojad zażądał zwrotu swoich gałęzi i zaczął z nimi tańczyć. Przepowiedział on Kayurukre, że jego żona urodzi mu chłopca.
U Indian Kaingang kobiety biorą udział w tańcu w okazji inicjacji chłopców.
Wśród Indian Kaingang przeprowadzano między innymi pozorowane walki, do których kobiety wkraczały pod ochroną tarcz, podnosiły leżące na ziemi maczugi i wręczały je swoim partnerom.
Około 1800 roku na terenach stanów Santa Catharina i Parana żyło około 3000-5000 Indian Kaingang. W sierpniu 1882 oku doszło do walk; w ciągu dwóch miesięcy zginęło 300-400 Indian a padło 79 osadników. W 1883 roku zdziesiątkowała ich epidemia ospy. Zmarło około 2000 Indian. 12 września 1883 roku, podczas rozmów pokojowych zginęło 149 Indian Kaingang (w tym 107 kobiet). Na początku 1884 roku część Indian Kaingang postanowiła poddać się białym z powodu napływu na ich tereny Indian Botocudo. Wykorzystując tę sytuację, utworzono dla nich rezerwat 3 maja 1884 roku. W rezerwacie zebranych zostało 409 Indian, w misjach pozostało 72, na fermach pracowało 40-60 a na wolności przebywało jeszcze 600-800 Indian. W 1885 roku "dzicy" Indianie Kaingang połączyli się z Indianami Coroado i w ten sposób zamknął się niepodległościowy byt niepodległości tego szczepu.
W 1980 roku ich liczebność szacowano na 215 osób. W 1814 roku zdziesiątkowała ich epidemia grypy.
W 1989 roku liczebność ich szacowano na 18000 osób żyjących w 21 miejscach. Większość z nich, jako drugim językiem, mówi po portugalsku. Są piśmienni.
kainit - Minerał, którego kryształy są bardzo rzadko spotykane i powstają na skutek odparowania słonej wody. Jest używany głównie do wyrobu nawozów sztucznych.
Niewielkie złoża kainitu napotkano m.in. w USA. W Polsce występuje w Inowrocławiu, Kłodawie i Wapnie.
Kaiova - Inna nazwa południowoamerykańskich Indian Kaiwa.
Kaiwa - Caiwa, Caingua, Cayua, Caiua, Kayova, Kaiova; Indianie z Brazylii (Mato Grosso do Sul) i Argentyny. Zaliczeni do rodziny językowej guarani. Wyróżnia się trzy używane przez nich dialekty: teui, tembekua i kaiwa. Pod koniec XX wieku w Brazylii żyło 15000 Indian Kaiwa a w Agrentynie - 512. Od 15 do 25% Indian Kaiwa było wtedy piśmiennych.
kajman krokodylowy - (Caiman crocodylus); gad z rodziny aligatorów zasiedlający duże rzeki wolno płynące, rozlewiska i bagniska, na obszarach od północnych krańców Ameryki Południowej po Argentynę. Ciało o oliwkowo-zielonym grzbiecie i żółtawym brzuchu osiąga długość 2,5 m. Odżywia się rybami i słodkowodnymi krabami. Ciągle jeszcze pospolity, chociaż jest masowo zabijany dla skóry, z której wytwarza się wyroby galanteryjne.
kakaowiec prawdziwy - (Theobroma cacao); tropikalne, wiecznie zielony krzew lub drzewo osiągające 10-15 metrów wysokości. Należy do rodziny zatworowatych.
Kakaowiec uprawiany był przez Indian Ameryki Środkowej już 2000 lat temu. Indianie Mexica ze zmielonych ziaren tej rośliny (zmieszanych z mąką kukurydzianą, ostrą papryką i wanilią), wyrabiali napój zwany przez nich xocolatll, który był pierwszą formą spożywanego do dziś napoju zwanego pitną czekoladą. Nasiona kakaowca Indianie Mexica nazywali cacahtl, i stąd dziś używana nazwa - kakao.
Kakao było ulubionym napojem i lekiem wśród Indian Mexica. Posiadało też dla nich ustaloną wartość i w związku z tym pełniło funkcję zbliżoną do funkcji pieniądza.
Indianie Yanoama używali suchych patyków dzikiego kakaowca do rozniecania ognia.
Roślina ta została odkryta dla Europy prawdopodobnie przez Kolumba w 1502 roku.
Produkty kakaowca mają właściwości wzmacniające i pobudzające, ale głównie używane są dziś jako napój i środek zapachowy. Owoce zawierają wiele nasion zanurzonych w soczystym miąższu, w nasionach ponad 50% tłuszczu, około 20% białka i 10% skrobi oraz alkaloidy: teobromina i kofeina. Poddane fermentacji brunatnieją i w takiej postaci są surowcem do produkcji masła kakaowego, kakao w proszku i czekolady.
Kakaskia - Grupa Indian Illinois.
Kake - grupa Indian Tlingit
kaktus - Roślina należące do rodziny kaktusowatych (Cactaceae). Występuje w ponad 2000 gatunkach rosnących w strefie tropikalnej i subtropikalnej obu Ameryk (na innych kontynentach zawleczone). Większość z nich rośnie na sawannach, prażących pustyniach lub w kresowych rejonach górskich. Nie brak również i gatunków żyjących na wilgotnych terenach tropikalnych.
Jest sprawą oczywistą, że w takich warunkach mogą żyć jedynie rośliny, które w procesie ewolucji wykształciły lub zmodyfikowały odpowiednie organy pozwalające na przetrzymanie długich okresów suszy, bardzo silnego promieniowania słonecznego i wysokich temperatur. W przypadku kaktusów przystosowanie polegało na "zamianie" zdrewniałego pnia w mięsisty pęd, "przemianie" liści w ciernie, wytworzenie specyficznych organów, takich jak wełna, włosy, szczecina oraz zmodyfikowanie systemu korzeniowego.
Pęd rośliny zbudowany jest głównie z wody, która wypełnia elastyczne komórki mogące zmieniać swoją objętość w dość dużych granicach. Zmagazynowana woda pozwala roślinie nie tylko na przetrwanie długich czasami kilkuletnich okresów suszy, ale również dalszy wzrost, kwitnienie i owocowanie.
Większość kaktusów to sukulenty łodygowe, gromadzące wodę w zgrubiałej łodydze, pozbawione liści i pokryte cierniami. Wielkość kaktusów jest bardzo zróżnicowana - od kilku centymetrów do ponad 20 metrów. Również kształty kaktusów są bardzo różne - istnieją formy kuliste, wydłużone, spłaszczone, rozgałęzione itp. Kwiaty kaktusów są niekiedy bardzo efektowne, barwne, czasem pachnące.
W swojej ojczyźnie, w ubiegłych stuleciach, wiele z kaktusów czczono jako bóstwa lub też używano do obrządków rytualnych. Niejednokrotnie ogromne egzemplarze gatunków kulistych stanowiły ofiarne ołtarze, a zdrewniałe mocne ciernie używano do zabijania ofiar. Nie należy jednak sądzić, że wszystkie kaktusy stanowiły przedmiot kultu. Większość z nich, podobnie jak i inne rośliny, dostarczała zamieszkującej tam ludności szeregu surowców do wyroby przedmiotów codziennego użytku. Owoce i młode pędy wielu gatunków po odpowiednim przygotowaniu stanowiły pokarm i często były podstawowym artykułem żywnościowym, dzięki któremu można było przeżyć okresy klęski nieurodzaju spowodowanego suszą.
Kaktusy znalazły się wśród pierwszych trofeów przywiezionych do Europy ze średniowiecznych wypraw do Indii Zachodnich. Dziś często uprawiane jako rośliny ozdobne. Zastosowanie gospodarcze kaktusów niezbyt duże - używane na żywopłoty, jako pasza lub źródło wody w terenach pustynnych, owoce niektórych gatunków jadalne.
kaktus wielkanocny - (Ripsalidopsis); występuje w dwóch gatunkach, R. gaertneri o kwiatach szkarłatnych i R. rosea o pięciokątnych, owłosionych trzonach i różowych kwiatach. Pochodzi z Brazylii.
Kakwa - Inna nazwa Indian Cacua.
kaladium - (Caladium); bylina o bulwach z których wyrastają ozdobne liście o długich ogonkach. Dzięki tym liściom, przypominającym strzały, kaladium jest jedną z najbardziej atrakcyjnych roślin o ozdobnym ulistnieniu. Pochodzi z Ameryki Południowej, głównie z dorzecza Amazonii.
Kalapalo - Inna nazwa Indian Kuikuro-Kalapalo.
Kalapuya - lub Calapooya; nazwa własna odłamu Indian zaliczanych do rodziny kalapuańskiej, zamieszkujących niegdyś dział wód między rzekami Willamette i Umpqua w Oregonie. Potocznie używane określenie obejmuje jednak wszystkie grupy mówiące dialektem języka kalapuańskiego i jest synonimem nazwy rodziny. To podwójne określenie, wraz ze skąpymi danymi, powiększa zamieszanie w klasyfikowaniu grupy, którego nie można potwierdzić. Według Gatschela odłam ten tworzą następujące grupy: Ampishtna, Tsanchifin, Tsanhlightemifa, Tsankupi i Tsawokot. Utrzymywali się głównie z łowienia zwierząt i zbierania dzikiej żywności.
kalatea - (Calathea) lub ostrzeszyn. Roślina o długo utrzymującym się kwiatostanie o jasnopomarańczowym kolorze na tle ciemnozielonych liści. Pochodzi z Brazylii. Występuje w wielu gatunkach.
kalceolaria pantofelnik
kalcyt - Bardzo rozpowszechniony minerał. Składa się z wapnia, węgla i tlenu. Jego kryształy charakteryzują się różnorodnością kształtów większą niż innych minerałów. Po skruszeniu przybiera formy romboidalnych prostopadłościanów. Jeśli spojrzy się przez taki kryształ to zobaczy się podwójne litery. Zazwyczaj jest biały, ale może być też szary, zielony, żółty, czerwony lub niebieski. To kalcyt tworzy osad w czajniku, gdy gotuje się twardą wodę.
Znajduje ogromne zastosowanie w gospodarce. Miliony ton wapieni rocznie zużywa się do wyrobu cementu, płyt budowlanych i słupów przydrożnych.
Napotkać go można niemal w każdym kraju - w Polsce pokrywa znaczną część jej południowych regionów jako różne wapienie i marmury. Ładne kryształy kalcytu można znaleźć w pegmatytach strzegomskich.
Na Ziemi Indian najbardziej interesujące i największe wystąpienia kryształów kalcytu znane są ze stanozjednoczeniowego Illinois i Tennessee, gdzie osiągają wielkość do 10 cm. Są to z reguły żółte i miodowo brązowe kryształy o doskonałej przezroczystości, często zbliźniaczone. Duże, żółte i doskonale wykształcone kryształy kalcytu występują również w złożach rud cynku i ołowiu koło Joplin w stanie Missouri. Niekiedy wyrastają one na dużych kryształach galeny, osiągając sporadycznie wielkość dochodzącą do 1 cm. Wspaniałe, lśniące kryształy kalcytu znajduje się również w rejonie Guanajuato (Meksyk). Krystaliczny kalcyt występuje też w skałach wulkanicznych okolic West Paterson i New Jersey (USA). Znajdowany bywa także w pustakach skał bazaltowych w rejonie Taos w Nowym Meksyku. Występujące tutaj doskonale przezroczyste kryształy kalcytu typu islandzkiego osiągały niekiedy rozmiary 6 x 2 m., a niektóre bloki wydobyte z tych złóż miały ciężar przekraczający 25 ton. Podobne złoża znajdują się w stanach Montana i Kalifornia w USA oraz w okolicy Chihuahua na terenie Meksyku, gdzie znaleziono łupliwe kryształy zielonego kalcytu. Kolekcjonerzy wysoko cenią przezroczyste kryształy kalcytu w postaci skalenoedrów dochodzących do 10 cm wielkości, które występują wśród złóż miedzi rodzimej nad Jeziorem Górnym (Michigan). Z roztworów wodnych wytrącają się również kuliste skupienia kalcytu zwane pilaslitami, spotykane m.in. wokół gejzerów na terenie Parku Narodowego Yellowstone w stanie Wyoming.
Piękne, wykonane z kalcytu groty do oszczepów i dzid znaleziono w ofiarnej Świętej Studni miasta Indian Maja - Chichen Itza.
kalebasa - Naczynie u niektórych plemion Indian południowoamerykańskich, często bardzo artystycznie zdobione, wyrabiane z tykw baryłkowatych owoców drzewa kalebasowego.
Wykonane z kalebasy instrumenty muzyczne były świętością dla kobiet Indian Mojo i Baure.
kalendarz - W czasie przybycia Europejczyków do Ameryki Północnej Indianie i Eskimosi rozróżniali poszczególne fazy Księżyca, co też służyło im do liczenia miesięcy. Nie mieli jednak tak rozwiniętego systemu liczenia i odpowiednio opracowanego sposobu notowania swych spostrzeżeń, aby rozwinąć kalendarz do takiego stopnia, w jakim jest on dziś używany. Pierwszymi zaś plemiennymi kalendarzami były drewniane laski, na których nacinano karby służące do zliczania dłużących się ciemnych dni zimowych.
Wiele plemion dzieliło rok na miesiące księżycowe, które nazywane były mającymi duże znaczenie ekonomiczne i religijne zdarzeniami.
Indianie Haida z Północno-Zachodniego Wybrzeża dzielili rok na 12 miesięcy księżycowych, które okresowo zmieniano, gdyż taki rok księżycowy jest krótszy od roku słonecznego. Położenie promieni słonecznych odnotowywane było każdego poranka i zaznaczane na węglu drzewnym leżącym na podłodze i pokrytym już kreślonymi w ciągu całego roku liniami. Według społeczności Indian Nootka, Księżyc pojawiał się w pierwszej kwadrze, a nie po nowiu, jak to zostało przyjęte w dzisiejszym systemie świata.
Proste kalendarze składały się więc z odpowiednio nazwanych miesięcy księżycowych, a nazwy te przekazywane były z pokolenia na pokolenie w ustnej tradycji. "Liczenie Księżycy" było zjawiskiem popularnym a każdy taki "Księżyc" nosił nazwę odpowiednią do występujących w czasie jego bytności zjawisk przyrody, takich jak; przybycie ryb, biegi ptactwa wodnego czy też innych, podobnych. Społeczeństwa myśliwych i zbieraczy w celu jak najlepszego wykorzystania bogactw przyrody obozowały w różnych miejscach podczas określonych pór roku. Takie socjalne zmiany miejsca pobytu nazwane zostały rocznym cyklem. Cykl taki zawsze jednak związany był z nazwami nadanymi miesiącom księżycowym. Wśród takich to społeczności, które nie odczuwały potrzeby określania czasu przy pomocy "Księżyców", czas podzielony był na zaobserwowane pory roku. Dal odmiany zaś - społeczeństwa agrokulturalne dzieliły rok na okresy dojrzewania roślin, przy czym z naciskiem podkreślano takie okresy jak sadzenie, uprawa i zbiór. Okresy te były oddzielane od siebie organizowanymi wielkimi ceremoniami i fiestami. Zazwyczaj też poprzez odpowiednie uroczystości podkreślano mające duże znaczenie dni związane z letnim i zimowym przesileniem.
Rok Indian Iroquois składał się z 12 miesięcy podstawowych z możliwością występowania nowego Księżyca. Zdarzał się więc wśród nich rok trzynastomiesięczny, podczas którego dodatkowy "Księżyc" ustalano podczas pory zimowej. Cały zaś ten system zależał od ruchu grupy siedmiu gwiazd - Plejad. Nowy rok zaczynał się z chwilą ukazania się na niebie nowego Księżyca i osiągnięcia w tym okresie przez Plejady swego zenitu na północnym niebie, co też zazwyczaj zdarzało się pod koniec stycznia. Kwietniowe położenie Plejad było sygnałem dla kobiet sadzenia roślin. Wiosenne i letnie miesiące poprzedzone były ceremoniami związanymi z budzeniem się przyrody do życia. Gdy Plejady ponownie unosiły się w sierpniu do góry, był to znak, że nadszedł już czas żniw.
Kalendarz zimowy - Dotychczas wiadomo, że jedynie Indianie Teton i Kiowa używali takiego sposobu zapamiętywania historii. Studiując je łatwo odnajdujemy pewien zbiór dobrze znanych symboli, które można rozpoznać wszędzie, znające ich wymowę. Tak więc martwy człowiek to zawsze prosta linia; postać w kapeluszu to zawsze był biały człowiek, podkowy zawsze oznaczały konia w danym kontekście, fajka z piórami zawsze symbolizowała jakieś święto lub obrzęd. Postać znaczona wieloma punktami zawsze oznaczała jakąś epidemię. Czerwony punkt na ramieniu oznaczał ranę.
Jeden z najbardziej znanych kalendarzy sporządzony został przez Lone Doga. Jego odczytywanie zaczyna się w środku i dalej po okręgu. Ten za początek ma w roku 1800-1801, z 24 prostymi kreskami oznaczającymi zabitych. W tym przypadku było to 50 Indian Sioux zabitych przez Indian Crow podczas wyprawy do Montany.
Kalihna - Inna nazwa Indian Carib.
Kalinya - Inna nazwa Indian Carib.
Kalispel - Popularnie nazywani byli Pend d'Oveilles, czyli Obwisłe Uszy. Żyli nad rzeką i jeziorem o tej samej nazwie na skraju stanu Idaho i w północnym-wschodzie stanu Washington. Zaliczani do rodziny językowej salish. Zamieszkiwali półziemianki. Utrzymywali się głównie z polowania na duże zwierzęta. Tradycyjnie graniczyli z Indianami Spokane, z którymi byli blisko spokrewnieni. Gibbs dzieli ich na Kalispelms, czyli Pend d'Oveilles znad Dolnego Jeziora i na Slka-tkml-schi, czyli Pend d'Oveile znad Górnego Jeziora. Doktor Dart podaje, że ci pierwsi liczyli w 1851 roku 520 osób a drudzy 480. Mc Vickar wyróżnia trzy odłamy plemienia: Dolni Pend d'Oville, Górni Pend d'Oville i Micksuckseslton.
Tradycje Indian Kalispel odnotowały pierwsze pojawienie się koni w sposób następujący:
"Jacyś ludzie zobaczyli ślady koni, przecinające pas piasku. Zawołali oni innych, żeby zastanowić się, jakie zwierzęta mogły zostawić takie ślady, które nie były nikomu znane. Później, blisko brzegu rzeki, inni ludzie dostrzegli zbliżającego się na koniu mężczyznę. Zauważyli, że palił tytoń i że wydawał się być spokojny. Patrzyli, jak wchodzi do wody i na grzbiecie konia przepływa przez rzekę. Zebrali się potem i z wielkim zdziwieniem mówili o zwierzęciu."
Lewis I Clark w 1805 roku podali, że było ich 1600 w trzydziestu chatach. W 1907 roku 640 Górnych Pends d'Ovilles znajdowało się wraz ze 197 Indianami Kalispel w agencji Flathead w Montanie oraz 98 Indian Kalispel w agencji Colville w stanie Washington.
W 1964 roku liczebność Indian Kalispel szacowano na 102 osoby.
Obecne miasto Kalispel, leżące w Montanie, nazwane zostało ich imieniem.
Obecny rezerwat Kalispel, leżący w stanie Washington, liczył w 1985 roku 259 osób i podlegał Agencji Spokane.
Kalkalshnatash - W latach trzydziestych XIX wieku jeden z licznych wodzów Indian Nez Percé. Przyjął chrześcijaństwo, otrzymując na chrzcie imię Jazon. 12 sierpnia 1868 roku wraz z innymi wodzami Nez Percé podpisał w Waszyngtonie traktat, na mocy którego Indianie stracili siedem ósmych swych ziem w zamian za małe rezerwaty i niewielką odpłatność.
Kalosze - Nazwa nadana przez Rosjan wszystkim ludom północno-zachodniego wybrzeża Ameryki Północnej. Pochodzi ona od rosyjskiego słowa ???????, oznaczającego kołek. Powstała około 1750 roku, kiedy to Rosjanie ujrzeli pierwszych mieszkańców Wyspy Królowej Szerloty, którzy to właśnie w dolnej wardze, albo w kącikach ust, nosili takie kościane, lub drewniane, ozdoby.
Kaluschian Tlingit
Kamakan - lub Ezeshio; Indianie z brazylijskiego z obszaru Bahia. Zaliczeni do rodziny językowej kamakan. Wymarli.
Kamaiura - Inna nazwa brazylijskich Indian Kamayura.
Kamayira - Inna nazwa brazylijskich Indian Kamayura.
Kamayura - Kamaiura, Camaiura lub Kamayira; Indianie z Parku Xingu leżącego w brazylijskim stanie Mato Grosso. Zaliczeni do rodziny językowej kamayura, grupy tupi-guarani. Myśliwi, rybacy, rolnicy. Częściowo są dwujęzyczni. W 1995 roku ich liczebność oszacowano na 279 osób.
Kamba - lub Camba; Indianie z brazylijskiego Mato Grosso do Sul, żyjący koło Corumbá, gdzie przybyli z Boliwii. Być może ich język zaliczyć można było do rodziny językowej tupi. Wymarli.
Kame Caingang (z Parany)
Kamemixa - Inna nazwa Indian Camsa.
Kamia - Indianie południowo-wschodniej Kalifornii (San Diego). Zaliczani do rodziny językowej hokan-yuman. Mieszkali w kopulastych domach krytych korą, strzechą lub skórą. Utrzymywali się głównie ze zbierania żołędzi. Byli sprzymierzeni z Indianami Diegueno i liczyli około 1000 osób.
Kamiakin - (Kamai'äkan); urodził się około 1820 roku koło obecnego Lewiston w Idaho. Najstarsze dziecko Jayayaheha (Indianina Nez Perce) i Kuemoxnith (córki Weowichta, wodza Indian Yakima). Miał młodszego brata o imieniu Skloom. Gdy miał około 10 lat, matka wróciła wraz z nim poprzez Kolumbię do doliny Yakima.
Stał się bogatym człowiekiem posiadającym duże stada koni i bydła oraz sady owocowe. Naczelny wódz Indian Yakima i skonfederowanych plemion wschodniej części stanu Waszyngton, objętych układem z 1855 roku. Na skutek nasilenia się imigracji do Oregonu i odkrycia złota w kraju Indian Colville i Coeur d'Alene z północno-wschodniego stanu Waszyngton i sąsiedniego Idaho, wiosną 1855 roku gubernator Waszyngtonu, Stevans, zawarł z różnymi plemionami regionu szereg układów na mocy których miały one osiąść w rezerwatach. Indianie pod wodzą Kamiakina stawili silny opór wszelkim porozumieniom mającym pozbawić ich najmniejszej choćby cząstki swych ziem i przekazania jej białym. Z wielkim trudem zawarto więc szereg traktatów z różnymi plemionami, lecz wkrótce stało się jasne, że wszyscy Indianie Cayuse, Yakima, Walla Walla, Palouse, Spokane (i inni) stanowczo oparli się opuszczeniu ojczyzny i zamknięciu w rezerwatach. W międzyczasie, choć traktaty nie zostały ratyfikowane i nie wyznaczono terminu przeprowadzki, górnicy i osadnicy zaczęli masowo napływać do raju Indian a starcia przybierały coraz bardziej na sile. Wojna zaczęła się we wrześniu 1855 roku zabiciem specjalnego agenta Sohona, który miał zorganizować konferencję z Kamiakinem. Ten ostatni wyjawił publicznie swój zamiar wyrzucenia siłą wszystkich białych z jego kraju i zagroził wojną każdemu plemieniu, które nie stanie po jego stronie. Do pierwszej bitwy doszło 4 i 5 października na południowym krańcu doliny Simcoe, między oddziałem osiemdziesięciu czterech regularnych żołnierzy pod majorem Hallerem a dużą siłą Indian prowadzonych osobiście przez Kamiakina. Wojsko zmuszono ostatecznie do odwrotu, choć straty Indian były chyba wyższe.
Obliczono w tym czasie, że na polu znajdowało się 1500 wrogich Indian i że niepokój ogarnął plemiona zachodniego Waszyngtonu i południowego Oregonu a nawet niektóre plemiona z południowego wybrzeża Alaski. Czołowym przywódcą w zachodnim Waszyngtonie był Leshi. We wrześniu 1856 roku doszło w pobliżu Wallawalla do nowej konferencji z kilkoma wodzami, lecz nie dała ona żadnych rezultatów. Kamiakin w ogóle się nie zjawił, a obecni wodzowie nie chcieli przystać na żadne warunki oprócz opuszczenia kraju przez białych. Podjęte na nowo działania cechowały napady, zabójstwa i drobne starcia z ochotnikami i wojskiem regularnym. W 1857 roku uśmierzono powstanie na zachód od Kaskadów, gdzie powieszono kilku przywódców. Najważniejszym zdarzeniem wojennym w tej części kraju był zdecydowany atak na Seattle 25 stycznia 1856 roku. Miasto ocalało jedynie dzięki oddziałowi marynarki wojennej, który akurat wtedy stanął w porcie.
17 maja 1858 roku silny oddział dragonów pod dowództwem pułkownika Steptoe został pobity kilka mil od obecnego Calfax w południowo-wschodnim Waszyngtonie przez połączone siły Indian Palouse, Spokane i Skitswish (Coeur d'Alene), lecz w kilka miesięcy później pułkownik Wright na czele 700 ludzi kawalerii i artylerii zakończył wojnę zadając dwie ciężkie klęski siłom indiańskim pod wodzą Kamiakina. Bitwy stoczono 1 i 5 września w pobliżu Czterech Jezior nad południowym dopływem rzeki Spokane. Oprócz zabitych i rannych Indianie stracili 800 koni, ogromne zapasy żywności na zimę i wieś, którą sami spalili, aby nie wpadła w ręce wroga. Wśród rannych był Kamiakin. 17 września George Wright na konferencji w misji Coeur d'Alene podał soje warunki pokonanym. Nie mogący się już oprzeć Indianie został potraktowani niezwykle srogo; 24 czołowych wodzów różnych plemion zastrzelono lub powieszono. Kamiakin nie prosił pokój, lecz przekroczył granicę i schronił się, wraz z bratem Skloomem (który był wtedy już starym, prawie ślepym, schorowanym starcem), w Kolumbii Brytyjskiej i przebywał wśród Indian Crow, dopóki tęsknota jego żony za domem i swoimi nie zwalczyła w nim obawy przed powrotem. Co prawda już w połowie 1859 roku, dzięki staraniom jezuitów nie był już w oczach władz jeńcem wojennym, ale Kamiakin nie ufał białym. Po powrocie zamieszkał wśród swych krewnych z plemienia Indian Palouse i utrzymywał się z prowadzenia małej farmy, dorzucając 500 dolarów rocznej pensji obiecanej mu przez rząd USA.
kamienna róża - Kamienna różą, czy też róża pustyni jest piękną odmianą gipsu, wysoko cenioną przez kolekcjonerów. Ma zazwyczaj jasną, piaskową barwę, ale domieszki tlenków żelaza mogą nadawać niektórym okazom także ciemniejsze, brunatne odcienie. Kryształy kamienne róży kształtują się w formie soczewek zrastających ze sobą i tworzących formy przypominające płatki róży.
Przypominające płatki kwiatów skupienie kryształów, nazywane potocznie kamiennymi różami, tworzy jednak nie tylko gips. Podobne formy znane są również dla barytu i kilku innych minerałów. Róże barytowe znane są z południowych stanów USA.
Znajdowana w środku stanu Oklahoma kamienna różą jest czerwono-brązowym kamieniem przypominającym swym wyglądem kwiat róży w rozkwicie. Stara legenda Indian Cherokee mówi, że kamień ten to krew bohaterów i łzy dziewic, które przebyły w XIX wieku znany i tragiczny w ich historii Szlak Łez.
W USA kamienne róże znajdowane są też w stanie Arizona i Nowy Meksyk.
kamień -Bryła skalna, zwykle twarda, spoista i ciężka. Indianie Shawnee nazywają go shequomur.
Hernando Colon w spisanych przez siebie "Dziejach żywota i znamienitych spraw admirała don Krzysztofa Kolumba" wspomina m.in.:
"A większość kacyków ma też trzy kamienie, które tak oni jak i ich poddani czczą nad zwykłą wiarę. Jeden kamień sprzyja wschodzącemu zbożu i ogrodowiznom, drugi ciężarnym białogłową pomaga bezboleśnie rodzić, trzeci zaś sprowadza wodę i słońce".
Wydaje mi się jednak, że najprawdopodobniej chodziło tu o jakieś kamienne rzeźby.
W jednym z rozdziałów książki M. Buchowskiego zatytułowanej "Amerykańska antropologia kognitywna" zapoznać się można ze sposobami wykorzystywania określonych kamieni przez Indian Aguaruna zamieszkujących wschodnie podnóże Andów. W tamtejszych lasach deszczowych cała materia ulega ciągłemu przekształcaniu i bardzo szybkiemu rozpadowi. Jedynym wyjątkiem są kamienie, którym przypisano cechy magiczne. Mogą one przyciągać zwierzęta łowne, ptaki, ryby, a także pożądane osoby płci przeciwnej. Jedne kamienie sprzyjają wzrostowi uprawianych roślin, inne ułatwiają pogoń za wrogami, czy odszukanie ukrytych kochanków.
Ziemia i jej ukształtowanie często jest w mitologii ludów świata miejscem pochodzenia ludzkości. W folklorze Indian Paressi, pierwszym ich przodkiem była Kobieta-Kamień. Panowała wówczas ciemność i nie było ani rzek, ani ziemi, ani lasów. Przez wprowadzenie kawałka drewna do swej pochwy Kobieta-Kamień stworzyła rzeki i ziemię. Od niej również wywodzą swój początek dalsi ludzie z kamienia, m.in. pierwszy mężczyzna, który z kolei wraz ze swą żoną stworzył wszystkie zwierzęta, Słońce i Księżyc. Kobieta-Kamień zaaferowała się jednak rozmnażanie papug i węży, zaczarowała swoją synową - a ta z kolei porodziła pierwszego Indianina Paressi.
Kobiety Indian Jivaro przed rozpoczęciem prac przy sadzeniu nowych bulw manioku zbierają się razem, aby wspólnie błagać swą patronkę, opiekunkę ziemi i sadzonek manioku - Nungui o opiekę nad polami. Tę nadprzyrodzoną postać symbolizuje zwykle kamień o dziwacznych, niespotykanych kształtach. Sądzi się, iż moc tego żeńskiego ducha wegetacyjnego została ukryta we wnętrzu otaczanego kultem głazu. Wokół tego kamienia koncentrują się magiczne obrzędy płodności, których zadaniem jest podporządkowanie sobie mocy duchowych i skłonienie do ożywienia bulw, które przeznaczone zostały na sadzonki dla nowych plantacji.
Schematyczne symbole Słońca, nieba i wody odnaleźć można w Araukanii i na wielu samotnych, wyróżniających się w danej okolicy wielkością i kształtem kamieniach, które pełniły dawniej funkcję ołtarzy ofiarnych. Te święte kamienie, czyli "piedras santas", zwane w języku mapuche cura, znajdowano najczęściej w pobliżu zbiorników wodnych, rzek i strumieni. Wyróżniały się one nie tylko pokrywającymi je rytami w kształcie krzyży i kół symbolizujących deszcz i Słońce. Posiadały bowiem na swej górnej powierzchni głębokie, sztucznie wybrane niecki, służące za naczynia ofiarne. W trakcie uroczystości mających na celu sprowadzenie deszczu i zapewnienie powodzenia w polowaniu, kapłani wlewali w nie chichę zmieszaną z ziarnami kukurydzy i innych roślin uprawnych. Niejednokrotnie poświęcano z tej okazji lamę lub jagnię a ofiarna krew wypełniała wówczas kamienne zagłębienie. W ten sposób starano się wpłynąć na "ducha kamienia", którego uważano najczęściej za przodka grupy rodowej. Przypomina o tym araukański mit o potopie. Mówi on, że ludzie, którzy nie zdołali na czas ujść przed nacierającymi na ląd wodami, zostali prze nadprzyrodzone moce zamienieni w wodne stwory lub martwe kamienie. Po ponownym zaludnieniu się odrodzonego świata kobiety, które przypadkowo przechodziły w pobliżu owych zaklętych w głazy mężczyzn, w cudowny sposób zachodziły za sprawą tychże duchów w ciążę, dając w ten sposób początek wielu araukańskim rodom. W tym więc kontekście inwokacje błagalne do duchów kamieni i prośby o zesłanie deszczu są niejako częścią kultu przodków związaną poprzez swą symbolikę ze zwyczajami agrarnymi i magią płodności. Kamienie te łączyły się także z magią myśliwską i wojenną. Dzięki zanurzeniu grotów strzał i lanc w ofiarnej krwi wypełniającej kamienne niecki, uzyskiwano pewność, iż broń ta nie zawiedzie swego właściciela, przynosząc mu powodzenie w łowach oraz zwycięstwo w walce. W czasach współczesnych znaczenie tych kamieni rodowych zmieniło się nieco, choć nadal są one uważane za siedlisko sił nadprzyrodzonych. W trudnych sytuacjach życiowych Indianie zwracają się do ducha kamienia z prośbą o spełnienie ich życzeń.
Rozpoczynając swoją pracę w kamieniu, kamieniarze z Codegua mówią do niego: "Kamieniu, będę cię obrabiał. Pozwól mi, żeby nic się nie stało". Więc kamień daje pozwolenie i szczęście. We wszystkie kolejne dni obróbki kamienia wznoszona jest taka sama modlitwa błagalna, kierowana do ngen-kurra, ducha-właściciela kamienia. Synkretycznym przypadkiem ngen-kurra jest "święty kamień" z Lumaco - wielka skała, która według wielu świadectw przekroczyła rzekę i wzniosła się na zbocze wzgórza. Miejsce to jest zarazem celem pielgrzymek zarówno Indian Mapuche jak i wszelkich innych ludzi. "Święty kamień" posiada dwie części: po prawej stronie wykonuje się rytuały Indian Mapuche związane z drzewem canelo, składa ofiary ze zwierząt i innej żywności oraz gra na bębnie kultrun; a po drugiej stronie odprawia się rytuały chrześcijańskie - z modłami, czuwaniami nocnymi i kwiatami.
Sława nadprzyrodzonej mocy tych kamieni przekroczyła krąg kultury indiańskiej i zakorzeniła się również wśród metyskiej i białej ludności Chile. Wędrowcy, przejeżdżający koło takiego "świętego kamienia", starają się złożyć na nim choćby najdrobniejszą ofiarę, np. szczyptę tytoniu, drobną monetę, zapaloną świeczkę lub nawet tylko w tym celu zerwaną małą gałązkę z krzewu lub z drzewa. Pamięć o duchu żyjącym w "piedra santa" ułatwić ma, w ich przekonaniu, dalszą podróż, która bez tego tradycyjnego rytuału ofiarnego mogłaby zostać urozmaicona szeregiem niespodziewanych przeszkód.
Państwo Koprowscy z argentyńskiego Comodoro Rivadavia posiadają w swoich prywatnych zbiorach niezwykle cenna i słynną kolekcję kamiennych, granitowych i marmurowych przedmiotów wykonanych przez Indian Tehuelche. Są tam całe serie kamiennych noży, siekier, końcówek do włóczni. Jest zbiór kamiennych sprzętów używanych w gospodarstwie domowym, jak na przykład szydła, skrobaczki do czyszczenia skór zwierzęcych i inne narzędzia o nie zawsze wiadomym przeznaczeniu. Są i jakieś prymitywne ozdoby noszone przez Indianki, kilka pięcioramiennych gwiazdek - wszystko wykonane z kamienia.
Najbardziej fascynujący, najcenniejszy i największy jest tu jednak zbiór końcówek strzał do łuku. Cechuje je mistrzostwo i precyzja wykonania. Groty mają idealny kształt delty z wydłużonym ogonkiem-końcówką służącą do przymocowania do drzewca strzały. Niektóre są bardzo cienkie i jeśli zostały wykonane z przezroczystego kamienia - prześwieca przez nie światło. Ich krawędzie i szpice są ostre jak igły. Najstarsze z nich pochodzą sprzed 15 tysięcy lat, najmłodsze - sprzed kilkuset. Zagadką pozostaje do dziś to, w jaki sposób obrabiano te maleńkie cudeńka.
Część tych końcówek do strzał na pewno wykonane przez obtłukiwanie innym kamieniem i szlifowanie. Podobno zwierzę guanaco ma jedną kość (znali ją Indianie Tehuelche) tak twardą, że można nią ścierać kamień, i ponoć tą kostką obrabiali niektóre końcówki strzałek, ale pozostaje to w klimacie hipotez.
Zagadkę stanowi wciąż jednak sposób wykonania tych grotów najmniejszych, najbardziej precyzyjnie obrobionych, posiadających idealne kształty. Niektóre z nich nie mają centymetra długości a grubość ich zaledwie przekracza jeden milimetr. Państwo Kaprowscy dowiedzieli się kiedyś, że pewni poszukiwacze-rabusie grobów indiańskich w Patagonii rozkopali mogiłę ponoć jakiegoś sławnego wodza. Oprócz różnych drobnych znalezisk wykonanych z kamienia w grobie tym miało znajdować się oryginalne naczynie z bardzo twardego kryształu górskiego, wypełnione ciemnym, gęstym płynem. Znalazcy uronili kilka kropel płynu na kamienie i okazało się, że w kamieniach powstały dziury, jak w żelazie od kwasu siarczanego. Złodzieje w jakiś sposób płyn zużyli i ślad po nim zaginął. Być może jednak w nim tkwiła zagadka sposobu produkowania przez Indian Tehuelche tak precyzyjnych wyrobów z kamienia, co może być bardzo zastanawiające tym bardziej, że po bliskim przyjrzeniu się grotom, wręcz wyraźnie widać na nich jakby ślady wytrawiania.
Huaca w wierzeniach dawnych Indian peruwiańskich to przedmiot posiadający cechy świętości, a więc mogła to być świątynia, święta góra lub też i kamień. Huaca obdarzona była mocą nadprzyrodzoną. Pozornie zwykły kamień mógł odpowiedzieć przedkolumbijskiemu Peruwiańczykowi na każde pytanie. Peruwiańczycy z ery pokolumbijskiej, przybyli z Europy Hiszpanie oraz dzisiejsi mieszkańcy tej południowoamerykańskiej republiki, tak biali jak i Metysi, mianem huaca określali jednak tylko najważniejsze, widoczne święte miejsca dawnych Indian, głównie ich piramidy.
Tragiczna była miłość jednej z wybranych kobiet, która w podaniu ludów środkowo-andyjskich, zakochała się z wzajemnością w pasterzu, lecz gdy ta niedozwolona miłość została odkryta, oboje zamienieni zostali w kamienie.
Czarownicy Indian Maja odczytywali choremu diagnozę z układu rzuconych przez siebie kamyków. Kamyczki kładzione też na piersi chronić miały dawnych Meksykanów przed nocnymi marami.
Stanozjednoczeniowe Mystery Hill dzięki dziwnym kamiennym konstrukcjom, podobnym do tych w Europie, zyskało miano "amerykańskiego Stonehenge". Miejsce to powstało 4000lat temu, być może kompleks astronomiczny. Zachowane tam inskrypcje przypominające styl celtycki doprowadziły do powstania hipotezy, że może to być dzieło ludzi z Europy. W skład kompleksu wchodzą układane bez zaprawy mury, pionowo stojące kamienie o wysokości do 1,5 m., przypominające dolmeny, kamienne komory, oraz płyta o wadze 4,5 tony nazwana "stołem ofiarnym".
Nad Jeziorem Górnym w Ameryce Północnej jest kamień, na którym siedział legendarny bohater mitu Indian Chippewey - Nanabozho po to, aby odpocząć po skoku przez jezioro i wypalić fajkę. Każdy przechodzący obok niego Indianin zostawia na tym miejscu szczyptę tytoniu, żeby Nanabozho miał czym nabić fajkę w swoim szałasie na dalekim Zachodzie.
Zgodnie z legendą Indian Seneca, plemię to o tym co działo się w czasach kiedy świat jeszcze nie istniał, dowiedziało się z opowieści pewnego kamienia.
Na Wielkich Preriach napotkać można ryło leżące kamienie, zazwyczaj o dziwacznych kształtach, które służyły tamtejszym Indianom do przywoływania duchów.
Cztery wiatry, i kierunki z których wieją, miały jednakowe znaczenie dla indiańskich myśliwych, rolników i rybaków. Indianie Blackfoot - łowcy bizonów z Wielkich Równin - pragnąc oddać cześć Napi (Staremu Człowiekowi), swojemu bohaterowi kulturowemu, twórcy ludzkości i panu wiatrów - układali na równinach kamienie w kształcie krzyża.
Ostatniego dnia święta Zielonej Kukurydzy Indianie Creek odbywali kąpiele oczyszczające. Miały one na celu zapewnienie skuteczności leków na wzmocnienie płodności. W czasie takiej kąpieli wydobywali z dna rzeki cztery kamienie i zakreślali nimi czterokrotnie znak krzyża na piersi.
Kamienie mogą występować jako mówiące i działające osoby. Spotykamy się z tym w micie Indian Menominee, Manibosho i kamień w którym przemawia jako człowiek i powierza bohaterowi w celu przekazania Indianom pieśni o określonej melodii. Kamień ten potrafi siedzieć, choć nie miał nóg (ani też i rąk) i powiadał o sobie - Ja żyję wiecznie.
Indianie północno - zachodniej Ameryki Północnej wykorzystywali kamienie w sposób bardziej przyziemny. Po rozżarzeniu wrzucano je do gęsto plecionych koszy, czym też powodowano zagotowanie wody lub jakiegoś pokarmu.
Kamienie w połączeniu z talizmanem i modlitwą służyły szamanom Indian Cherokee do odnajdywania zgubionych przedmiotów.
Marek Has w swoich "Medytacjach szamańskich" w taki oto sposób naucza rozmowy z kamieniem;
Postaw sobie jakieś pytanie, jakiś problem, który chciałbyś rozwiązać. Udaj się następnie na spacer w dziką okolicę i wędruj tak długo, aż jakiś kamień w szczególny sposób przyciągnie twoją uwagę. Powinien być on raczej większy, rozmiaru np. dwóch pięści. Podnieś go i usiądź w jakimś spokojnym miejscu. Wpatruj się w kamień, zadaj mu pytanie z którym przyszedłeś na to odludzie. Obracając go w dłoniach, przyglądaj mu się z uwagą. Niezależnie od tego, czy uzyskasz odpowiedź, czy też nie, podziękuj kamieniowi i odłóż go dokładnie w tej samej pozycji i w to samo miejsce z którego go podniosłeś.
Kamień był dla wielu narodów indiańskich nieograniczonym materiałem rzeźbiarskim służącym do tworzenia nie tylko rzeźb, ale i narzędzi. Zwrócić tu można jednak uwagę -na dzieła dawnych Indian Ekwadoru, którzy pozostawili po sobie występujące jedynie w okolicy Cerro Jaboncillo masywne, kamienne trony.
kamień księżycowy - Kamień księżycowy jest popularną, nienaukową nazwą biało lub błękitnie iryzujących okazów skalenia potasowego, zazwyczaj ortoklazu. Najlepsze okazy tego kamienia półszlachetnego wykazują błękitną lub mleczną iryzację, która już starożytnym przypominała blask księżycowy. Niekiedy można odkryć we wnętrzu kryształu przepiękną tęczę. Duże jego okazy o jakości użytkowej są rzadkie; podwyższa to ich wartość, ale zmniejsza praktyczne zastosowanie kamienia w jubilerstwie i innych gałęziach rękodzieła.
Atrakcyjne kamienie księżycowe o jubilerskiej wartości występują w wielu rejonach Stanów Zjednoczonych. Zupełnie niezwykłe okazy pochodzą na przykład ze stosunkowo niedawno odkrytych złóż w okolicy kanionu Noonday w paśmie Black Range (Grant County, Nowy Meksyk). Są to kryształy sanidynu osiągające niekiedy całkiem wyjątkowe rozmiary od 30 do 60 cm długości. Zewnętrzna ich część jest najczęściej mlecznobiała, podczas gdy partie środkowe są przezroczyste. Na wulkanicznych obszarach Nowego Meksyku zlokalizowano obecnie wiele innych stanowisk, gdzie spotykane są skalenie, które wykazują charakterystyczną dla kamieni księżycowych grę barw. Duże kryształy w monzonitach kwarcowych występują na obszarze Burro Mountains e rejonie Grant County, Luna i Otero. Wspaniale wykształcone bliźniaki karlsbadzkie znane są z monzonitów porfirowych występujących w rejonie rzeki Red (Taos County). Podobne, chociaż nieco mniejsze okazy pochodzą z Arizony (okolice Ray, Pinal County), gdzie występują w dużych złożach na przełęczy o wymownej nazwie Crystal Pass. Przypominają one słynne szwajcarskie adulary i występują w postaci pojedynczych kryształów lub bliźniaków, które niekiedy osiągają 2 cm długości. Księżycowe kamienie tworzą również kryształy sanidynu. Spotykane są one m.in. w liparytach na obszarze Ragged Mountain (Gunnison County) w stanie Kolorado. Występuje też i w Brazylii. W Polsce jego niewysokiej jakości okazy znaleźć można w pegmatytach strzegomskich.
Kamień księżycowy działa korzystnie na hormony i system limfatyczny. Przy zablokowaniu limfatycznym może być kładziony dokładnie na chore miejsce. Oddziałuje na jelita i podbrzusze. Pomaga przy ciąży i porodzie, a także w przypadku dolegliwości menstruacyjnych. Stosuje się lecznicze wibracje kamienia przy chorobach skórnych.
Działa bardzo uspakajająco i wyrównująco, a także uświadamia nam nasze uczucia. Czyni nas świadomymi naszej pasywnej, marzycielskiej strony natury, która niestety tak rzadko i krótko panuje. Dzięki wibracjom tego błękitno-białego, opalizującego minerału nasz rozwój duchowy przebiega harmonijnie, rośnie intuicja i wzmocniona zostaje nasza sensytywność.
kammereryt - Obecnie nazwami Kammereryt charakteryzuje się piękną purpurową barwą. Po raz pierwszy napotkano go w 1840 roku. Należy do chlorytów i zawiera chrom. Określa się go i innymi, nie zalecanymi: chromchloryt, rhodochrom, bungonit i rhodophyllit.
Kammereryt jest rzadkim minerałem akcesorycznym, występującym w niektórych skałach magmowych, zwanych perydotami. Można go praktycznie znaleźć jedynie w złożach chromitu, gdzie jest zwykle produktem późniejszych zmian tego minerału. Nigdzie jednak nie występuje w większych ilościach.
Znaleźć go można w Lancaster County w Pensylwanii (USA). W Polsce napotkano na niego koło Sobótki na Dolnym Śląsku.
Kampa - Inna nazwa Indian Campa.
Kamsa - Inna nazwa Indian Camsa.
Kamse - Inna nazwa Indian Camsa.
Kanakuk - Duchowy przywódca Indian Kickapoo. Dawał swoim wyznawcom modlitewne pałeczki wykonane z kory brzozowej i pokryte piktografami. Używano ich podczas modlitwy w ten sposób, że przesuwano palcami od górnych znaków do dolnych, odmawiając i śpiewając modlitwy przez około 10 minut.
Kanamanti - Inna nazwa Indian Jamamadi.
Kanamare - Inna nazwa Indian Kanamari.
Kanamari - Kanamare, Canamari; Indianie z Brazylii, stan Amazonas. Żyją u źródeł rzeki Jurua, Jutai i Itaquai.
Kanamanti - Indianie z brazylijskiego stanu Acre.
Kanaskata - Indianin Kittits. Zabity po powstaniu z lat 1855-58.
Kandoshi - Inna nazwa Indian Candoshi-Shapra.
kandyra wandelia
Kanela - Inna nazwa Indian Canela.
kanibalizm - Spośród wszystkich "dzikich" praktyk chyba najwięcej przerażenia i wstrętu budzi u nas przypadek ludożerstwa. Według definicji jest to zwyczaj zjadania ciał, części ciała zabitych wrogów lub osób przeznaczonych na ofiarę. Czy jednak jest to jedynie nieludzka, pozbawiona sensu praktyka, lub też wynikająca z konieczności sposób pozyskiwania cennego dla życia białka...? Chcąc uniknąć błędnej interpretacji, do jakiej może nas pchnąć niewiedza, należy przyjrzeć się sprawie z jeszcze innej strony.
Oprócz tych form kanibalizmu, w których apetyt na ludzkie mięso tłumaczy się brakiem pokarmu zwierzęcego (jak na niektórych wyspach Polinezji), istnieją formy, które można by nazwać pozytywnymi, te, które zależą od przyczyn mistycznych, magicznych lub religijnych, np. spożywanie cząsteczki ciała przodka lub trupa nieprzyjaciela, aby pozwolić na wcielenie się jego cnót, lub zneutralizować jego władzę. Pod taką postacią ludożerstwo praktykowali m.in. Indianie Iroquois, u których miało ono wyłącznie charakter obrzędowy. Wierzyli bowiem, że przez spożycie kawałka ciała mężnego wojownika udzieli im się odwaga i śmiałość zmarłego. Tego rodzaju obrządki wypełniane są najczęściej w sposób bardzo dyskretny i wymagają małych ilości materii organicznej, sproszkowanej lub zmieszanej z innymi pokarmami.
Wśród wielu szczepów indiańskich, zamieszkujących głównie dżungle Montanii (rejonu obejmującego wschodnie, leśne obszary dzisiejszego Peru i Ekwadoru) rozpowszechniony był zwyczaj ludożerstwa polegający na konsumpcji ciał zmarłych krewnych - tzw. endokanibalizm. Bardziej wysublimowaną jego formą było spożywanie spalonych popiołów zmarłego, zmieszanych z "masato" - rodzajem piwa z manioku. Ten rytualny kanibalizm niektórzy badacze wzięli za szczególnego rodzaju identyfikację ludzi i roślin uprawnych. Uważano bowiem, iż podobnie jak popioły powstałe po spaleniu kawałka selwy są niezbędne do wzrostu posadzonych tam roślin, tak samo spożycie spopielonych szczątków zmarłego przez jego żyjących krewnych jest koniecznym warunkiem umożliwiającym duszy dalszą, bezcielesną egzystencję. Sam napój, z którym miesza się prochy, także, nie bez przyczyny, jest sporządzony z manioku, który aby dojrzeć musiał uprzednio czerpać swą moc wzrostu z użyźniającego popiołu. Podobnie więc, jak spalone drewno i listowie było niezbędnym warunkiem płodności roślin, tak spopielone kości przodka, zmieszane z "masato" podczas rytualnej uczty, miały zagwarantować siłę i pomyślność pozostałych przy życiu krewnych zmarłego.
Wśród Indian brazylijskich kanibalizm występował między innymi u Indian Parintintin. Przy tej okazji należy tu zaznaczyć, że ludożerstwo wśród Indian występowało dość rzadko. Pierwotnie popychał do tego głód lub zemsta. Powodem ludożerstwa było też ratowanie szlachetnych części ciała, jak mózg i serce, przed pochłonięciem ich przez zwierzęta lub ziemię. Niektórzy nawet uważali za swój obowiązek zjadać te części po krewnych oraz wdowach; przez co rzekomo przyswajano sobie wiedzę i zdolności zmarłego.
Sam termin "kanibal" (dawniej caribal) wywodzi się ponoć z nazwy dużej grupy ludów indiańskich - Caribe (Karaibów) zamieszkujących północną część Brazylii, niektóre regiony Wenezueli i Gujany - wśród których zwyczaj kanibalizmu był najbardziej rozpowszechniony.
Nie ulega wątpliwości, że dla niewtajemniczonego obserwatora "uczta" kanibalistyczna, bez względu na to, jaką formę by przyjęła, będzie wyrazem bezdusznego aktu wykraczającego poza ramy człowieczeństwa. Nie znając motywów i wartości, hołdując którym uprawiano owe obrzędy, mimowolnie nasuwa się ich jednoznaczna ocena. Na takiej właśnie podstawie pierwsi osadnicy, którzy zetknęli się z przypadkami ludożerstwa wśród plemion indiańskich, stworzyli mit o okrutnych, bezdusznych dzikusach pożerających swoje ofiary podczas kanibalistycznych uczt.
Już w XVI wieku w krajach Półwyspu Iberyjskiego, w kołach dworskich i klasztorach, toczono spory wokół zjawiska ludożerstwa spotykanego nie tylko wśród wielu plemion Ameryki Południowej. Kolonizatorzy świeccy we własnym interesie uznawali ludożerstwo za niewątpliwy dowód "braku duszy", a tym samym i człowieczeństwa u tubylców. Jak wiadomo jednak, w owych czasach zdarzały się okrucieństwa po obu stronach. Szerząc taki pogląd o tubylcach kolonizatorzy chcieli jedynie rozgrzeszać siebie samych z zarzutów ludobójstwa i wyrafinowanego postępowania w stosunku do Indian. Odmawiając im "statusu człowieczeństwa" usprawiedliwiali traktowanie miejscowych jako zwierząt pociągowych używanych do najgorszych robót.
Odmienne stanowisko w sprawie autochtonów zajmowali stykający się z nimi w innych celkach misjonarze należący do różnych zakonów. Dążyli oni do włączenia indiańskich narodów do społeczeństwa chrześcijańskiego, czego warunkiem miało być przede wszystkim zwalczenie wśród nich obyczajów, a w głównej mierze kanibalizmu. Metodyka działań zakonników była jednak o wiele łagodniejsza. Opierała się na pozyskiwaniu zaufania tubylców poprzez obcowanie z nimi w życiu codziennym na jednakowej stopie. W efekcie katechizacji Indianie praktykowali kanibalizm już po kryjomu, zaczynając wstydzić się tego zwyczaju przed misjonarzami.
Kulturowymi pobudkami, jakimi kierowali się autochtoni w swych praktykach, nie można wytłumaczyć postępowania osadników portugalskich, którzy (jak podają kroniki), w celu zjednania sobie plemion mogących pomóc im zdobyć taniej niewolnice, brali nawet udział w urządzanych po zwycięstwach ucztach ludożerczych. Sprytniejsi od Indian i nie żywiący skrupułów natury moralnej, osiedleńcy portugalscy w wykupywaniu przeznaczonych na zjedzenie jeńców odkryli szansę pozyskiwania sobie taniej siły roboczej.
Istnieje wiele podań i zapisów dotyczących kanibalizmu. Niektóre z nich przedstawiają temat w niezwykle drastycznym świetle. Otóż np. niektóre źródła (których wiarygodność została poważnie zakwestionowana) podają, że wśród plemion grupy Caribe miano specjalnie hodować dzieci na "uczty", a nawet pożerać kobiety ciężarne wraz z płodem. Podobnie mieli postępować szczepy Arma, które posądzano o pożeranie wszystkich jeńców wojennych, bez względu na ich wiek i płeć. Według podań niektórych hiszpańskich kronikarzy, jeńców zmuszano nawet do stosunków płciowych z własnymi kobietami celem spłodzenia dzieci, które miały być przeznaczone na pożarcie.
Najlepsze opisy kanibalistycznych uczt zachowały się w odniesieniu do Indian Tupinamba. Pierwsze kontakty kobiet z jeńcami wojennymi zaczynały się z chwilą zwycięskiego powrotu wojowników z wyprawy wojennej do własnej wioski. Na widok powracających, kobiety tłumnie wybiegały im naprzeciwko, wyrywały jeńców z rąk wojowników i wprowadzały ich do wioski, wychwalając głośno zwycięstwo i bohaterskie czyny swoich wojowników. Następnie zbliżały się z jeńcami przed chatę, gdzie znajdowały się uświęcone grzechotki i zmuszały jeńców do tańców, wymieniając głośno czas, miejsce i sposób uśmiercenia podczas uroczystych uczt.
Skoro czas egzekucji nadszedł i wszystkie przygotowania były już ukończone, jeniec, odpowiednio pomalowany i przystrojony, spędzał pierwszą noc uroczystości w towarzystwie starych kobiet, które opiewały jego śmierć. Następnego dnia kobiety przygotowywały ognisko na placu wioski, a pozostali uczestnicy uroczystości i to zarówno kobiety jak i mężczyźni tańczyli wokół ognia. Trzeciego dani zezwalano jeńcowi na pozorowaną ucieczkę, a skoro go znów złapano, wykonywano taniec przy wtórze instrumentów muzycznych. Jedna z kobiet trzymała koniec sznura, którego drugi koniec zawieszano na szyi skazańca. W trakcie całej uroczystości obrzucano się nawzajem zniewagami i obelgami, wychwalając własną odwagę i własne zalety. Ostatnią noc spędzał delikwent ponownie w towarzystwie kobiet, które karmiły go specjalnymi orzechami mającymi na celu zahamowanie upływu krwi. W tym czasie kobiety przygotowywały do uroczystości duża kultową maczugę, którą miano zabić jeńca. Po ozdobieniu maczugi, odbyciu tańców i odśpiewaniu pieśni kobiety zawieszały maczugę pod dachem czaty.
Następnego dnia kilka starych kobiet wywlekało jeńca na miejsce egzekucji przy dźwiękach instrumentów muzycznych, okrzykach i pieśniach. Mężczyźni przejmowali jeńca z rąk kobiet, kobiety natomiast otaczały go kołem, wyszydzały i obrzucały obelgami. W tym samym czasie kilka starych kobiet, pomalowanych czarną i czerwoną farbą, z naszyjnikami wykonanymi z ludzkich zębów, wybiegało ze swoich chat z świeżo pomalowanymi naczyniami, przeznaczonymi do gromadzenia krwi i wnętrzności skazańca. Po zabiciu jeńca i prowizorycznym kazaniu żalu przez jego żonę, rozpoczynano ucztę, w której żona zabitego uczestniczyła na równi z innymi.
Najpierw stare kobiety wypijały ciepłą jeszcze krew ofiary, po czym dzieci zanurzały w krwi swoje ręce. Karmiące matki mazały krwią swe sutki i dawały piersi swym niemowlętom, aby i one zakosztowały krwi jeńca. Po pokrajaniu ciała na poszczególne części kładziono je na ruszt i smażono na ogniu, a stare kobiety, które były najbardziej skwapliwe, zlizywały tłuszcz ściekający po rusztach. Zabójca jeńca oraz wszyscy jego krewni otrzymywali nowe imiona, które następnie siostry i kuzynki wykonawcy wyroku głośno obwieszały całej wiosce.
Chociaż ludożerstwo było szeroko rozpowszechnionym zwyczajem wśród niektórych szczepów, udział kobiet nie u wszystkich upodabniał się do zwyczajów praktykowanych wśród Indian Tubinamba. Wśród Indian Witito, Andoke i Resigero kobiety z zasady wyłączano z tych uczt. Wyjątek pod tym względem stanowiła żona wodza, której po zabiciu jeńca ofiarowano jego organy płciowe jako symbol płodności. Wśród Indian Cubeo genitalia męskie również uważano za oznakę płodności. Podczas tańca z okazji zwycięstwa, jeńcom obcinano penis i woreczek mosznowy, suszono je nad ogniem a po wykonaniu tańca, podczas którego wojownik zawieszał wysuszone genitalia nad swymi własnymi, żona wojownika pożerała genitalia celem zapewnienia sobie płodności. Jeszcze większe oznaki ludożerstwa miano zaobserwować wśród szeregu innych szczepów, lecz ostatnio poważnie zakwestionowano wiarygodność niektórych informacji. Wśród Indian Caribe miano na przykład specjalnie hodować dzieci do tych celów, a nawet pożerać kobiety ciężarne wraz z płodem. Podobnie mieli postępować przedstawiciele Indian Arma, których posądzano o pożeranie wszystkich jeńców wojennych bez względu na ich wiek i płeć. Kobiety miano pożerać wraz z potomstwem, a jak podają niektórzy hiszpańscy kronikarze, jeńców zmuszano nawet do stosunków płciowych z własnymi kobietami, aby te mogły spłodzić dzieci przeznaczone na pożarcie. Owe wynaturzenia nie występowały jednak zbyt często, natomiast o wiele częściej praktykowano zwyczaj zawierania małżeństw jeńców z kobietami własnego szczepu, celem zapewnienia im odpowiedniej opieki i tuszy na uroczystość pożarcia.
U niektórych szczepów szczególne znaczenie miało spożywanie jedynie tych części ciała schwytanych jeńców, które symbolizowały pewne wartości. Tak np. wśród Cubeo genitalia męskie były oznaką płodności. Podczas ceremonialnego tańca jeńcom obcinano penis i woreczek mosznowy, po czym wojownik zawieszał sobie wysuszone uprzednio genitalia nad swoimi własnymi i wykonywał rytualny taniec, po którym jego żona pożerała te narządy celem zapewnienia sobie płodności.
Kanibalizm nie obcy był i północnoamerykańskim Indianom Coaque z wyspy Malhado wybrzeża Teksasu. Gdy przybył do nich Cabeza de Vaca, zaistniał u nich tak silny głód, że "myśleli zabić" przybyszów, lecz powstrzymał ich przed tym Indianin opiekujący się Cabezą de Vaca. Zaobserwowano także, że w okresach totalnego braku pożywienia zjadali oni z głodu swoich zmarłych.
Indianie Choctaw różne plemiona z południowo-zachodniej Luizjany oraz południowego i południowo-wschodniego Teksasu określali mianem "kanibali" pochodzącym od ich słów hatak, czyli "człowiek" i apa, czyli "je". Penicaut zapisał, że w końcu 1703 roku dwóch spośród Francuzów, których Bienville wysłał z biegiem Madeline, by zobaczyli jakie plemiona zamieszkują w tym rejonie, powróciło z wieścią, że przebyli ponad 100 legw w głąb lądu, odkryli siedem różnych plemion i, że będąc pośród ostatniego z nich, ich towarzysz został zabity i zjedzony. Indianie ci nazywali się Attacapa.
Chociaż z licznych zapisów wiadomo, że ludożerstwo było szeroko rozpowszechnionym zwyczajem wśród niektórych szczepów, wiarygodność opisów, co do dokładności przebiegu i motywów owych obrzędów, pozostaje pod znakiem zapytania.
W niektórych rejonach Ameryki, tak jak to miało miejsce na Północno-Zachodnim Wybrzeżu Ameryki Północnej, ludożerstwo było swoistym rytuałem podczas uroczystości inicjacyjnych do bractw, czy tajnych stowarzyszeń religijnych. W mitologii Indian Kwakiutl występował BaxbakualanuXsi'wae, Duch Kanibal, powiązany z Bractwem Hamasta. Podczas końcowej fazy przyjmowania do tego stowarzyszenia nowych członków, zgromadzeni na uroczystości ludzi udawali się na skraj wioski i szukali adepta, by go pochwycić. Gdy usiłowali go złapać, on, jak opętany, zaczynał biegać między zebranymi, starając się ukąsić czyjeś ciało, lub nożykiem odciąć kawałek skóry. Kiedy wreszcie zostawał pojmany, ukazywała się przed nim kobieta-sługa, niosąca ku niemu spreparowane zwłoki ludzkie (zabity na tę okazję niewolnik). Kobieta kusząco machała delikwentowi zwłokami, tuż przed jego nosem, chcąc w ten sposób zwabić go do wejścia do tanecznego domu. Tam, w specjalnym, sekretnym pomieszczeniu, pokonując wszelkie opory, musiał skosztować ludzkiego mięsa. Po tym następowało bogate zakończenie ceremonii a dalsze ceremonie oczyszczania nowego Hamasta odbywały się tylko w obecności członków tajnego stowarzyszenia. Hamasta był zmuszony do przestrzegania przez pewien czas bezwzględnego tabu. Mógł jeść tylko wyznaczone potrawy i używać specjalnych naczyń, w których inni jadać nie mogli. Zaraz też po ceremonii podawano mu morską wodę. Miało to spowodować wymioty po zjedzeniu ludzkiego mięsa. Po tych oczyszczeniach pozostawał w samotności przez cztery miesiąc. Przez rok czasu nie mógł pracować. W tym okresie uczył się wszystkiego od nowa, by móc powrócić do społeczności jako w pełni znaczenia człowiek.
Zbigniew Stolarek w wydanej w 1962 roku swej książce zatytułowanej "Czerwone oczy maski" umieścił przełożony przez siebie tekst, który zatytułował: "Śpiewy ludożerczego bractwa z plemienia Kwakiutlów":
Pokarm mi będzie dany, pokarm mi będzie dany,
otrzymałem ten magiczny skarb.
Pochłaniam oto pokarm żywy: jem ludzi żywych.
Pochłaniam bogactwo, pochłaniam bogactwo,
które teraz już ojciec mój bierze.
Teraz będę jadł.
Twarz mam bladą jak twarz widma.
Mam jeść pokarm, dar od Baxbakualamichsiwae,
Który pierwszy zjadł człowieka, tam gdzie ujście rzeki.
Będziesz znany w całym świecie, będziesz znany w całym świecie,
po najdalsze krańce świata,
jesteś Wielki, który wracasz
zdrów i cały spośród duchów.
Będziesz znany w całym świecie, będziesz znany w całym świecie,
po najdalsze krańce świata.
Byłeś u Baxbakualamichsiwae,
gdzie suszone ludzkie mięso jadłeś pierwszy,
zaniesiono cię u niego do jego pala ludożerców,
na honorowe miejsce domu,
a jego dom jest naszym światem.
Zaniesiono cię u niego do jego pala ludożerców,
który jest drogą, mleczną drogą stworzonego dla nas świata.
Zaniesiono cię u niego do jego pala ludożerców,
na prawicę stworzonego dla nas świata.
Po podboju Północno-Zachodniego Wybrzeża przez Białych, kiedy rytuały te zostały zabronione, Indianie poczęli utajniać przed obcymi owe praktyki oraz ograniczali je do symbolicznego kąsania przez wtajemniczonego ramion uczestników ceremonii a także zjadania ciasta uformowanego na kształt ludzkiego ciała. Z czasem także zmieniło się pojmowanie samego sensu tegoż rytuały.
Innym, poza Duchem Kanibalem, opiekunem Bractwa Hamasta, był Wina'lagilis, Duch Wojownik, którego moc pozwalała wtajemniczonym być odpornym na ból i cierpienie, i sprowadzić na wrogów "niewidzialne", śmiercionośne choroby.
Kanibal Olbrzym - Potwór z mitologii Indian Chilkat z Północno-Zachodniego Wybrzeża Pacyfiku Ameryki Północnej. Indianie ci prezentują po dziś dzień Taniec Kanibala Olbrzyma. Opowiada on o olbrzymim potworze, który zwykł jadać ludzi. Kiedy się zestarzał, i nie był już w stanie dłużej ich łapać, zjadł wszystkie ryby, jakie kobiety indiańskie przygotowały jako zapas na zimowe dni. Olbrzym zostaje w końcu złapany i unicestwiony. Oryginalny Totem Kanibala Olbrzyma znajduje się w Klukwan.
Kanjobal - Indianie zamieszkujący Meksyk i Gwatemalę (od miasta San Jose Montenegro w Meksyku po miasta Ixcoy i Santa Cruz Barillas w Gwatemali). Zaliczeni do rodziny językowej maya-quiché.
Kanoe - Canoe, Guarategaya, Guarategaja, Koaratira, Guaratira, Amniape, Mequens; Indianie z Brazylii, stan Rondonia. Zaliczeni do rodziny językowej tupi. W 1995 roku liczebność ich szacowano na 30 osób. Obecnie mówią wyłącznie po portugalsku.
Kanomihu - Grupa Indian Salish żyjąca w widłach rzeki Salmon w Kalifornii.
Kansa - lub Kaw. Indianie Prerii i Równin. Zaliczani do rodziny językowej siouan-dhegiha. Mieszkali w ziemiankach. Utrzymywali się głównie z polowań i hodowli kukurydzy.
Indianie Kansa, których nazw oznacza Ludzie Z Południowego Wiatru, spokrewnieni są zarówno z Indianami Osage jak i Omaha. Pierwotnie żyli nad rzeką Ohio i Wabash. Później przenieśli się w dół Missisipi i ruszyli w górę Missouri. W 1673 roku natknął się na nich ojciec Jacques Maruette u ujścia rzeki Kansa. W 1846 roku przyznano im rezerwat koło Topeka w Kansasie. W 1850 roku liczebność Indian Kansa wynosiła około 1700 osób. W 1859 roku Indianie ci odsprzedali Stanom Zjednoczonym połowę swego rezerwatu, a jego resztę sprzedano między 1872 a 1880 rokiem. Uzyskany ze sprzedaży dochód użyto do kupienie nowego rezerwatu otwartego w czerwcu 1873 roku na Terytorium Indiańskim. Początkowa liczebność Indian Kansa w nowej Agencji Kaw wynosiła 533 osoby, ale do 1889 roku spadła do 194. Między 1902 a 1906 rokiem ziemia Indian Kansa podzielona została wśród pozostałych 247 członków plemienia.
Według danych z 1970 roku liczyli wtedy około 1400 osób.
W 1985 roku Indianie Kaw z oklahomskiej Agencji Pawnee liczyli 543 osoby.
Wybitnym Indianinem Kansa był Charles Curtis, były senator stanu Kansas i późniejszy wice-prezydent Stanów Zjednoczonych.
kanu - Długa i wąska łódź ostra na obu końcach, o zaokrąglonych burtach, zrobiona zazwyczaj z lekkich materiałów (jak kora, skóra, brezent, lekkie drewno albo metal). Eskimoski albo indiański pierwowzór kajaka i kanadyjki. Nazwa wywodzi się z języka Indian Arawak, od słowa canoa. Indianie Shawnee nazywają je holakeesi lub olagashe.
Według Indian Algonquin pierwsze kanu zbudował ich szaman, Grzechotnik, biorąc na wzór szkielet węża.
kaolin - Osadowa skała ilasta, biała lub żółtawa, stosowana głównie w ceramice.
Z kaolinu Indianie uzyskiwali farbę koloru białego, stosowaną do malowania ciała.
Kapanawa - Inna nazwa Indian Capanahua.
kapelusz -Nakrycie głowy składające się zwykle z główki i ronda, wykonywane ze skóry, filcu, słomki lub innych materiałów. Indianie Shawnee nazywają go petakhowe. A. Barrett pisał o Indianach Kwakiutl, że: "W dawnych czasach jedynie wodzowie nosili malowane kapelusze. Ich żony używały takich kapeluszy, lecz już bez malunków."
kapibara - (Hydrocherus hydrochaeris); największy ssak z rzędu gryzoni, zamieszkujący nadrzeczne rejony wilgotnych lasów i moczary równikowej części Ameryki Południowej. Masywne ciało pokryte z wierzchu szarobrunatną, od spodu żółtawą sierścią osiąga długość 1,2 m i ciężar 50 kg. Nogi ma dość długie, palce spięte błoną pływną. Prowadzi ziemnowodny tryb życia. Jest aktywna w ciągu całej doby, a jej pokarmem są rośliny.
Kapitan Jack - czyli Kintpuash. Kapitanem Jackiem nazwany został przez Białych z powodu swego zamiłowania do mundurów wojskowych. Był wodzem Indian Modoc, którzy zostali przez Białych wyzuci z ziemi i zesłani do rezerwatu Indian Klamath w Oregonie. Dwa plemiona nie potrafiły żyć w zgodzie, ponadto Kongres w Waszyngtonie nie uchwalił dla Indian Modoc żadnych przydziałów, więc głodujące plemię wróciło w połowie 1872 roku na zasiedlone przez białych swoje dawne tereny. Początkowo Kintpuash był przeciwny wojnie z białymi, ale ostatecznie z niezwykłą odwagą i przebiegłością dowodził swoim ludem zarówno na terenie Lava Beds, jak i podczas całego konfliktu 1872-1873 roku. Doszło do dwustronnych mordów i starć z wojskiem, po których Kapitan Jack ukrywał się przez kilka miesięcy ze swoimi ludźmi w wulkanicznych górach północnej Kalifornii. Wmanewrowany przez część wojowników w sytuację bez wyjścia, a następnie zdradzony, został pojmany w czerwcu 1873 roku, Osądzony za morderstwo w Fort Klamath w lipcu 1873 roku i skazany na śmierć. Został powieszony 3 października 1873 roku wraz z trzema innymi wojownikami. W nocy po egzekucji jego ciało zostało w tajemnicy odkopane, przewiezione do Yreki i tam zabalsamowane. Później pokazywano je na jarmarkach w miastach na wschodzie.
Kapitan Jacobs - Był wodzem Indian Delaware, który wziął udział w bitwie z generałem Braddockiem, a później wraz z Shingą (Shingisem) dokonywał napadów i masakr, jakie nastąpiły po klęsce Anglików na granicy Pensylwanii. Za głowy obydwóch wyznaczono ceny. Swój punkt zborny mieli w Kittanning w Pensylwanii, dokąd sprowadzali łupy i jeńców. Przeciwko tej wiosce wyruszył pułkownik John Armstrong i zaskoczył ją o świcie 8 września 1756 roku. Zaskoczeni Indianie walczyli do końca spoza swych płonących wigwamów. Jacobs zginął wraz z całą rodziną.
kapryfolium wiciokrzew
kapucynka - (Cebus); szerokonosa małpa z rodziny płaskowatych. Występuje w takich gatunkach jak: kapucynka czarnobiała - (Cebus capucinus); małpa szerokonosa, kapucynka czubatka - (Cebus apella); małpa szerokonosa.
kara - Środek represyjny stosowany względem osób, które popełniły przestępstwo lub w jakikolwiek sposób naruszyły normy prawne lub obyczajowe.
Na podstawie rysunków pokrywających ceramikę Indian Mochica stwierdzono, że stosowali oni rozmaite kary; wiele osób przedstawianych na tych obrazkach ma obcięte wargi, nosy, stopy i inne części ciała. Karano również przez ukamienowanie.
Wśród matrylokalnych Indian Carib znad rzeki Barama mąż ma prawo ukarać żonę za to, że jest leniwa i nie wywiązuje się należycie ze swych obowiązków.
Kobiety Indian Camayura wierzą, że święte flety wykonane są przez jednego z demonów. Jeśli któraś z kobiet choć przypadkowo spojrzy na nie podlega karze śmierć i cała grupa wykonuje wyrok.
Wśród Indian Achagua podczas pewnych tańców obnoszono wizerunki istot nadprzyrodzonych składające się z masek i kostiumów, na które kobietom nie wolno było spoglądać pod karą śmierci.
Wśród Indian Baniva podczas niektórych uczt pijackich odbywają się tańce, w których biorą udział zamaskowani tancerze. Tańce mają na celu udobruchanie złego ducha, a kobietom nie wolno brać udziału w uczcie ani uczestniczyć w tańcu pod karą śmierci. Gdy któraś z kobiet spojrzy na taniec, czeka ją śmierć z ręki jednego z jej męskich krewnych, który musi wyrok wykonać.
Wśród Indian Caraja kobietom nie wolno było poznać sekretów męskich misteriów. Skoro któraś z kobiet przekroczyła ten zakaz została zgwałcona przez wszystkich mężczyzn wioski i pozostawała już nierządnicą.
karabin - Ręczna broń palna o długiej gwintowanej lufie. Indianie Shawnee nazywają go m'tekwa.
Karahawyana - Indianie z Brazylii, stan Amazonas. Prawdopodobnie mówili językiem z rodziny carib. W 1995 roku ich liczebność szacowano na 40 osób. Dziś część z nich żyje z Indianami Waiwai, a cześć z Indianami Hixkaryana i mówi językami tych plemion.
Karaja - Xambioa, Chamboa; Indianie z brazylijskiego Mato Grosso, żyjący przy rzece Araguaia. Zaliczeni do rodziny językowej macro-ge. W ich języku wyróżnia się dialekt javae (javahe). Mężczyźni mówią innych dialektem niż kobiety. Rolnicy, myśliwi. W 1995 roku liczyli 1700 osób. 75% Indian Karaja jest piśmiennych.
Karankawa - Indianie północnoamerykańscy ze stanu Teksas, znad zatoki Meksykańskiej. Mówili własnym, izolowanym, językiem. W swoich rytuałach Indianie Karankawa stosowali tak zwany "czarny napój" wykorzystywany jako środek przeczyszczający, stymulujący oczyszczenie organizmu, inspirujący przed ceremoniami pogrzebowymi, wypowiedzeniem wojny i ceremoniami rolniczymi.
W 1528 roku po raz pierwszy zetknęli się z nimi Hiszpanie. W pierwszej połowie XVIII wieku (po 1702 roku) Hiszpanie założyli wśród nich swoje placówki misyjne.
Karapana - Inna nazwa Indian Carapana.
Karapano - Inna nazwa Indian Carapana.
karibu - Renifer amerykański. Nazwa wywodzi się z języka algonkińskiego, od słowa caribou.
Karijona - Inna nazwa Indian Carijona.
Karina - Indianie z Surinamu, Wenezueli i brazylijskiego stanu Amapa. W 1999 roku ich liczebność Indian Karina żyjących w Surinanie szacowano na 2500 osób, tych z Wenezueli na 11141 osoby.
Karitiana - lub Caritiana; Indianie z Brazylii, stan Rondonia. Zaliczeni do rodziny językowej tupi. W 1995 roku liczyli 150 osób. Są pismienni.
karmazyn - Łowiony był przez Indian Makah.
karmienie - Żywienie potomstwa własnym mlekiem przez kobiety.
Wśród Indian Crao matki nie przestają palić tytoniu nawet podczas karmienia i bardzo często podają fajkę swym niemowlętom.
karneol - Kamień ozdobny, zawdzięczający swoją czerwoną barwę zawartości żelaza. Występuje m.in. w Rio Grande do Sul (Brazylia) i w Urugwaju.
Wróży powodzenie i pomyślność Pannie. Obdarza swego posiadacza poczuciem zadowolenia i daje mu pewność siebie. Karneole mają silną strukturę psychiczną, nigdy nie poddają się przeciwnością losu. Są bardzo pracowite, lubią porządek i czystość.
Miesiąc Indian Maja trwający od 10 do 30 września nosił nazwę Cen, rządził nim pan podziemia, bóg Ah Puch. Bóstwo to przedstawiane w postaci starca, wokół którego głowy krążą nietoperze, sprawowało władzę nad 9 sferami podziemi i ich władcami - 9 pomniejszymi bogami określanymi wspólnym mianem dziewięciu bóstw Balontiku.
Ah Puch nie należał do bóstw domowych, czczonych przez plemiona Indian Maja niejako na co dzień. Ów ponury pan podziemi wspominany był niekiedy przez kapłanów w rytualnych modłach pod koniec roku, występował też w wielu legendach. Kamieniem mu poświęconym był karneol. Kamień ten służył nie tylko Indianom Maja i Mexica do wyrobu amuletów - wiadomo, że talizmany z karneolu nosili Egipcjanie, a także Hindusi, Grecy i Celtowie. W Późniejszych epokach karneol był najczęściej używanym kamieniem pierścieni herbowych.
Ludziom, którzy przyszli na świat w miesiącu Cen, kapłani Indian Maja przypisywali wiele pozytywnych cech. Urodzeni pod wpływem karneolu odznaczać się mieli pogodnym usposobieniem, zdrowym rozsądkiem, pewną dozą potrzebnego w życiu realizmu, a przy tym nieobce im było zwracanie myśli ku rzeczom nie związanym z codziennością - sprawą religii, filozofii, nauki.
Wielu spośród Karneoli obdarzonych jest artystycznymi talentami, lub bodaj zmysłem piękna i estetyki. Mają dobry gust, wysoko cenią sobie rzeczy ładne, lubią aby każdy drobiazg w ich otoczeniu spełniał wymogi dobrego smaku.
Pogoda ducha rzadko kiedy łączy się u tych ludzi z lekkomyślnością - Karneole mają wiele wrodzonej mądrości, która pozwala im omijać bezpiecznie życiowe rafy. W stosunkach do innych ludzi osoby te są dość bezpośrednie i otwarte, chociaż nie lubią spoufalać się. Większość z nich chciałaby wobec otoczenia grać rolę kogoś życzliwego i pomocnego, ale jednocześnie stojącego nieco z boku. Cieszy ich poczucie własnego autorytetu i szacunek, jaki ich osoba budzi w kręgu współpracowników czy znajomych.
Karneole są z natury ambitne, chociaż ambicje ich dotyczą niekoniecznie spraw zrozumiałych dla większości ludzi. Rzadko kiedy na przykład ludzie ci dążą do zdobycia majątku czy władzy. Chcieliby raczej posiąść dobra duchowe - studiują więc najrozmaitsze dziedziny, bardziej dla swojej satysfakcji niż konkretnego celu; doskonalą świadomie swoje charaktery, czasem oddają się sprawą mistycznym, poświęcają wiele dla jakichś społecznych idei. Krewni i znajomi nieraz krytykują te dążenia i zarzucają Karneolom hołdowanie dziwactwom, czym zresztą ludzie ci nie przejmują się nadmiernie.
Ciekawe, że osoby symbolizowane w Kręgu 18 Klejnotów przez karneol potrafią ze swoich niecodziennych i nieżyciowych zainteresowań wyciągać nieraz, jakby przez przypadek, realne korzyści dla siebie. Dziwi to wielce otoczenie krytykujące dotychczas ich poczynania.
Niektóre Karneole cechuje pewna nadmierna porywczość w działaniu - podejmują wówczas zbyt pochopne decyzje, których potem żałują, składają obietnice, jakich nie mogą spełnić, tracą czas na sprawy nie mające szans powodzenia. Karneole nie lubią słuchać cudzych rad, ani korzystać z cudzych doświadczeń, raczej nie podlegają wpływom - tak dobrym jak i złym. Wszelkie ich postępki i życiowe wybory wynikają z ich własnego przekonania, że tak, a nie inaczej, powinni uczynić.
Kobiety - Karneole lubią być ośrodkiem zainteresowania otoczenia i potrafią wiele zrobić, aby osiągnąć dobrą pozycję towarzyską, Lubią podkreślać nie tylko swoją urodę, ale i przymioty duchowe. Prawie zawsze odznaczają się pewnością siebie, a nierzadko występuje u nich pewna chełpliwość. Pani - Karneol interesuje się wieloma sprawami z różnych dziedzin, w dużej mierze po to, aby swe wiadomości przekazać w efektownej formie w towarzyskiej rozmowie. Jest zawsze dobrze poinformowana o wszystkim, lubi wydawać autorytatywny sądy, bardzo odpowiada jej rola władczyni dusz.
Panie - Karneole uprawiają czasem efektowne hobby, nieraz związane ze sztuka, a fakt ten podkreślają z dumą w towarzyskich rozmowach. Można by nawet twierdzić, że podobne umiejętności służą im przede wszystkim po to, aby wywoływały podziw otoczenia.
Jako żony, Kobiety - Karneole potrafią wiele poświęcić dla kariery męża i bardzo przeżywają sytuacje, gdy ich partnerowi nie wiedzie się. Na szczęście rzadko podobny los bywa ich udziałem, gdyż panie urodzone w okresie tego symbolu mają wiele instynktu w wyborze odpowiedniego dla siebie towarzysza życia.
Swoje dzieci chciałyby widzieć również na eksponowanych miejscach - można by twierdzić, że ambicje tych pań wobec potomstwa nie mają granic. Matki - Karneole czynią czasem dzieciom krzywdę swym dzieciom, wskazując im życiowe drogi nie całkiem zgodne z ich upodobaniami czy zdolnościami, lecz w oczach matek - zaszczytne i efektowne.
W dzieciństwie Karneole nie sprawiają rodzicom nadmiernych kłopotów, są bystre, pilne w nauce, inteligentne. Niektóre odznaczają się ujmującą powierzchownością i miłym sposobem bycia, są śmiałe, a nawet przemądrzałe, lubią się popisywać.
Chciałyby wyróżnić się czymś z grona rówieśników, zdobywać ich podziw i odgrywać wiodącą rolę w kręgu innych dzieci.
Współcześni, polscy metafizycy w taki oto sposób określają moc i działanie tego kamienia;
Czyści krew, wspomaga wypróżnienie, obniża gorączkę, przynosi ulgę przy reumatyzmie i bólach nerwowych. W przypadku dolegliwości wątroby można nim masować jej okolice. Zwalcza depresje.
Karneol ułatwia koncentrację i pobudza witalność organizmu. Oczyszczając i rozwijając świadomość, powstrzymuje od negatywnych uczynków, co prowadzi do lepszego zrozumienia prawdziwego znaczenia życia, daje prze to klucz do mądrości. Karneol powoduje, że aktywnie i z zaangażowaniem wypełniamy nasze zadania życiowe. Rozwija duchowo i budzi ukryty w nas twórczy potencjał.
karnero wandelia
karnotyt - Karnotyt jest jaskrawo zabarwionym, złocistożółtym minerałem, który powstaje przez przeobrażenia pierwotnych minerałów zawierających uran i wanad. Główne jago wystąpienia odnotowano m.in. w USA.
Karok - Indianie północnoamerykańscy, żyjący nad rzeką Klamath w Kalifornii. Zaliczeni do rodziny językowej hoka. Zajmowali się przede wszystkim polowaniem na ssaki morskie i rybołówstwem, a także zbieractwem (jagody, cebula camas). W 1964 roku liczyli 83 osoby.
karple - Rodzaj obuwia stanowiący owalne obręcze wypełnione rzemienną plecionką, które przymocowane do stóp ułatwiają chodzenie po śniegu. Zwane są też butami śnieżnymi lub rakietami śnieżnymi. Nazwa anglojęzyczna - snowshoes. Występują w arktycznych i subarktycznych regionach Ameryki i Eurazji. Używanie karpli rozpowszechniły indiańskie plemiona Algonquin i Athabaska.
Według Indian Algonquin pierwsze rakiety śnieżne zbudował ich szaman, Grzechotnik, wzorując się na łusce grzechotnika.
Karusakaibu - Bóg-Stwórca występujący w folklorze Indian Mundurucu. Pojął on za żonę zwykłą Indiankę Mundurucu o imieniu Sikrida. Spłodziła ona dwóch synów, a następnie uwodziła jednego z nich. Gdy ojciec dowiedział się o tych skłonnościach matki zwrócił swój gniew na syna i prześladował go. Ten jednak zwlekał z ucieczką i dalej utrzymywał stosunki płciowe z szeregiem natrętnych kobiet napotykanych po drodze. Na koniec ojciec dorwał w swe ręce syna i zamienił go w tapira, a kobiety w ryby.
Karutana - Inna nazwa Indian Carutana.
Kasihta - Grupa Indian Creek.
kasja - (Cassia); strączyniec lub senes. Jest to niewielkie drzewo, krzew lub bylina z rodziny motylkowatych o liściach pierzastych, kwiatach przeważnie żółtych i długich, walcowatych strąkach używanych po wysuszeniu po środek przeczyszczający. Rośnie w około 550 gatunkach w Ameryce, Indiach, Egipcie i Arabii. Korzeń strończyńca marylandzkiego, (C. Marilandica), stłuczony i zwilżony wodą używany był przez Indian Cherokee jako kład na bolące miejsca.
Kaska - Indianie z Kolumbii Brytyjskiej i Terytorium Yukon. Zaliczeni do atapaskańskiej rodziny językowej. Zamieszkiwali w tipi. Utrzymywali się głównie z połowu karibu i łosia amerykańskiego.
kasyno - Dom gry, lokal, w którym odbywa się gra hazardowa.
Dochody indiańskich kasyn w 2003 roku przekroczyły 16,7 mld dolarów - głosi raport Krajowej Komisji Indiańskiego Hazardu (NIGC). W stosunku do roku 2002 odnotowano wzrost o ponad 2 mld dolarów. Najwięcej zarobiły indiańskie kasyna w Kalifornii oraz na Wschodnim Wybrzeżu.
- Dzięki wzrostowi obrotów w kasynach plemiona mogą tworzyć nowe miejsca pracy, rozwijać się ekonomicznie, budować infrastrukturę w swych społecznościach, a także zapewniać swym członkom podstawowe usługi - powiedział Phil Hogan, przewodniczący Komisji.
Przywódcy plemion, zgromadzeni w Waszyngtonie na spotkaniu z kongresmanami, nie kryli swego zadowolenia z osiągniętych rezultatów. Hogan powiedział, że zdaniem analityków Komisji dobra passa indiańskich kasyn będzie trwała jeszcze co najmniej pięć-sześć lat.
Największe kasyno na Wschodzie, Mohegan Sun, zatrudnia około 10 tysięcy pracowników, zaś w kasynie Foxwoods pracuje około 13 tysięcy osób.
kasyteryt - Ten czerwono-brunatny kamień znany jest ludziom od ponad 5 tysięcy lat. Posiada barwę brązową, czarną, rzadziej żółtawą. Tworzy doskonale wykształcone kolumnowe kryształy, często zbliźniaczone. Znacznie częściej występuje w postaci zbitej i ziarnistej lub tworzy skupienia włókniste. Choć niektóre jego kryształy mają wartość jubilerską to stosowany jest on głównie w przemyśle, jako podstawowe źródło przy pozyskiwaniu cyny.
Znajdowany jest m.in. w Boliwii, Meksyku i USA (Kalifornia).
kat ciernik
Kata - Grupa Indian Kiowa. Nazwa pochodzi od K'át'a, czyli "gryzący", (co odnosi się do Indian Arikara), zwani tak byli nie od ich rzekomego pochodzenia od Indian Arikara, lecz z racji ich ścisłych kontaktów z tym plemieniem w czasach gdy Indianie Kiowa żyli na północy.
Kataka - Jedna z nazw, jaką określano Indian Kiowa-Apache. Pochodzi ona z języka Indian Pawnee.
Katauixi - Inna nazwa Indian Juma.
Katheri Tekakwitha - Znana też jako "Indiańska Święta", La Sainete Sauragesse lub Lilia Indian Mohawk. Córka wojownika Indian Mohawk i chrześcijanki z plemienia Indian Algonquin wziętej do niewoli przez Indian Iroquois w Quebeku. Urodziła się w 1656 roku nad rzeką Mohawk koło obecnego Auriesvile w stanie New York. W 1675 roku został ochrzczona na Wielkanoc przez ojca Lamberville. Z tej racji dyskryminowana, a nawet zagrożona śmiercią od swoich. Całe życie dziewica, pilnie wypełniająca obowiązki domowe (szczególnie ceniona za kunszt wyrabiania wampumów). Niosła ulgę i pomoc chorym i jeńcom. Stała się pierwszą zakonnicą wśród Indian Iroquois w Szpitali Sióstr Ville-Marie w Montrealu. Zmarł 17 kwietnia 1680 roku i pochowano ją na południe od wodospadów La Chine w połowie drogi między La Prairie a Caughnawaga w Quebeku. Podczas gdy francuscy jezuici wyśmiewali indiańskie czary, trzeźwo zarazem pisali o cudownym leczeniu dokonywanym poprzez połykanie zmieszanego z wodą lub zupą proszku z grobu Kateri Tekakwitha.
Kathlamet - Grupa Indian Chinook. Zamieszkiwali Wybrzeże Północno-Zachodnie Ameryki Północnej.
Katlagulak - Kla'gulaq; Indianie zaliczani do czinukańskiej rodziny językowej. Żyli na południowym brzegu rzeki Columbia w oregońskim okręgu Columbia, dwie mile poniżej Rainier.
Katlamimmin - Indianie zaliczani do czinukańskiej rodziny językowej. Zamieszkiwali południowy kraniec wyspy Sauvier w oregońskim okręgu Multnomah. Ich główna wieś leżała w południowo-zachodniej części wyspy, na rzece Willamette. Lewis i Clark oszacowali w 1806 roku ich liczebność na 280 osób mieszkających w 12 domach. W 1850 roku, jak podał Lane, połączyli się z Indianami Cathlacumup i Namoit.
Katlamoik - Według Boasa mieli to być Indianie zaliczani do czinukańskiej rodziny językowej, żyjący kiedyś na miejscu współczesnego miasta Bainier w oregońskim okręgu Columbia, lecz potem ten sam Boas mówił, że była to nazwa ją Indianie Chinook określali okolice i samo Rainier.
katleja - (Cattleya); rodzaj z rodziny storczykowatych, obejmuje około 60 gatunków występujących w Ameryce Południowej. Większość posiada duże, barwne kwiaty stąd katleji cenione są jako rośliny ozdobne. Największe kwiaty (do 25 cm średnicy) posiada katleja Warszewicza (Cattleya warszewiczii), pochodząca z Kolumbii, nazwana na cześć polskiego podróżnika i zbieracza roślin, Józefa Warszewicza. Uprawiana w szklarniach.
Kato - Indianie północnej Kalifornii. Zaliczeni do atapaskańskiej rodziny językowej. Zamieszkiwali prostokątne domy z desek. utrzymywali się z łowiectwa i zbieractwa dzikiej żywności.
katu - Targi w państwie Inków.
Katukina - Indianie z brazylijskiego stanu Acre.
kauczukowiec brazylijski - (Hevea brasiliensis); drzewo z rodziny wilczomleczowatych, występujące dziko w dorzeczu Amazonki, najważniejsza roślina kauczukodajna, dostarczająca sok mleczny (lateks) do produkcji kauczuku naturalnego. Lateks otrzymuje się przez nacięcie kory drzewa. Wyciekający sok mleczny zbiera się do odpowiednich naczyń, a następnie poddaje obróbce prowadzącej do uzyskania kauczuku. Z kauczuku Indianie południowoamerykańscy wyrabiali między innymi piłki służące im do gier i zabaw.
Indianki Zaparo stosowały depilację owłosienia sromowego, nakładając na owłosione miejsce gorącą gumą kauczukową i zdzierając włosy po stwardnieniu kauczuku.
Zainteresowanie pozyskiwaniem kauczuku na większą skalę datuje się od wynalezienia sposobu produkcji gumy poprzez wulkanizację i sposobu impregnowania materiałów. W Ameryce Południowej kauczukowiec eksploatowany był w stanie dzikim, później udało się go przenieść na inne kontynenty i obecnie większość kauczuku uzyskuje się z plantacji w Azji Południowo-Wschodniej.
Kauyari - Inna nazwa Indian Cabiyari.
Kavahiva - Inna nazwa Indian Juma.
Kavanaugh, Bradley - Artysta-plastyk z plemienia Ojibwa z Winnipeg, Manitoba. Uczył się sztuki w lokalnych szkołach. Powiedział, że "kulturalne pamiątki dawnego życia, duchowe wierzenia, tradycje i muzyka mają największy wpływ na moją sztukę".
Kavelchadom - Indianie z Arizony. Zaliczeni do rodziny językowej hokan-yuman. Zamieszkiwali kopulaste domy kryte korą, strzechą lub skórą. Utrzymywali się głównie ze zbieractwa dzikiej żywności i polowania na małe zwierzęta.
Kaw Kansa
Kawahio - Inna nazwa Indian Juma.
Kawahiwa - Inna nazwa Indian Cauaiua.
Kawaib - lub Kagwahiph; Indianie z Brazylii (prowincja Amazonas). Sami siebie nazywają Kagwahiva. Zaliczeni do rodziny językowej kawahib grupy tupi-guarani. W 1940 roku liczebność ich szacowano na 300 osób. W 1993 roku liczebność ich szacowano na 7 osób. Są bliscy wymarcia.
Kawaiisu - Indianie kalifornijscy z Sierra Nevada. Zaliczeni do uto-azteckiej rodziny językowej. Zajmowała izolowany obszar na obydwu stronach gór Tehachapi w Kalifornii. Mieszkali w tipi. Utrzymywali się głównie ze zbierania dzikiej żywności i polowania na małe zwierzęta. Spożywali między innymi dziką sałatę.
Kawá-Tapuya - Drobne plemię należące do grupy plemion Hohódene. Język z rodziny arawak. Zamieszkuje na pograniczu Kolumbii i Brazylii, między rzekami Içana (Isana) i Ayari. Podstawą ich gospodarki jest uprawa roślin żywieniowych, głównie manioku systemem żarowym.
Kawchodinneh - Nazwa własna Indian Hare.
Kawillary - Inna nazwa Indian Cabiyari.
Kaxarari - Lub Kaxariri; Indianie z Brazylii, znad Alto Rio Marmelo, dopływu Rio Abuna. Zaliczeni do rodizny językowej pano. W 1995 roku liczyli 220 osób.
Kaxinaua - Inna nazwa Indian Cashinahua.
Kaxinawa - Inna nazwa Indian Cashinahua.
Kaxynawa - Inna nazwa Indian Cashinahua.
Kayova (1) - Indianie z Paragwaju i argentyńskiej prowincji Misiones. W 1999 roku Liczebność Indian Kayowa z Paragwaju szacowano na 11000 osób.
Kayova (2) - Inna nazwa południowoamerykańskich Indian Kaiwa.
Kayurukre - Indianie Caingang z Brazylii opowiadają, że w dawnych czasach nie znali oni ani pieśni, ani tańca. Pewnego razu Kayurukre, ich heros kulturowy, idąc na polowanie, spostrzegł dwie gałęzie tańczące pod drzewem. Jedna z nich miała na czubku dynię, która w rytm melodii śpiewanej przez niewidzialną istotę wydawała grzechotliwe dźwięki. Towarzysze Kayurukre wzięli te gałęzie jako pałeczki do wystukiwania rytmu tanecznego, a on sam zatrzymał sobie dynię jako grzechotkę. I tańczyli wszyscy przy dźwiękach tych instrumentów. Kilka dni później Kayurukre spotkał wielkiego mrówkojada, który stał wyprostowany na tylnych łapach i śpiewał. Śpiewał tę samą melodię, którą Kayurukre słyszał, kiedy patrzał na tańczące gałęzie. Wtedy zrozumiał, że owymi tajemniczym śpiewakiem był wielki mrówkojad. Mrówkojad zażądał zwrotu swoich gałęzi i zaczął z nimi tańczyć. Przepowiedział on Kayurukre, że jego żona urodzi mu chłopca.
kącicierń - (Bougainvillea)lub bugenwilla. Roślina pochodząca z Brazylii. Występuje w dwóch gatunkach. B. glabra to kącicierń gładki. Jest pnączem o ciernistych pędach dorastających do wysokości 4-5 metrów. Liście ma owalne a kwiaty otoczone dużymi, bardzo drobnymi, różowoczerwonymi przykwiatkami.
B. spectabilis to kącicierń okazały. Rośnie silniej i ma liście większe od poprzedniego gatunku, owłosione.
Kechua - Indianie Ameryki Południowej, keczuańskiej rodziny językowej, zamieszkujący obszary Peru oraz częściowo Ekwadoru i Boliwii. Wraz z Indianami Aymara stanowili dominującą grupę państwa Inków. Współcześnie zamieszkują głównie tereny wiejskie, trudniąc się uprawą ziemi i hodowlą oraz rzemiosłem (głównie tkactwem i garncarstwem).
Na początku kwietnia 2003 roku Indianie Keczua i Achuar z dżungli ekwadorskiej wysłali petycje do prezydenta Lucio Gutierreza, prosząc o ogłoszenie dżungli amazońskiej rezerwatem przyrody. Miałoby to chronić ją przed dewastacją związaną z poszukiwaniem i wydobyciem ropy naftowej, a jednocześnie chronić samych Indian przed wysiedlaniem z rejonów roponośnych.
Kekchi - Indianie gwatemalscy.
Keechi Kichai
Kekchi - lub Quekchi; Indianie ze wschodniej Gwatemali (departamenty Alta Verapaz, Izabal, Petén) i na południowym Belize. Zaliczeni do rodziny językowej pocomam. Podstawę ich gospodarki stanowi rolnictwo, na ogół bardzo prymitywne. Liczebność ich ocenia się na około 25 tys. osób.
Kekughtanowie - Indianie zaliczeni do rodziny językowej algonquin. Przed przybyciem na kontynent amerykański osadników Białych, zamieszkiwali dorzecza rzek York i James.
Kenawa - Mający Wiry Wodne lub Połykający.; zły duch Indianie Shawnee, który żyje w wodzie, wciągając przedmioty i ludzi na dno rzeki.
Kennebeck - Indianie Ameryki Północnej. Jednym z ich sławnych wodzów był Assaminasqu.
Kenny, Maurice - Indianin Mohawk, urodzony w 1929 roku nad rzeką Św. Wawrzyńca u stóp gór Adirondack. Przez 20 lat mieszkał w Brooklynie. W 1998 roku miał dom w Saranac Lake, na północy stanu Nowy Jork. W roku 1990 opublikował zbiór opowiadań "Rain and Other Fictions". Do 1998 też roku wydał dwadzieścia tomików poezji, wśród których znalazły się: "The Shorf and the Long of It" (1990), "Last Mornings in Brooklyn" (1991), "Tekonwatonti: Molly Brant, Poems of War" (1992), "On Second Thought. A Compilation" (1995).
Keno - W miejscu tym odkryto amfiteatr z głazem na platformie, który mógł uchodzić za inkaski przedmiot kultowy, gdyż w pewnych okresach podobny jest do pumy.
Keokuk - Kio'kag, czyli Ten, który Jest Zawsze Czujny. Urodził się w klanie Lisa około 1780 roku nad rzeką Rock w obecnym stanie Illinois. Jego matą była pół-Francuska. Nie wywodził się z klanu wodzów. Przywódcą został dzięki nieprzeciętnym zdolnością, sile charakteru, darowi oratorskiemu i zręcznie prowadzonym intrygom. Doprowadziło to do objęcia przez niego roli głównego członka rady plemienia Indian Sauk. Otwarty konflikt między nim a wodzem Czarnym Jastrzębiem wynikł na tle sporu o porozumienie zawarte przez grupę Indian Sauk dowodzoną przez Kwasakwamię z rządem Stanów Zjednoczonych, mocą którego Indianie zrzekli się kraju Rock River. Czarny Jastrząb i większość Indian Sauk nie uznali porozumienia, a Keokuk zachowując bierną postawę utracił wpływy. Intrygi Keokuka spowodowały rozłam w plemieniu. Wtedy Keokuk został mianowany naczelnym wodzem przez rząd Stanów Zjednoczonych. Rozłam uniemożliwił Czarnemu Jastrzębiowi zmobilizowanie całego plemienia do walki w 1832 roku. Keokuk częściowo odzyskał uznanie Indian Sauk i Fox, gdy na naradzie w Waszyngtonie zgłosił oficjalnie pretensje tych plemion do terenów stanowiących obecnie stan Iowa. Keokuk zmarł w Kansas w 1848 roku.
Kepi-kiri-uat - Indianie spokrewnieni z Indianami Nambicuara. Zamieszkują nad rzeką Pimenta Bueno w Serra do Norte w Brazylii.
kernit - Nazwa tego minerału pochodzi od Kern County (Kalifornia, USA), gdzie to został on odkryty w 1927 roku. Chociaż kernit jest minerałem rzadkim, był on kiedyś wykorzystywany jako ważne źródło boraksu i innych związków boru. W stanie świeżym, bezpośrednio po wydobyciu ze złoża, kernit jest minerałem bezbarwnym, ale szybko pokrywa się na powierzchni żółtawobiałą powłoką.
Kernit tworzy się w osadowych złożach boranów powstałych w wyniku ewaporcji (odparowania) wody pewnych typów słonych jezior. Największy znaleziony kryształ kernitu mierzył 240 cm długości i 90 cm szerokości.
Klasycznym miejscem występowania kernitu jest Tincalayu (Argentyna). Innymi ważnymi miejscami występowania kernitu są: region położony między Salta i Catamarca (Argentyna) oraz Kalifornia (USA), zwłaszcza bogaty w borany dystrykt Kremer koło Rich w Kern County.
Ketsilind - Ketsili'nd; "Ludzie z ruiny nad Rio Chiqut". Odłam Indian Jicarilla Apache, których dawna ojczyzna znajdowała się na południe od puebla Taos w Nowym Meksyku. Wywodzili się prawdopodobnie ze związków z Indianami Picuris.
Khabenapo - Inna nazwa Indian Pomo Środkowych.
Khana - Inna nazwa Indian Pomo Środkowych.
Kichai - Indianie równin i prerii Teksasu. Nazwa pochodzi od Kítsäsh, ich własnej nazwy oznaczającej tyle, co Czerwona Tarcza. Znani też byli jako Kitsash lub Keechi. Zaliczeni do kaddoańskiej rodziny językowej. Mieszkali w ziemiankach. Utrzymywali się głównie z hodowli kukurydzy.
Byli pierwszymi Indianami zauważonymi przez Białych w 1701 roku w górnych dopływach rzeki Trinity i Red, gdzie żyli w stowarzyszeniu z Indianami Wichita i handlowali z Indianami Kiowa. W 1712 roku pewne ich odłamy prowadziły wojnę z Indianami Hainai, którzy zamieszkiwali w dolnym biegu rzeki Trinity. Już wtedy posiadali konie. Wydaje się, że byli sojusznikami północnych i zachodnich plemion Konfederacji Caddo i zawierali małżeństwa z Indianami Kadohadache. W 1719 roku La Harpe spotkał kilku Indian Kichai nad rzeką Canadian, gdy wraz z innymi kaddoańskimi plemionami wyruszyli do Nowego Meksyku na wyprawę przeciwko Indianom Apache. W tym też czasie zawarli przyjaźń z Francuzami, którym pozostali do końca oddani. Tak jak i inne plemiona, ucierpieli od zawleczonych nowych chorób i od konfliktów zbrojnych wynikających z rywalizacji Hiszpanów, Francuzów i Anglików o władzę nad krajem, a liczba ich uległa drastycznemu zmniejszeniu. W 1772 roku główna wieś Indian Kichai leżała na wschód od rzeki Trinity, niedaleko od współczesnej Palestine, prawdopodobnie nieco na północny-wschód. Liczyła sobie wówczas 30 domów zajmowanych przez 80 wojowników w większości młodych". Druga ich wioska, która w 1778 roku "odłączyła się od większości plemienia", znajdowała się dalej na południe, nieomal w prostej linii od San Pedro do wiosek Indian Tawakoni, prawdopodobnie na miejscu obecnego Salt City. Junta de Guerra w tym samym roku obliczyła, że Indianie Kichai posiadali 100 wojowników. W 1842 roku, kiedy Zachary Taylor wstąpił do wielkiej rady Narodu Indian Creek, Indianie Kichai też tam byli obecni. Podczas Wojny Secesyjnej większość plemienia pozostała lojalna wobec Unii i ruszyła na północ do Kansasu ze swych domów leżących nad rzeką Washita na Terytorium Indiańskim. W 1849 roku liczebność ich szacowano na 300 osób. Wraz z kilkoma innymi, małymi plemionami Teksasu, otrzymali od rządu USA w 1855 roku rezerwat nad rzeką Brazos. Większość Indian Kichai wyginęła w 1867 roku podczas epidemii cholery, a ci, którzy przetrwali, powrócili na Terytorium Indiańskie, gdzie połączyli się z Indianami Wichita i mieszkańcami rezerwatu Wichita-Caddo. W 1894 roku liczebność ich szacowano na 52 osoby. W 1905 roku naliczono 30 Indian Kichai. W roku 1950 było 47 Indian Kichai w oklahomskim rezerwacie Anadarko.
kichawiec lekarski - (SchoenocauloJt officinaze A; Gray) (Sabadilla officinlarum Brandt.) lub sabadyla. Roślina górska, występująca w Gwatemali i Wenezueli. Należy do rodziny liliowatych. Bylina z podługowatą cebulą, o łodydze wysokości ponad 1 m, z pękiem równowąskich, rynienkowatych liści odziomkowych i głębikiem, zakończonym do 50-centymetrowym gronem kwiatów. Torebka jajowata, zawierająca podługowate, czerwonobrunatne nasiona, silnie trujące. W nasionach znajdują się trujące i drażniące alkaloidy, tzw. weratyna, środek przeciwko wszawicy.
Po raz pierwszy w XVI wieku doniósł o niej hiszpański lekarz Monardes, jako o środku używanym przez Meksykanów do leczenia ran.
Kichesipirini - Indianie z kanadyjskiej prowincji Quebek, zaliczeni w XVII wieku go grupy nazwanej ogólnie Indianami Algonquin.
Kickapoo - Indianie północnoamerykańscy, mówiący dialektem kickapoo z algonkińskiej rodziny językowej. Nazwa wzięta od słowa Kiwigapawa oznaczającego tyle co "przybyli, zostali, są". Indianie północnoamerykańscy ze stanu Washington. Zaliczeni do algonkińskiej rodziny językowej. Mieszkali w domach krytych korą, strzechą lub skórami. Utrzymywali się głównie z polowania i hodowli kukurydzy.
Biali dowiedzieli się o istnieniu tych Indian w 1667 roku napotykając ich w południowym Wisconsin. W roku 1795 podpisali Traktat Greenville.
Pierwotnie żyli przy Wielkich Jeziorach. Spokrewnieni byli z Indianami Fox i Sauk. W połowie XVII wieku żyli między Missisipi a Jeziorem Michigan, zajmując około 18 milionów akrów ziemi. W 1763 roku przystąpili do powstania Pontiaca. 27 kwietnia 1763 roku wzięli udział w naradzie nad rzeką Ecorse. W imieniu Indian Kickapoo, Wea i Potawatomi 29 lipca 1795 roku przemawiał Mały Żółw do Stanozjednoczników negocjujących z Indianami traktat Greenville. Traktat podpisany został m.in. przez przedstawicieli Indian Kickapoo 3 sierpnia. Traktat gwarantował Indianom Kickapoo m.in. to, że otrzymywać oni będą co roku towary w równoważnej cenie 500 dolarów.
Kolejny traktat z Indianami Kickapoo podpisany został w roku 1809 za staraniem gubernatora terytorium Indiany - Williama H. Harrisona.
Indianie Kickapoo znaleźli się w konfederacji Indian zawiązanej przez Tecumcseha w latach 1811-1813.
Po wojnie 1812 roku rozpadła się konfederacja plemion obszaru północno-zachodniego, a granica z białymi przesunęła się na zachód, za rzekę Missisipi. W związku z tym władze stanozjednoczeniowe obiecały przeniesienie plemion (W tym i Indian Kickapoo) w górę rzeki Osage i Missouri, gdzie nikt by im już nie przeszkadzał. Jednakże Indianie Kickapoo odmówili opuszczenia swoich terenów plemiennych w stanie Illinois, gdzie byli właścicielami wielkich prerii, oraz w stanie Missouri, gdzie zamieszkiwali wzgórza. Część plemienia zamiast pójść na północ w kierunku wskazanym przez władze Stanozjednoczników, podążyła na południe i przekroczyła granicę hiszpańską na rzece Red (obecnie stan Teksas). Grupa ta pozostała tam do chwili obecnej, a część ich mieszka do dziś w Meksyku. Reszta plemienia przygotowywała się do pójścia w ślady swych współplemieńców. Tymczasem federalni agenci próbowali natychmiast doprowadzić do przesiedlenia całego plemienia do stanu Missouri i zapobiec migracji na południe. Wśród tej pozostałej grupy działał prorok Kanakuk. Zachęcał on do pozostania na ziemi przodków, tzn. zarazem zachęcał i do migracji na południe jak i do proponowanego rezerwatu na północy. Mówił, że sam nie ruszy się krokiem z ziemi plemiennej, dopóki choćby jeden Indianin Kickapoo na niej pozostanie. Doktryna religijna Kanakuka miała charakter typowo synkretyczny: krytykował on pewne elementy tradycji indiańskiej, jak np. malowanie ciała, używanie woreczków z lekami i czarownictwo. Jednocześnie przyjął pewne zalecenia chrześcijańskie, w tym np. zakaz picia alkoholu; uważał bowiem, że nałóg ten niszczy jego rasę. W 1828 roku Kanakuk odbył podróż, podczas której nauczał zasad swojej doktryny. Sam się uznał za następcę Tenskwatawy i anonimowego proroka Indian Delaware.
Religia Kanakuka została odebrana jako forma chrześcijaństwa, gdyż ceremonie odbywały się w niedziele. Kanakuk zyskiwał sobie zwolenników dzięki darowi wymowy i łagodnemu, szlachetnemu charakterowi. Jego wpływy rozeszły się na stan Michigan i wielu spośród Indian Potawatomi zaliczało się do jego uczniów. Kanakuk dawał swoim wyznawcom modlitewne pałeczki z brzozowej kory z piktografiami. Używano ich podczas modlitwy w ten sposób, że przesuwano palcami od górnych znaków do dolnych.
Pozostawione przez nich ziemie podzielono między weteranów wojny 1812 roku.
W 1819 roku odstąpili swoje ziemie w Illinois rządowi USA w zamian za rezerwat w Missouri. W roku 1825 ich liczebność szacowano na 220 osób.
W roku 1825 ich liczebność szacowano na 220 osób. W 1832 roku rezerwat swój znów odstąpili, tym razem w zamian za malutki rezerwat w Kansasie. Część Indian Kickapoo nie zgodziła się na tę ostatnią propozycję i ruszyła do Teksasu by połączyć się z Indianami Cherokee.
W latach 1830-tyvh przyłączyli się do sprzymierzeńców Czarnego Jastrzębia.
W roku 1839 Indian Kickapoo połączona z Indianami Cherokee została pobita przez Teksańczyków i zmuszona do przyłączenia się do Narodu Indian Choctaw żyjącego na Terytorium Indiańskim.
W 1849 roku zanotowano mowę Kanakuka, duchowego przywódcy plemienia Kickapoo, który po relacjonowanej poniżej wizji stał się prorokiem synkretycznego ruchu religijnego w swoim plemieniu. Oto, co powiedział:
"Mój ojciec, Wieki Duch, trzyma cały świat w swoich rękach. Modlę się do niego, abyśmy nie zostali wyrzuceni z naszej ziemi. Ulituj się nad nami i pozwól nam pozostać, gdzie jesteśmy [...]
Mój Ojcze, Wielki duch, umieścił nas wszystkich na Ziemi. Naszemu narodowi też dał kawałek ziemi. Dlaczego chcecie nam ją odebrać i sprawić nam tyle kłopotów? Powinniśmy żyć w pokoju i szczęściu, zarówno z innymi Indianami, jak i z białymi. Słyszeliśmy o różnych problemach i dyskusjach wokół naszej ziemi. Przyszedłem do was i wszystko wyjaśniłem. Mój Ojciec, Wielki Duch, ukazał mi się. Zobaczył, że moje serce jest pogrążone w smutku z powodu naszej ziemi. Kazał mi nie porzucać sprawy, lecz pójść do mego Wielkiego Ojca, a on mnie wysłucha.
Mój Ojcze, gdy mówiłem do wielkiego ducha, widziałem wodzów trzymających mocno ziemię. Powiedział mi, że życie naszych dzieci jest krótkie i że ziemia zostanie zatopiona.
Mój Ojcze, wyjaśnię ci, ci Wielki duch kazał mi czynić. Muszę zrobić pewne znaki. Wielki Duch mówi, mój Ojcze, że wystartowaliśmy z punktu A, jesteśmy w B, a gdy będziemy w C, Wielki duch znów mi się każe. W punkcie B Wielki duch dał swe błogosławieństwo Indianom i kazał im, aby mówili swym ludziom, żeby porzucili woreczki z lekami, nie kradli, nie kłamali, nie mordowali, nie kłócili się i spalili woreczki z lekami. Jeśli tego nie zrobią, to nie będą mogli się dostać na prostą drogę, lecz będą musieli iść krzywą, krętą ścieżką [...]"
W 1850 roku Indianie Kickapoo połączeni z Narodem Indian Choctaw przenieśli się do Meksyku. W 1905 roku grupie meksykańskiej wyznaczono rezerwat na Terytorium Indiańskim.
W 1906 roku Indianie Kickapoo przejęli od Indian Comanche pejotyzm.
W roku 1925 ich liczebność oszacowano na 194 osoby.
Żyją na granicy USA i Meksyku, mając ziemie na terenie stanu Coahuila, Teksas, Oklahoma i Newada a ich mały rezerwat leży w północno-wschodniej części stanu Kansas. Na terenie stanu Oklahoma żyją w rezerwacie Shawnee. Cóż z tego, kiedy wszystkie są tak złe, że zaledwie pozwalają im wegetować. Mówią trzema językami: hiszpańskim, angielskim i kikapu. W Meksyku noszą imiona hiszpańskie, w USA - angielskie. Jacinto Pérez po przekroczeniu granicy nazywa się Gerard Smith. W połowie XX wieku znane było nazwisko Scybuck'a - artysty-samouka pochodzącego z plemienia Kickapoo.
W 1964 roku w stanie Kansas żyło 360 Indian Kickapoo a w stanie Oklahoma - 291. W roku 1970 szacowano ich ogólną liczbę na około 1249 osób. W 1983 roku Kongres USA uznał teksańską grupę za Indian amerykańskich i przyznał jej 100 akrów ziemi w hrabstwie Maverick.
W 1985 roku liczebność Indian Kickapoo żyjących w Rezerwacie Kickapoo w Kansasie szacowano na 603 osoby, podczas gdy meksykańscy Indianie Kickapoo żyjący w Oklahomie liczyli 1001 osób, a żyjący w Teksasie - 463.
Kicking Bear Kopiący Niedźwiedź
kielichowiec wonny - (Calycanthus floridus), ozdobny krzew z zachodniej części Ameryki Północnej o wonnych, purpurowych kwiatach, sadzony w parkach. Ma kwiaty ciemno - wiśniowo - brązowe o średnicy do 5 cm mające przyjemny zapach jabłek.
W Polsce sadzony bywa kielichowiec wonny, którego nasiona zawierają trujący alkaloid - kalikantynę, a liście - kwas pruski.
Kikiade - Mały duszek przedstawiany pod postacią małej rybki występujący w mitologii niektórych plemion z Północno-Zachodniego Wybrzeża Ameryki Północnej.
Kikima - Indianie z Meksyku i USA.
Kiliwa Kiliwi
Kiliwi - Grupa Indian Yuma, która w kwietniu 1867 roku, w czasie wizyty Gabba, zamieszkiwała w pobliżu misji Santo Tomas, 150 mil na północny-zachód od Santa Borja w dolnej Kalifornii. Gabb sporządził słownik ich języka, który ukazał się w roku 1877. W 1906 roku wciąż jeszcze istnieli.
Kiliwi - Indianie meksykańscy.
Killaxthokle - Zaliczane do czinukańskiej rodziny językowej plemię lub wioska zwane tak od swego wodza, zlokalizowane nad zatoką Shoalwater w stanie Washington. W 1805 roku Lewis i Clark wspominają o nich dwukrotnie, dowiadując się od indiańskich informatorów, że w liczbie 100 osób zamieszkiwali osiem domów a dalsze 200 osób mieszkało w dziesięciu domach.
Killisno - Grupa Indian Tlingit.
Kilvasa Gulgaissen
Kina - Obrządek zastraszania kobiet wśród Indian Yahgan.
Kingep - Grupa Indian Kiowa. Nazwa pochodzi od słowa Kiňe znaczącego tyle, co Wielkie Tarcze. Grupa ta stanowiła najważniejszy i najliczniejszy odłam Indian Kiowa.
kinnikinick - U niektórych plemion Indian północnoamerykańskich mieszanka tytoniowa służąca do leczenia chorych i przedłużania życia, preparowana z dzikiego tytoniu z dodatkiem kory krzewu mącznicy, czerwonej wierzby i derenia.
Kiowa - Jedno z najbardziej wojowniczych plemion Południa. Nazwa pochodzi od ich własnej nazwy kai-gwa (a według innych źródeł - Kaui-gu) znaczącego "Główny Lud". Ich legenda mówi o tym, że pochodzą z rejony rzeki Yellowstone, ze środka Montany.
Byli narodem górali, których język nigdy nie został zaklasyfikowany do żadnej z głównych rodzin językowych. Był on pełen nosowych i zduszonych dźwięków, nie nadaje się zbytnio do układania wierszy.
U Indian Kiowa istniało m.in. Stowarzyszenie Starych Kobiet a w ich mitologii występuje m.in. Tai-me.
Indianie Kiowa nie posiadali systemu rodowego i nie uwzględniali zakazu zawierania małżeństw pomiędzy swoimi odłamami, których mieli 6, razem ze stowarzyszonymi z nimi Indianami Kiowa-Apache.
Odłamy Indian Kiowa w kolejności miejsc zajmowanych w kole obozowym, od wejścia przy południowym-wschodzie, przedstawiają się następująco: Kata, Kogui, Kaigwu, Kingep, Semat (czyli Kiowa-Apache) i Kongtalyui.
Kaigwu, czyli Właściwi Indianie Kiowa byli najstarszym odłamem, od którego całe plemię wzięło swą nazwę. Członkowie tej grupy mieli obowiązek utrzymywania tajemniczego tipi w którym spoczywał "wieli lek" plemienia.
Kata - od K'át'a, czyli "gryzący" (co odnosi się do Indian Arikara), zwani tak byli nie od ich rzekomego pochodzenia od Indian Arikara, lecz z racji ich ścisłych kontaktów z tym plemieniem w czasach gdy Indianie Kiowa żyli na północy.
Kingep - nazwa pochodzi od słowa Kiňe znaczącego tyle, co Wielkie Tarcze. Grupa ta stanowiła najważniejszy i najliczniejszy odłam Indian Kiowa.
Nazwa kolejnej grupy Indian Kiowa, Kogui, wywodzi się od słowa Kó'gúi znaczącego tyle, co Łosie.
Kolejna grupa Indian Kiowa, Kongtalyui, wywodzi swą nazwę od słowa Kontä'lyui, znaczącego tyle co "Czarni Chłopcy". Indianie ci nazywani też byli czasem Sindiyúi, "Dzieci Sindi". Grupa ta praktycznie nie istniała już na początku XX wieku. Członkowie tej grupy mieli ponoć ciemniejszy kolor skóry od reszty plemienia, co wskazywałoby na ich obce pochodzenie. Sindi jest wielkim, legendarnym bohaterem Indian Kiowa.
U Indian Kiowa występowało sześć stowarzyszeń wojennych: Królika, Młodej Górskiej Owcy, Końskiego Czerpaka, Czarnej Nogi, Szalonego Konia i Naczelnych Psów.
Stowarzyszenie Królika obejmowało chłopców w wieku 10-12 lat, zaprawionych do swych obowiązków przez wyznaczonych po temu starców. Chłopcy mieli swój taniec podczas którego naśladowali skoki królika.
Stowarzyszenie Naczelnych Psów liczyło tylko dziesięciu wybranych, wypróbowanych wojowników o niezrównanej odwadze. Każdy z nich, z własnego wyboru, zakładał uświęconą szarfę Stowarzyszenia, przysięgając, że nosząc ją nie odwróci się w bitwie plecami do wrogów, o ile nie poprosi go o to cała grupa. Obowiązkiem przywódcy wyprawy, który nosił wokół szyi czarną szarfę zwisającą do ziemi, było zejść z konia i stanąć przed frontem szarżujących przeciwników, unieruchomiony poprzez przybicie lancą końca szarfy do ziemi. Jeżeli bitwa była