Oa - Indianie ze wschodniego Peru i Ekwadorze (Mntana i Oriente), żyjące pomiędzy rzekami Napo, Maranón i Pastaza. Podstawą ich gospodarki jest rolnictwo żarowe i myślistwo.
Oakes, Richard - Urodzony w 1940 roku, pochodzący z plemienia Indian Mohawk z Akwesasne (USA), jeden z pierwszych przywódców powstałego w 1968 roku Ruchu Indian (AIM), uznanego przez rząd Stanów Zjednoczonych za jeden z najbardziej niebezpiecznych ruchów w całej Ameryce Północnej. Twórca idei Alcatraz - w nocy z 9 na 10 marca 1969 roku na czele kilkunastoosobowej grupy Indian wdarł się na wyspę Alcatraz w Zatoce Kalifornijskiej, okupując zlikwidowane więzienie. Został zamordowany 27 września 1971 roku, gdy interweniował w obronie bezprawnie zatrzymanego przez władze chłopca indiańskiego.
Oamahsa - Indianie brazylijscy. Być może mówili językiem pokrewnym do tukano.
Oandasan, William - Urodzony w 1947 roku Indianin Yuki. Poeta, dziennikarz i wydawca pism literackich. Poza publikacjami w antologiach, wydał między innymi "Earth and Sky, Taking Off" (1977), "Sermon and Three Wolves" oraz "Round Valley Verses".
Oaqui Oa
Oayana - Inna nazwa Indian Wayana.
Obłok Magellana - Indianie południowoamerykańscy Obłok Magellana uważają za mąkę tłuczoną w niebiańskim moździerzu przez kobietę-gwiazdę - Wenus.
obrazki - (Arum); bylina z rodziny obrazkowatych o strzałkowatych liściach i kwiatach zebranych w kolbę okrytą zielonopurpurową pochwą. Wyrasta do wysokości 15 - 30 centymetrów. Owoce ma trujące. Występuje w kilku gatunkach.
Gatunek A. triphyllum (syn. Arisaema triphyllum) w języku angielskim nazywany jest - Indian turnip (indiańska rzepa). A. maculatum (syn. Arisaema dracontium) w języku polskim nazywana jest obrazkami plamistymi.
Kalm odmianę A. virginicum określał nazwą Taw-ho lub Tuckah, wziętą z języka Indian wschodnich.
Indianie Shawnee nazywali obrazki wamppe, co znaczy "to jest białe".
Indianie jadali pieczone pochewki, jagody i korzeń uważany za trujący w stanie surowym. Do spożycia przygotowywano to w ten sposób, że umieszczano przeznaczone na pokarm części rośliny w dziurze wygrzebanej w ziemi, zasypywano to i dopiero na pokrywającej produkty warstwie ziemi rozpalano ogień.
Indianie Delaware używali tego jako środka przeczyszczającego. Indianie Iroquois wykorzystywali korzeń zarówno do jedzenia, jak i w lecznictwie. Culter zanotował, że Indianie używali korzenia jako środka pobudzającego a jego kawałki i jagody gotowali ze swymi potrawami mięsnymi.
Doktro Barton zauważył, że roślina pokrewna obrazkom, Dracontium, używana była przez Indian w leczeniu wodnej puchliny, co czyniono w ten sposób, że chorego okrywano liśćmi uważając, że powodują one "uniwersalne odparowanie".
"Indiańska rzepa", jak zauważył Hunter, była powszechnie używana przez Indian Osage i Shawnee do leczenia kaszlu i zbijania gorączki. Przeciw kaszlowi robiono z tego wywar łączony z dziką lukrecją.
Indianie Pawnee używali A. triphyllum do leczenia bólu głowy, sypiąc sproszkowany korzeń na wierzch głowy i na skronie. Indianie Penobscot moczyli to by pozyskać płyn do użytku wewnętrznego. Niektórzy Indianie Ojibwa używali korzeni do leczenia chorób oczu, co też czynili Indianie Menominee. Indianie Meskwaki używali krojonego korzenia do zmniejszania opuchlizny pozostałej po ukąszeniu węża oraz mieszali go z innymi roślinami, robiąc lek na bezsenność.
Indianie Meenomonee używali A. dracontum przy leczeniu chorób kobiecych. Indianie Choctaw z Luizjany używali gotowanego w wodzie korzenia A. quinatum "dla poprawy krwi".
obregonia - (Obregonia Frič); rodzaj kaktusów z Meksyku, do którego należy tylko jeden gatunek - O. denegrii Frič. Odznacza się brodawkami przypominającymi łuski.
obsydian - Obsydian jest piękną odmianą naturalnego szkliwa, znajdowaną na obszarach działalności wulkanicznej. Znany jest od czasów prehistorycznych, kiedy to używano go często do wyrobu broni i narzędzi, ponieważ krawędzie jego odłupków są bardzo ostre. Jako kamień ozdobny obsydian był powszechnie używany przez dawne cywilizacje Ameryki Środkowej. Dla wczesnych mieszkańców Jukatanu był on świętym kamieniem z którego robiono noże ofiarne a Indianie Mexica używali sproszkowanego obsydianu do leczenia ran.
Złoża tego kamienia ozdobnego znajdowane są w wielu miejscach kuli ziemskiej. W USA obfitość obsydianu występuje na wulkanicznych obszarach Hawajów. Bryłki specyficznego, ciemnego obsydianu, zwanego "łzami Apaczów", znajdowane są w Arizonie i Nowym Meksyku.
Teotihuakanie, mając obfite złoża obsydianu, rozrzutnie używali tego materiału, odłupując cieniutkie jak skalpel ostrza oraz wycinając z niego wszelkiego rodzaju narzędzia. W tym twardym i kruchym materiale rzeźbili figurki i małe zwierzątka, a swym wielkim, kamiennym bóstwom wprawiali oczy wykonywane z tego surowca, doprowadzając je uprzednio do lustrzanej gładkości.
Huastekowie płytkami obsydianu ozdabiali swoje zęby. Był on wykorzystywany też i przez Misteków.
Obsydianowe ostrza oszczepów znaleziono w świętej studni Indian Maya znajdującej się w Chichen Itza. Z obsydianu wykonane są też oczy maski znalezionej w Palenque.
Na terenie dzisiejszej Kostaryki odnaleziono dziesiątki porozrzucanych kul obsydianowych o średnicy od 10 cm po 2 metry, które wydają się być dziełem rąk ludzkich.
Wojownicy Indian Mexica używali najczęściej drewnianych włóczni z obsydianowymi grotami. Prawdziwym wynalazkiem Indian Mexica było kształtowanie z obsydianu waz, co - zważywszy twardość i kruchość tego materiału - było zadaniem nader trudnym.
W panteonie bóstw Indian Mexica znaleźć można Itzpapalotl, czyli Motyl Obsydianowy, Pani gwiazd i rolnictwa. Wąż Obsydianowy, czyli Itzcoatl, był czwartym tlatolanim (1428 - 1440), uważanym za twórcę potęgi Indian Mexica. Iztlacoliuhtqui, to Zakrzywione zwierciadło z Obsydianu - inna nazwa boga Tezcatlipoki, kiedy występował jako bóg mrozu i zimna oraz patron czarnoksiężników. Natomiast Obsydian Rozłupany, czyli Izcoliuhqui, to bogini ciemności, której przypisywano wybuchy wulkanów i trzęsienia ziemi.
Kronikarz Bernal Diaz del Castillo tak oto opisał domy, jakie posiadał Montezuma:
(...) Wypełnione były różnego rodzaju bronią, wiele z nich bogato zdobioną złotem i drogocennymi kamieniami, tarczami wielkimi i małymi i innymi, jak maczugi i miecze drewniane z nożami z obsydianu, które nieść można tylko obydwiema rękami, które tną lepiej niż nasze miecze, a także dzidy nie tak długie jak nasze, też zakończone wieloma nożami, które jak uderzą o tarczę lub puklerz, nie odbijają się, ale przecinają je jak nóż, i nimi też golą sobie głowę (...).
Jeden z władców Tenochtitlanu nosił imię Itzcoatl (Itskoatl) co znaczy tyle co Wąż Z Obsydianu.
Skałę tą, używaną prze Indian Maja, wydobywano w dwóch regionach; w El Chayal, dziś koło miasta Gwadelupa, oraz w Ixtepeque, w pobliżu granicy z dzisiejszym Salwadorem. Pochodzący z obu kamieniołomów obsydian różni się składem chemicznym, co jest łatwe do stwierdzenia w badaniu laboratoryjnym. Można zatem określić miejsce pochodzenia ogromnych pozostałości wyrobów obsydianowych, rozproszonych po całym kraju Indian Maya. Na tej to podstawie da się w przybliżeniu odtworzyć drogi handlowe nie tylko tego surowca, ale i pośrednio - innych dóbr materialnych. Znając je, stwierdzono, że cały kulturowy obszar narodu Indian Maya opasany był siecią ciągów komunikacyjnych, na które składały się szlaki morskie, śródlądowe drogi rzeczne i lądowe trakty.
Północnoamerykańscy Indianie Hopewell wyrabiali prawdopodobnie ofiarne noże z obsydianu sprowadzanego z Yellowstone.
Obsydianowym nożem Indianie Aymara odcinają pępowinę.
Dawni Indianie kalifornijscy sporządzający narzędzia woleli zamiast z krzemienia wyrabiać je z obsydianu. Kalifornia posiada ogromne ilości obsydianu w Shasta, Clear Lake, Napa Valley, Mono Lake i w innych regionach. Plemiona na których obszarach nie było obsydianu, nabywały go na zachodzie na zasadzie handlu wymiennego.
Obsydianowy nóż, używany za święty, trzymany był w rękach przez wodzów północnoamerykańskich Indian Hupa podczas Tańca Białej Skóry Jelenia będącego częścią ceremonii Odnowy Świata.
Indianie Nez Perce groty do włóczni i strzał wyrabiali z obsydianu znajdowanego w regionie John Day.
Przedmioty wykonane z obsydianu znaleziono w pozostałościach przedinkaskiej kultury Chanapata.
Obsydian był jednak szybko tępiącym się kamieniem, a będąc w ciągłym użytku, istniało taż ciągłe na niego zapotrzebowanie. Dlatego też transport obsydianu i prowadzony nim handel odgrywały dużą rolę we wzajemnych kontaktach, nawet bardzo odległych plemion.
Jak donosił miesięcznik "Kontynenty", (lipiec, 1984 r.):
"Amerykański archeolog Adrien Hannus poddał się operacji jelita grubego. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że zabiegu dokonano przy pomocy skalpela z obsydianu, identycznego jak te, których 2500 lat temu używali Indianie Maja w Gwatemali. Hannus przez długi czas badał noże z obsydianu, gdyż zafascynowały go doskonałością swego ostrza - jest ono dwa lub trzy razy cieńsze niż ostrze noża diamentowego i od 100 do 500 razy cieńsze od normalnej brzytwy do golenia. Szczególna struktura molekularna tego wulkanicznego kamienia często spotykanego w Ameryce Środkowej sprawia, że nadaje się on do produkcji ostrzy o grubości zaledwie czterech tysięcznych milimetra.
Te niezwykle precyzyjne noże zostały odkryte 13 lat temu przez antropologa Paysona Sheetsa. Jemu pierwszemu udało się także zrekonstruować technikę cięcia noży. Chociaż wyrób tych noży jest jeszcze w fazie eksperymentów, producenci przewidują, że ich cena wynosiłaby 13 dolarów wobec 1300 jakie kosztują lancety z diamentu. Ostrza z obsydianu mogą okazać się nader przydatne przy operacjach oka i w całej mikrochirurgii. Niektóre amerykańskie szpitale już stosują je przy operacjach. Do najgorętszych zwolenników tych noży należy James Adwers ze szpitala metodystów w Omaha, lekarz, który dokonał operacji na Hannusenie. " - Wszystkie moje początkowe wahania rozwiały się - oświadczył. - To narzędzie jest najdoskonalsze ze wszystkich jakie kiedykolwiek używałem. I musimy podziękować Indianom Maja, że je wynaleźli".
G. Raynaud podaje, że Indianie meksykańscy nazywali obsydian "kamieniem, który mówi", wyjaśniając dalej, że jest to "połyskliwy kamień, z którego błysków plemię odczytywało wróżby, przekazy bogów".
Fuentes y Guzman w swoich "Recordacion Florida" pisze, że jest to "Kamień czarny i przejrzysty jak szkło, bardziej szlachetny od kamienia chay. Za jego pośrednictwem duch wskazywał radnym rozwiązania".
Według wierzeń Indian Mexica, matka musiała nosić pod suknią, na nagim ciele, nóż z obsydianu po to by móc oglądać niebo podczas zaćmienia Słońca. Gdyby tego nie zrobiła, jej dziecko mogłoby urodzić się z zajęczą wargą.
Obsydian ma moc wiązania ludzi z energią Ziemi, ucząc ich zarazem jak mają ją szanować i używać dla swego dobra. Obsydian odzwierciedla te myśli innej osoby, które pragnie ona nam przekazać. Osobie go noszącej daje zdolność jasnowidzenia. Pozwala ludziom przewidywać przyszłość. Obsydian może być kamieniem ochronnym, pomocnym w rozjaśnianiu naszego stanu wewnętrznego. Pozwala nam zharmonizować siebie z energią Ziemi, a przez to przynosi ochronę tego, co trwałe. Czarna konsystencja obsydianu przekazuje zawarte, ciężkie energie. Jest on absolutnym przeciwieństwem białego światła. Obsydian zalicza się do kamieni nowych czasów, chociaż z powodu swoich właściwości używany był w starożytnych kulturach jako materiał z którego wykonywano noże ofiarne. Obsydian to kamień Ziemi, który uświadamia nam nasze powiązania z nią i uczy nas stabilności i nieugiętości. Jego pełne mocy wibracje sprowadzają rzeczywistość na Ziemię. Śnieżny obsydian wzmacnia żołądek, jelita i mięśnie. Wzmacnia męską energię.
obuwnik - (Cypridedium hirsutum); storczyk lasów liściastych półkuli północnej. Nazwa anglojęzyczna - ladyslippeu. Posiada duże, różnobarwne kwiaty mające warżkę rozdętą w kształcie trzewika. Występuje w około 30 gatunkach, z których niektóre hodowane są jako rośliny ozdobne. Z Ameryki pochodzi między innymi C. spectabile, C. acaule, C. pariuiflorum i C. pubescens.
Indianie Chippewa obuwnika ten nazywali ago'biso'win (jest to słowo określające szycie) i wykorzystywali w lecznictwie przy bólu zębów (jest to słowo określające szycie) i wykorzystywali w lecznictwie przy bólu zębów.
Dr Porcher napisał, że żółty obuwnik, C. pubescens, używany był przez Indian, dając wysokie efekty jako środek uspakajający i anty-spazmatyczny. Indianie poinformowali też doktora Williamsa, że C. homile był używany głównie przez kobiety, którym pomagał w kłopotach menstruacyjnych i ułatwiał poród.
Indianie Cherokee używali wywaru z korzenia C. paruiflorum na robaki u dzieci. Indianie Penobscot moczyli C. acaule dla leczenie nerwów, Indianie Menominee używali C. paruiflorum w leczeniu zaburzeń żeńskich a gatunku drugiego - w zaburzeniach męskich. Indianie Ojibwa w przypadku chorób żeńskich używali C. pubescens.
W polskich lasach występuje obuwnik pospolity, będący pod ochroną.
obwoływacz - Funkcja występująca u Indian Prerii i Równin. Tak zwani "obwoływacze" byli jakoby heroldami ogłaszającymi ogółowi ważne poleceni lub wydarzenia. Obwoływacz mógł oznajmić nowo nadane imię, zamiar urządzenia wyprawy wojennej lub łowieckiej, ważną naradę, ucztę itp., za co otrzymywał wynagrodzenie od tego, kto go najmował.
Oca - Indianie kolumbijscy.
Ocaina - Indianie kolumbijscy, zaliczeni do rodziny językowej witoto i podrodziny witoto. Wyróżniono u nich też dwie grupy dialektyczne.
Ocanostota - Wojenny wódz Indian Cherokee z XVIII wieku.
Podczas wojny z Francuzami Indianie Cherokee trzymali początkowo stronę Anglików, lecz postęp angielskich osiedli oraz niesprawiedliwe i pogardliwe traktowanie zmieniło ich nastawienie. Kiedy zaczęli się mścić za barbarzyńskie postępki amerykańskich pionierów i odmówili wydania żądanych ludzi, gubernator Południowej Karoliny w listopadzie 1759 roku uwięził delegację kierowaną przez Oconostotę przybyłą podtrzymać pokój, mówiąc, że sam zaprowadzić może spokój w kraju Indian Cherokee.
Attacullaculla wymienił Oconostotę na jednego z żądanych morderców a kiedy gubernator Littleton powrócił z bezowocnej wyprawy, młody wódz obległ Fort Prince George w górnej Północnej Karolinie. Wezwał na rozmowę i zastrzelił komendanta fortu, porucznika Cotymorę, za co załoga wymordowała wziętych na zakładników wodzów czirokeskich. Oconostota wpadł później na pograniczne osiedla Karoliny a Indianie Cherokee z gór zdobyli Fort Louden w Tennessee.
Pułkownik Montgomery na czele 1600 ludzi zdjął oblężenie z Fortu Prince George i zniszczył dolne wsie Indian Cherokee, a później ruszył na pomoc fortowi Louden, lecz musiał się cofać po zaciętej walce. Po wojnie Oconostota został pokojowym wodzem narodu. W 1768 roku wyruszył do Nowego Jorku, gdzie podpisał układ kończący odwieczną wojnę Indian Cherokee i Iroquois. Walka o rodzinną ziemię, która skłonił Indian Cherokee w poprzedniej wojnie do opuszczenia Brytyjczyków n rzecz Francuzów sprawiła, że podczas rewolucji poparli sprawę brytyjską przeciw Amerykanom. Plemię ucierpiało srodze w tym starciu i pod koniec Oconostota przekazał swój urząd swemu synowi Tuksi, Żółwiowi. Zmarł w roku 1783.
Occaneechi - Małe plemię południowej grupy siouańskiej żyjące pierwotnie w południowej Wirginii i północnej Karolinie Północnej.
Occhocalo - Jeden z członków świty legendarnego króla Naymlap, który miał przybyć do Peru na tratwie balsa z nie wymienionego z nazwy północnego kraju i założył państwo, będące poprzednikiem państwa Chimú. Occhocalo był nadwornym kucharzem.
Ocelopan - Na Tygrysach; jeden z dwudziestu założycieli Tenochtitlanu, stolicy państwa Indian Mexica. Był przywódcą wojowników znanych jako Rycerze-Tygrysy.
ocelot - (Felis pardalis); ssak drapieżny z rodziny kotów, występujący na terenach porośniętych krzewami i drzewami, położonych między Paragwajem a Ameryką Środkową. Głowa i tułów mają długość 80 cm, ogon 50 cm, ciężar do 15 kg. Na szarej lub jasnobrązowej sierści ma ciemne plamy i paski. Na ogonie również czarne pierścienie. Prowadzi nocny tryb życia. Zręcznie wspina się na drzewa, poluje na ptaki, gady i małe gryzonie.
Nazwa pochodzi z języka nahuatl od słowa oceloti znaczącego tyle co jaguar.
Ochozuma Uru
Ocloya - Indianie argentyńscy.
Ocole - Indianie argentyńscy.
Ocomayana - Indianie peruwiańscy.
Oconya - Indianie peruwiańscy.
Ocoroni - Indianie meksykańscy.
Ocorono - Indianie boliwijscy.
Ocoteguegue Gotocogegodegi
Ocotlan - Indianie meksykańscy.
Ocro - Indianie peruwiańscy.
Octenai Nocten
Ocuilteco - Indianie meksykańscy.
oczar wirginijski - (Hamamelis); ozdobny krzew lub drzewko z Azji Wschodniej i Ameryki Północnej. Nazwa anglojęzyczna - witch hazel. Ma owłosione liście i żółte kwiaty. Oczar występuje w 6 gatunkach.
Oczar wirginijski (H. virginiana L.) zwany jest też orzechem czarnoksięskim. Występuje na atlantyckim wybrzeżu Ameryki Północnej. Gatunek ten jest prastarą rośliną leczniczą dawnych Indian z Kanady i USA, a później także osadników europejskich. Indianie stosowali go jako środka leczącego rany i skaleczenia. Wdzięczność Białych wobec tubylczych Amerykanów na to ziele została wyrażona przez dra Culdena w liście skierowanym do Johna Fredericka Gronoviusa z Leyden napisanym w 1744 roku:
"Chciałbym powiedzieć Ci, że dowiedziałem się o stosowaniu Hememelis od pastora Kościoła Anglikańskiego, który sprawował rządy wśród Indian Mohawk"; pastor ów widział jak Indianie używali tej rośliny do leczenia pewnego rodzaju ślepoty.
Wielebny Culter twierdził, że "Indianie używali tego drzewa jako cennego materiału w swych lecznictwie i wyliczył kilka różnych sposobów jego wykorzystywania". Korę wykorzystywali ze względu na jej właściwości uspakajające, leczyli tym bolesne wrzody i zewnętrzne stany zapalne. Wewnętrzna skórka kory była bardzo skuteczna do likwidowania bolesnych zapaleń oczu. Kora żuta w ustach, z początku nieco gorzka, była bardzo skutecznym środkiem ściągającym.
Porcher, Williams i Clapp potwierdzili w swych raportach fakt stosowania tego leku przez Indian. Wychwalali go za właściwości łagodzące, uspakajające, ściągające i wzmacniające oraz zanotowali fakty jego stosowania do zatrzymywania krwotoków, leczenia hemoroidów, wstrzymywania miesiączki, likwidowania bólów miejscowych i stanów zapalnych oczu.
Smith zanotował, że Indianie Menominee z Wisconsin nauczyli się stosowania oczaru od swych sąsiadów - Indian Stockbridge, imigrantów z grupy Indian Mohican z Massachusetts. Wywar z tej rośliny wcierali oni też w nogi, zwłaszcza przed grami, aby utrzymać je w "lekkości i giętkości".
Indianie Potawatomi używali oczru w szałasach pary, mocząc gałązki w wodzie i kładąc je na gorące kamienie w celu pozyskania pary usuwającej bóle mięśni.
Cierpki ekstrakt otrzymywany z kory i liści oczara wirginijskiego znajduje zastosowanie w medycynie. Zawiera on w korowinie 6% a w liściach aż 12,4% gallotaniny, a oprócz tego wyodrębnia się w nim ostry olejek lotny wraz z choliną. Jest składnikiem maści na schorzenie żył, bardzo pomocnym przy zapaleniach, hemoroidach, jako środek leczący rany. Używany jest również wewnętrznie.
Odawa - Inna nazwa Indian Ottawa.
Odbytnica - Inne imię Otwartego Brzucha.
odętka wirginijska - (Physostegia virginiana); roślina dziko rosnąca w Ameryce Północnej. Dorasta do 120 centymetrów wysokości. Ma czterokanciaste, rozgałęzione pędy.
Odiahuibe - Indianie brazylijscy.
odmieniec amerykański - (Necturus moculosus); płaz ogoniasty żyjący w dużych stawach, jeziorach i rzekach Ameryki Północnej.
Odżibwejowie - Spolszczona nazwa Indian Chippewa.
Oeuacu Auaque
Oewaku - Inna nazwa Indian Arutani.
Ofaié-Xavante - Inna nazwa Indian Opayé.
Ofayé - Inna nazwa Indian Opayé.
ofiara - Zwyczaj ofiarowania kobiet nie był w Ameryce Południowej tak bardzo rozpowszechniony ja k w innych częściach Nowego Świata, niemniej jednak występował on w ograniczonym zakresie na obszarze andyjskim. Zachowały się informacje o poświęceniu wśród Indian Coquetio i Jirajara dziesięcioletniej dziewczyny przy uroczystości błagalnej o deszcz. Dziewczynę odkupiono od matki, sprowadzono nad rzekę, odcięto głowę kamiennym nożem a następnie ofiarowano krew Słońcu z prośbą o przyjęcie ofiary i pojęcie dziewczyny za żonę. W państwie Inków, gdzie ofiary ludzkie należały raczej do rzadkości, trafiały się przypadki ofiarowania większej ilości dzieci z okazji wstąpienia na tron jednego z władców. Ofiary duszono sznurami lub też pozbawiano życia przez wyjęcie im serca. Wśród Indian Chibcha ofiary ludzkie były częstszym zjawiskiem aniżeli wśród pozostałych ludów andyjskich. Młode dziewczęta przed dojrzałością płciową niejednokrotnie ofiarowano bogom. Zachowała się wzmianka o pewnym wodzu, który przy budowie nowego pałacu ofiarował kilka młodych dziewcząt w intencji powodzenia budowy.
Ofiarowanie bogom żywych kobiet praktykowano poza tym również i wśród Indian Manta oraz wśród Indian z doliny rzeki Cauca.
W państwie Inków, w rzadkich przypadkach, na ofiary bogom przeznaczano tak zwane wybrane kobiety.
Ogaxpa - Inna nazwa Indian Quapaw.
ogień - Zjawisko wydzielania się ciepła i światła towarzyszące paleniu się ciał, postrzegane w postaci płomieni i żaru. Indianie Shawnee nazywają go scoote lub skote, a Indianie Otomaco - nua.
Według Indian Osage, pierwszy ogień podarował im Ptak Grzmotu.
Indianie Mexica uważali, że bogiem ognia jest Xiuhtecutli.
Wiecznego ognia pilnowały w państwie Inków tak zwane wybrane kobiety.
Według wielu plemion amazońskich, ogień ofiarowany został ludziom przez Maira, dobroczynne bóstwo leśne. Indianom Tucano ogień dała Abe Mango, córka Page Abe, Ojca Słońce.
Wśród ludów nadbrzeżnych z południa Ameryki Południowej, szczególnie wśród Indian Alacaluf, ogień przewożono na łodziach, tym samym w trakcie wędrówek kobiece przypadała w udziale opieka nad łodzią i całym dobytkiem. Aby ogień przez cały czas wędrówki utrzymać, trzeba go było przez cały czas podsycać, co również wchodziło w zakres czynności kobiecych, z tym że często pomagali im przy tym mężczyźni. W trakcie wędrówek kobiety wiosłowały i sterowały łodzią na równi z mężczyznami.
Samo podtrzymywanie ognia, które zasadniczo nie powinno nastręczać większych trudności, staje się w pewnych przypadkach kłopotliwe dla kobiety. Wśród Indian Camayura, którzy nie noszą żadnego odzienia, hamak żony zawieszony jest zawsze najniżej ziemi pod hamakiem męża. Czynnością żony jest bezustanne pilnowanie i podtrzymywanie ognia, co bardzo często kończy się dla niej bolesnymi oparzeniami od iskier.
Wśród Indian Chaco kobiety zajmują się rozpalaniem ogniska, gdy wódz wioski przyjmuje jakiegokolwiek gościa.
Oglala - Główna grupa Indian Teton Lakota Sioux.
Ich nazwa własna może znaczyć tyle co "Rozpraszać Samych Siebie". Perwze wzmianki o nich pochodzą od Lewisa i Clarka z 1806 roku, którzy natknęli się na tych Indian na terenie dzisiejszej Dakoty Północnej, przy obydwu brzegach rzeki Bad, od Missouri do Black Hills. Oglala żyli w przyjaźni tak z białymi jak i z Indianami Cheyenne, wojują przy tym z wszystkimi innymi plemionami za wyjątkiem własnych pobratymców. Ich stałym punktem zbornym było ujście rzeki Bad, gdzie założono posterunek handlowy dla ich obsługi.
W roku 1850 wędrowali po równinach między widłami rzeki Platte na zachód od Black Hills. W 1862 roku zajmowali kraj rozciągający się na północny wschód d Fortu Laramie, u ujścia rzeki Laramie, nad Platte Północną włącznie z Black Hills i źródłami rzeki Bad, docierając do wideł rzeki Cheyenne, a na wschód aż do źródeł rzeki Grand. Od 1865 roku Indianie Oglala, i inne grupy Indian Teton, siały terror napadając karawany emigrantów na prerii i statki na rzekach, stacje dyliżansowe i forty.
Odkrycie złota w Black Hills doprowadziło do wojny w 1876 roku, w której wzięła udział większość Indian Oglala.
ogorzałka wełnista balsa
Oguacu Anaque
Oguaiva Oguiva
Oguana Oguiva
Oguiva - Indianie brazylijscy.
Ohamatai - Indianin Comanche. 27 września 1874 roku wziął udział w potyczce z wojskiem USA w kanionie Palo Duro.
Ohiyesa Eastman, Charles Alexander
Oi - Według plemion żyjących nad Rio Xingu w Brazylii jeden z legendarnych ludów przeszłości. Oi słynęli z pięknego chóralnego śpiewu podczas wędrówek. Zniknęli ze świata stosunkowo niedawno, pozostawiając po sobie pamięć ludu wspaniale zbudowanego fizycznie i szlachetnego.
Oiampi - Inna nazwa Indian Wayampi.
Oiana - Inna nazwa Indian Wayana.
Oiumpian - Inna nazwa Indian Wayampi.
OIW - Order of the Indian Wars. Organizacja założona w 1979 roku.
W roku 1987 liczyła 450 członków z Jerry L. Russellem na czele jako przewodniczącym. Zrzesza zawodowych i amatorskich historyków zainteresowanych studiami nad pogranicznymi konfliktami między Indianami a białymi oraz konfliktami międzyplemiennymi w okresie wczesnego osadnictwa w Stanach Zjednoczonych. Członkowie organizacji chronią i dążą do zachowania historycznych miejsc związanych z tymi wojnami. Usiłują wciągać grupy społeczne w poznawanie historycznych wydarzeń i wielu historycznych konfliktów nie dających się już naprawić i zaprzepaszczonych w imię "postępu". Publikują też miesięcznik COMMUNIQUE i THE ORDER OF THE INDIAN
Być może nieaktualny już adres:
OIW
P.O. Box 7401
Little Rock, AR 72217
USA.
ojciec - Mężczyzna mający własne dziecko, wobec tego dziecka. Indianie Shawnee nazywają go mikona, określenia "mój ojciec" wymawiają jako no'tha, a określenia "twój ojciec" - ko'tha. Indianie Nez Perce ojca nazywają al-pa-to-kate.
Wśród Indian Tenetehara zakaz pokarmowy podczas ciąży obejmował przede wszystkim ojca przyszłego dziecka, który musiał powstrzymywać się od spożycia mięsa jaguara, mrówkojada i niektórych ptaków, ponieważ duchy tychże zwierząt mogły zaszkodzić normalnemu rozwojowi płodu w łonie matki.
Wśród Indian Toba i Pilaga mężom oczekującym na poród kobiet nie wolno używać żadnych strych narzędzi ani nosić butów lub nakrycia głowy, ponieważ dziecku może się stać coś złego.
Przy śmierci córki wśród Indian Yahgan, ojciec przez pewien czas nie zabija samic fok.
Ojibway Inna nazwa Indian Chippewa
Ojibwe Inna nazwa Indian Chippewa
Ojitlan - Indianie meksykańscy.
Okaina - Wśród południowoamerykańskich Indian Okaina osiągnięcie przez dziewczynę dojrzałości płciowej jest zarazem jej zamążpójściem, co stanowi podwójną okazję do wystąpień tanecznych. Podczas uczt odbywanych z okazji osiągnięcia przez dziewczynę dojrzałości płciowej i równoczesnego zawarcia małżeństwa, odosabniano obu partnerów na przeciąg dwóch tygodni, podczas których musieli zachować dietę i milczenie, podczas gdy goście tańczyli i ucztowali.
Okanagan - Okanagan-Colville, Okanagon lub Okanogan; Indianie z Kanady i USA (stan Washington). Zaliczeni do rodziny językowej salish.
Zabawna historia, pochodząca z tradycji Indian Okanagan, opowiada o pierwszych próbach ujeżdżania tych dziwnych stworzeń i wielką obawą przed upadkiem:
"Pierwszy koń, którego zdobyliśmy, był bardzo łagodny. Pierwsza osoba, która go dosiadła, w obu rękach trzymała długie kije, żeby utrzymać się na jego grzbiecie. Inny człowiek powoli prowadził konia, a jeździec w miarę posuwania się, przesuwał kije tak, jak przesuwa się laskę."
Żyją dziś w Rezerwacie Colville.
W 1885 roku przyłączyli się do powstania Louisa Riela.
W 1990 roku językiem okanagan mówiło w USA 112 osób.
Okanagan-Colville - Inna nazwa Indian Okanagan.
Okanagon - Inna nazwa Indian Okanagan.
Okanogan - Inna nazwa Indian Okanagan.
Okla Homa - Nazwa własna Indian Choctaw.
oko - Indianie Cheyenne określenie "moje oko" wymawiali jako na'exa, a "moje oczy" - na'éxánęstse.
Jedno z podań Indian Bororo mówi o chłopcach, którzy uciekali przed matkami po sznurze do nieba i za karę pozostali tam na zawsze, podczas gdy ich oczy stały się gwiazdami.
okończyk diamentowy - (Enneacanthus gloriosus), okoń diamentowy; ryba żyjąca w wodach wschodnich Stanów Zjednoczonych.
okończyk karzełek - (Elassoma everglades); ryba słodkich wód Ameryki Północnej.
okończyk tarczowy - (Mesogonistius chaeladen), lub okoń tarczowy - ryba wód New Jersey i północnej Florydy.
Okoromomowi - Indianie południowoamerykańscy, zaliczeni do rodziny językowej arawak i podrodziny guahibo.
oksammit - Minerał, uwodniony szczawian amoniaku. Zazwyczaj ma żółtobiałe zabarwienie i znany jest jako składnik złóż guano u wybrzeży Peru.
Oleo Guetiadegodi
Olive - Indianie meksykańscy.
olivenit - Minerał, rzadko występujący arsenian miedzi. Jako oddzielny minerał rozpoznany został na początku XIX wieku. Ładne jego okazy można znaleźć m.in. w Nevadzie (USA).
oliwin - Grupa minerałów w skład której wchodzi zarówno chryzolit jak i perydot. Oliwin o wartości gemmologicznej nazywa się chryzolitem. Najpiękniejsze okazy oliwinu są przezroczyste i mają oliwkowozielony kolor. W większości jednak przypadków oliwiny mają barwę czarną, brunatną lub żółtawą, a utlenione przybierają odcienie czerwonawe. Występuje najczęściej w postaci ziarnistej i tworzy zazwyczaj gniazdowe skupienia, nazywane niekiedy bombami oliwiniowymi. Pojedyncze, luźne ziarna oliwinu przypominają maleńkie okruchy zielonego szkła. Kryształy, przeważnie o pokroju słupkowym, są raczej rzadkie.
Oliwin jest rozpowszechnionym minerałem skałotwórczym, występującym w skałach magmowych. Można go znaleźć w wielu odmianach gabr i bazaltów. Oliwiny są również składnikami pochodzącymi z przestrzeni kosmicznej meteorytów kamiennych i żelazo-kamiennych.
Na Ziemi Indian występuje m.in. w Meksyku, Brazylii i USA (Arizona). W Polsce oliwiny występują w gabrach i bazaltach na Dolnym Śląsku.
Ten mocno świetlisty, złotozielony kamień, działa szczególnie wzmacniająco i leczniczo na ciało. Znosząc nerwowe napięcia, daruje uspokojenie i wyrównanie energii. Czyści żołądek i jelita, pomaga przy kłopotach z wypróżnieniem i w stanach zapalnych. Stymuluje regenerację komórek organizmu i odtruwa.
Świetlista moc oliwinu wnosi więcej zadowolenia w nasze życie, wyrównuje balast stanów uczuciowych. Pomaga rozwinąć nasze duchowe zdolności, szczególnie jasnowidzenie. Jego lekkie wibracje, zawierające w sobie piękno i siłę Słońca, są pomocne wszystkim nieśmiałym.
Olmeca - W pierwszym, przedklasycznym okresie kultury mezoamerykańskiej - od 1500 do około 500 r. p.n.e. (wczesna i środkowa faza) - szczególne znaczenie miała rozwijająca się na wybrzeżach Zatoki Meksykańskiej (w centralnej części obecnego stanu Veracruz i zachodniej Tabasco) kultura Indian Olmeca. Jej wpływy widoczne są w Oaxaca, Chiapas, Guerrero i Morelos, na Wyżynie Meksykańskiej, a także w Gwatemali, Salwadorze i Hondurasie - w ceramice, architekturze i rzeźbie, osiągnięciach intelektualnych (kalendarz, pismo hieroglificzne) i religii.
Nie wiemy, jakim językiem mówili Indianie Olmeca, ani też jak sami siebie nazywali. Dziś używana nazwa została przyjęta dopiero w XIX w., chociaż już w XVI tak określali ten lud Aztekowie, a w języku náhuatl, którym się posługiwali, oznaczało to "mieszkańców kraju kauczuku". Nie wiadomo również, czy Indianie Olmeca znali pismo jako system pozwalający ująć w formie zapisu cały język. W ich sztuce pojawiają się niewątpliwie glify, a znany badacz kultury olmeckiej Jaques Soustelle (1996) twierdzi, iż jej twórcy używali symboli dla oznaczenia niektórych przedmiotów, zjawisk i pojęć.
W regionie kultury olmeckiej zlokalizowano dotąd ponad trzydzieści stanowisk, w których odnaleziono typowe dla niej rzeźby, lecz najważniejszymi i dotąd najlepiej zbadanymi ośrodkami są: La Venta, San Lorenzo, Tres Zapotes i Laguna de los Cerros. Wyniki wielu archeologicznych projektów badawczych, wieloletnie dyskusje wokół powstania monumentalnych głów (pierwszą odnalazł w Hueyapan w 1862 roku podróżnik Jose M. Serrano, dotąd odkryto ich 17) i innych kamiennych rzeźb - tzw. ołtarzy, które obecnie uważa się za trony władców - odkrycie dużej ilości ceramiki, małych rzeźb i ozdób z półszlachetnych kamieni, masek oraz stelii z hieroglificznymi napisami, a także liczne ślady tej kultury w różnych częściach całego regionu skłoniły badaczy do uznania jej za mezoamerykańską "kulturę matkę". Tak nazwali ją m.in. Alfonso Caso, Miguel Covarrubias i Michel Coe.
Zarówno wielkie konstrukcje ziemne z kamiennymi umocnieniami, jak i monumentalne rzeźby wymagały niewątpliwie dobrze zorganizowanej pracy przy bardzo skromnych środkach technicznych. Badacze tej kultury są zgodni, że tak gigantyczne przedsięwzięcia, konstrukcje centrów ceremonialnych, system podziemnych kanałów wskazują na władzę autorytarną. Społeczeństwo olmeckie musiało być zhierarchizowane, podzielone na rządzących, kapłanów, astronomów, architektów, kupców oraz pospólstwo, zajmujące się rolnictwem, myślistwem, rybołówstwem i prostymi pracami budowlanymi. Jest bardzo prawdopodobne, że w organizowanych przez rządzącą elitę i władców wielkich pracach urbanistycznych i ceremonialnych ważną rolę odgrywała religia, motywująca ich wykonywanie - chociaż nie odnaleziono dotąd dowodów na poparcie tej tezy i nadal nie wiemy, jak monumentalne rzeźby i budowle Indian Olmeca powstawały.
Pomimo wielu niewiadomych, istnieją przesłanki, iż państwo olmeckie nie było państwem wojowników. Pacyfistyczny charakter tej cywilizacji podkreśla Jaques Soustelle (1996), argumentując, iż w jej sztuce nie ma scen walki, a rzeźby i figurki ceramiczne mają charakter religijny, nie wojskowy. Natomiast kolosalne głowy, które odnajdujemy jedynie w centrach olmeckich, a nie na terenach ich wpływów, wyobrażają najprawdopodobniej władców, lecz być może także wodzów, gdyż zasadniczo pacyfistyczny charakter społeczności nie wyklucza podejmowania ekspedycji wojskowych.
Indianie Olmeca wyrabiali z serpentynu m.in. niezwykle pomysłowe topory wotywne, które ozdabiali rzeźbionymi lub grawerowanymi motywami. Znana jest interesująca statuetka produkcji olmeckiej wykonana z lśniącego, czarnego serpentynu: szkaradne niemowlę lub karłowate stworzenie bez dolnej szczęki, odrzuca w tył tchawicę, wyłaniającą się spomiędzy obojczyków i kończącą się w wysuniętych ustach pośród wydętych policzków. Obydwa kawałki, z których składa się statuetka, znaleziono w odległych miejscach i w bardzo różnym czasie; miejsce przełamania było stare a głowa mocniej zwietrzała niż korpus. Otwór wywiercony w kikucie brakującej nogi wskazywał, że figurkę chciano naprawić. W muzeach i zbiorach prywatnych znajduje się wiele tego typu rzeźb wykonanych z niebieskozielonego jadeitu, serpentynu i zwykłego kamienia.
Indianie Olmeca używali też hematytu do wyrobu swoich rzeźb. W grobowcach La Venty znaleziono duże tarcze hematytu, które niewątpliwie noszono na piersi. Używali też krążków hematytu do inkrustowania oczu swoich rzeźb.
W olmeckim mieście La Venta znaleziono łącznie 37 toporów z serpentynu, ułożonych w kształcie krzyża. Topory takie, odnalezione również w innych miastach stanu Tabasco i Veracruz, skłaniają niektórych badaczy do wyrażenia poglądu, że topór stanowił zasadniczy symbol władzy i pełnił podobną funkcję do tej, jaką u chrześcijan odgrywa krzyż.
Nowsze badania pozostałości domostw olmeckich w San Lorenzo (1990), drewnianych rzeźb ze śladami malowideł w El Manati (1988) i rzeźbiarskich warsztatów w LIano de Jfcaro (1991) wzbogaciły wprawdzie naszą wiedzę o kulturze Indian Olmeca, ale nie rozstrzygnęły dyskusji wokół chronologii jej poszczególnych ośrodków. Ostatnio większość badaczy datuje rozwój San Lorenzo na lata 1500-900 p.n.e., La Venty - na lata 1200-400 p.n.e., a Tres Zapotes na lata 400 p.n.e.-100 n.e., chociaż zdaniem znakomitej archeolog Rebeki Gonzalez Lauck (1994) ta chronologia budzi wątpliwości, a studia nad rzeźbami odkrytymi w głównych ośrodkach olmeckich wskazują na jednoczesność ich rozwoju.
Więcej kontrowersji wywołuje obecnie kwestia zewnętrznych wpływów na kulturę olmecką, a nawet podaje się w wątpliwość dotychczasowe przekonanie, że była "matką" pozostałych mezoamerykańskich kultur, ponieważ już w okresie przedklasycznym istniały ośrodki cywilizacyjne w różnych częściach Mezoameryki, między innymi w San Jose Mogote w regionie Oaxaca (1400-450 r. p.n.e.) i w Chalcatzinco w regionie Morelos (1500-200 p.n.e.), a później na rzeźbę olmecką wpłynęli prawdopodobnie Majowie, o czym świadczy kilka stel z La Venty, czy też stela C z Tres Zapotes. Nawet tezy o przekazaniu przez Indian Olmeca późniejszym kulturom kalendarza i podstaw wiedzy matematycznej są ostatnio podważane przez badaczy, wskazujących na Oaxakę jako region ich powstania. Odsyłając czytelników do bardziej szczegółowych studiów, chcę jeszcze zwrócić uwagę na interesującą interpretację wspomnianej już Rebeki Gonzalez, która - wbrew panującej opinii, że jaguar był głównym tematem sztuki olmeckiej - ustaliła, iż ponad połowa rzeźb przedstawia człowieka, a wśród pozostałych znaleźć można różne zwierzęta, wprawdzie jaguara najczęściej, ale też krokodyle, węże, ryby, a nawet insekty, oraz figury zawierające kombinację cech ludzkich i zwierzęcych. Wiele z tych rzeźb uważano za wyobrażenia bogów deszczu, ognia czy śmierci - poprzedników bóstw późniejszych kultur. Ostatnio przypuszcza się, iż mogą mieć inne znaczenie i świadczyć, że Indianie Olmeca czcili jedynie ziemię, zjawiska natury i duchy przodków.
Kultura olmecka, badana przez specjalistów z różnych krajów, zachowała jednak wiele tajemnic. Nadal nie wiadomo, w jaki sposób jej twórcy, przy swej prymitywnej technice, bez zwierząt pociągowych i pojazdów kołowych, transportowali kamienie z odległych gór Los Tuxtlas, chociaż pewne światło na to rzuca odnalezienie tam warsztatu rzeźbiarskiego, a w nim tronu w procesie tworzenia, co mogłoby świadczyć o prefabrykowaniu figur na miejscu i w takiej formie dostarczaniu ich do poszczególnych ośrodków. Zmieniła się również interpretacja widocznych wpływów kultury olmeckiej poza obszarem jej powstania. Dotychczas sądzono, że były one związane z polityczną, militarną i ekonomiczną dominacją olmeckiego "imperium". Tymczasem ostatnie badania archeologiczne w Chalcatzingo w stanie Morelos wykazały, że miasto to było sprzymierzone z Indianami Olmeca, inne zaś, Chalchuapa w Salwadorze, prowadziło z nimi handel, a ślady olmeckie w Guerrero badający je Luise Paradis (1990) tłumaczy oddziaływaniem religii olmeckiej, która jednak, w połączeniu z lokalnymi kultami, przybierała różne formy.
Nowe odkrycia na terenie San Lorenzo i La Venta też są różnie interpretowane lub pozostają tajemnicą, jak podziemna konstrukcja odkopana w La Venta. Na głębokości 8 metrów złożono tam bloki serpentyny uformowane w abstrakcyjne wzory, pod blokami ukryto maski jaguara i wiele drobnych przedmiotów, a wszystko zasypano różnokolorowym piaskiem. Nad konstrukcją wzniesiono kopiec z gliny, otoczony kolumnami z bazaltu. Przypuszcza się, że Indianie Olmeca przypisywali jej rytualne znaczenie, być może wyrażając w ten sposób kult Matki Ziemi.
Od 1990 roku w olmeckim regionie San Lorenzo realizowany jest wielki międzynarodowy projekt archeologiczny, kierowany przez Ann Cyphers z UNAM (Narodowy Autonomiczny Uniwersytet Meksykański), obejmujący kompleksowe badania tego terenu, a zmierzający do poznania życia dawnych mieszkańców w ich środowisku tropikalnego lasu, zniszczonego teraz w związku z rozwojem rolnictwa i nowoczesnego przemysłu. Zaawansowane już dzisiaj prace dowiodły, że region zajmował 300 hektarów (nie 53 ha, jak dotąd sądzono). W jego obrębie odkryto między innymi wielką budowlę z ziemi, wysoką na 50 m, która zdaniem Ann Cyphers (1996) była pierwszą "świętą górą" wzniesioną przez człowieka Mezoameryki na przecięciu dróg komunikacyjnych.
Prace archeologiczne wzbogacają nieustannie naszą wiedzę o "państwie" Indian Olmeca, którzy jako pierwsi w Mezoameryce zorganizowali wymianę handlową, tworząc bazę pod jej późniejszy rozwój w całym regionie. Zdaniem Kinga J. Litvaka (1985), już w okresie przedklasycznym funkcjonowała droga handlu jadeitem między wybrzeżem Zatoki Meksykańskiej i centralnym Meksykiem - a także droga wymiany obsydianu. Warto zaznaczyć, że od czasu Indian Olmeca jadeit (chalchihuitl w języku náhuatl) był w całej Ameryce bardziej ceniony niż złoto i srebro. Tą problematyką zajmuje się ostatnio, w ramach wspomnianego już projektu archeologicznego, Elizabeth Cassellus Canellas (1996), która nie ma wątpliwości, iż San Lorenzo było najwcześniejszym ośrodkiem kultury olmeckiej. Rozwijał on ożywiony handel na dużych odległościach, sprowadzając obsydian z Wyżyny Centralnej i z Gwatemali, bursztyn z Chiapas, a kakao, bawełnę, cenne pióra i skóry z Soconusco. W zamian dostarczał ceramikę i luksusowe wyroby dla elity. Prawdopodobnie oddziaływał też swoimi koncepcjami religijnymi i udzielał pomocy politycznej i wojskowej.
W ostatnim czasie zmieniła się także interpretacja olmeckich śladów w dolinie Oaxaca. Niektórzy badacze sądzili dotąd, że jej ludność, to z pochodzenia właśnie Olmekowie, a znakomici uczeni, jak Ignacio Bernal, Jose Acosta, Alfonso Caso datowali rozwój miejscowej kultury na okres klasyczny. Nowsze badania przesuwająjej początek na około 1400 roku p.n.e. Nie odnajdując dowodów emigracji olmeckiej do Oaxaca ani konkwisty tych ziem, archeolodzy uznają jednak istnienie wzajemnych oddziaływań między różnymi centrami kultury Mezoameryki i nie wykluczają znaczącego wpływu bardziej zaawansowanej kultury olmeckiej, na której być może wzorowała się elita Oaxaki, naśladując sztukę, religię i zwyczaje.
Wszyscy spierający się na temat kultury olmeckiej uznają ją za bardzo istotną w rozwoju Mezoameryki, nawet jeśli, jak Rebeka Gonzalez, uważają, iż w swym czasie nie była ona tam jedyną tak skomplikowaną. Niezależnie więc od tego, czy nadal będziemy uważać ją za mezoamerykańską "kulturę matkę", czy też większą bądź równorzędną rolę przyznamy innym lokalnym kulturom rozwijającym się w innych regionach Mezoameryki, należy, jak sądzę, zgodzić się z Jacques'iem Soustelle'em (1996), Romanem Pina Chan (1972) i wieloma innymi uczonymi, iż w okresie przedklasycznym, ponad trzy tysiące lat temu, Indianie Olmeca wpływali niewątpliwie na cały mezoamerykański region, przez wymianę handlową i kolonizację rozpowszechniali swe osiągnięcia w zakresie kultury materialnej, sztuki, a także matematyki, astronomii i pisma hieroglificznego, tworząc podstawę pod rozwój cywilizacji okresu klasycznego.
Olmo - Indianie peruwiańscy.
Olomeca Nahuatlato
Olongasta - Indianie argentyńscy.
Oluta - Indianie meksykańscy.
Omage - Inna nazwa Indian Yanesha'.
Omagua (1) - Omagua-Yete, Ariana, Pariana, Anapia, Macanipa, Yhuata, Umaua, Cambeba, Campeba, Cambela, Canga-Peba, Agua, Kambeba lub Compeva; Indianie z Brazylii i Peru, zliczeni do rodziny językowej tupi i podrodziny tupi-guarani. Wyróżniono też u nich cztery grupy dialektyczne.
W jednym z mitów wśród współczesnych Indian Omagua jadowity wąż uwiódł kobietę i pojął ją za żonę. Kobieta ukryła ten fakt przed swoim ojcem i aby nie ujawnić swego męża-węża i nie narazić go na gniew ojca, ukryła go pod kłodami drzewa opałowego. Gdy nadeszła chwila porodu zjawiła się w chacie wielka ilość węży z matką męża-węża na czele. Kobieta porodziła syna-węża, lecz wówczas do chaty powrócił jej ojciec. Skoro tylko poczuł odór węży powstały wskutek pozostawienia przez nich odchodów, ojciec kobiety odnalazł węża-ojca i -syna i zrozumiawszy, co w międzyczasie nastąpiło, zabił oba węże a córkę ukarał.
Czarownicy Indian Omagua często przewidywali na swych następców osoby jeszcze nie narodzone. Skoro wybór padł na nie narodzone jeszcze dziecko, oficjalnie urzędujący czarownik odbywał szereg praktyk magicznych nad brzuchem matki, a po urodzeniu dziecka powtarzał je nad noworodkiem.
Wśród dawnych Indian Omagua dieta dziewczyny przechodzącej dojrzewanie trwała 8 dni i obejmowała bulwy manioku oraz nieco wody, otrzymywanych co 24 godziny. Po kąpieli wszystkie kobiety danej wioski częstowały dziewczynę napojami alkoholowymi, które z reguły doprowadzały do wymiotów. Przez dalszy miesiąc dziewczyna zachowywała szereg innych ograniczeń pokarmowych, aby nie zachorowała lub nie została zabita przez jakieś dzikie zwierzę. Wierzono, że dopiero po tych obrządkach mogła ona stać się silną i przedsiębiorczą kobietą.
Kobieta Indian Omagua rodziła łóżko swego męża. Indianie ci tak pępowinę, jak i łożysko, zagrzebywali w ziemi.
Wśród Indian Omagua rodzice zabijali dziecko w przypadku urodzenia niemowlęcia płci odmiennej od oczekiwanej przez rodziców, a także dzieci, nie pochodzące z prawego związku małżeńskiego. W ostatnim przypadku dzieci grzebano żywcem w ziemi wraz z łożyskiem natychmiast po porodzie. Natychmiastowe podniesienie dziecka z ziemi dokonane przez ojca, matkę lub jednego z krewnych, mogło oddalić od dziecka przeznaczenie śmierci. U Indian tych zaobserwowano również przypadki zabójstw dzieci zdeformowanych, które uważano za wynik kontaktów płciowych z duchami.
Narodziny bliźniąt uważano za zły znak i pozbywali się jednego z nich przez umieszczenie go w malowanym naczyniu i pozostawienie go na rzece w nadziei, że czarownik sprowadzi je w jakiś magiczny sposób z powrotem i ktoś zajmie się jego wychowaniem. Następnie wszystkie kobiety wioski oczyszczały się podczas specjalnych uroczystości, kąpiąc się w rzece, piorąc swoje suknie, niszcząc naczynia i czyszcząc paleniska.
W 1976 roku w Peru żyło 10 - 100 Indian Omagua. W roku 1995 w Brazylii nie było już żadnych Indian Omagua. Mówią po hiszpańsku lub językiem Indian Cocama.
Omagua (2) - Inna nazwa Indian Carijona.
Omagua-Yete - Inna nazwa Indian Omagua.
Omaguaca - Indianie z Boliwii, Chile i Argentyny.
Omaha - Indianie północnoamerykańscy. Pierwotnie żyli nad rzekami Ohio i Wabash. Później przenieśli się w dół Missisipi i ruszyli w górę Missouri, dochodząc w okolice kamieniołomu Pipestone w Minnesocie, skąd z kolei wypierani przez Indian Dakota wywędrowali do Dakoty Południowej. Osiedli pomiędzy rzekami Platte i Niobarą. Po tym z kolei przenieśli się nad Bow Creek.
Indianie Omaha w swym lecznictwie używali rośliny babka jako aplikantu do wyciągania drzazg.
Rośliną caulophyllum thalictroides wykorzystywali w postaci wyciągu do zwalczania gorączki.
Plemieniem tym rządziła rada złożona z siedmiu wodzów. Wśród Indian Omaha istniały dwa klasowe stowarzyszenia - świeckie i tajne. Do klasy świeckiej należeli członkowie plemienia, którzy zasłużyli na to swą mądrością i odpowiednimi czynami. Do klasy tajnej mogli należeć też wojownicy, którzy byli już członkami klasy świeckiej.
W 1854 roku sprzedali białym wszystkie swe ziemie, z wyjątkiem części przeznaczonej na rezerwat dla nich utworzony. W 1865 roku musieli oddać swe tereny deportowanym tam Indianom Winnebago.
W 1867 roku Indianie Omaha mieli 1200 koni.
W 1882 roku, dzięki usilnym staraniom filantropki, Alice C. Fletcher, prowadzącej badania antropologiczne w dolinie środkowej Missouri, plemię Omaha otrzymało tytuł własności do swego rezerwatu, a później prawo do obywatelstwa USA. W latach 1906-1907 przejęli pejotyzm od Indian Otto.
Omasayo - Indianie peruwiańscy, podbici przez państwo Inków.
Omasuyo - Indianie boliwijscy.
omięg arnika
Omoa - Indianie kolumbijscy.
Omoampa Umuapa
omul - (Coregonus autumnalis); ryba żyjąca m.in. w rzekach Ameryki Północnej.
omżyn budleja
Ona - Aona, Selkman lub Shelknam; Indianie z Argentyny (Patagonia) i Chile. Żyją na Ziemi Ognistej. Zaliczeni do rodziny językowej chon.
Dla Indian Ona duże znaczenie miało guanako. Konia nazywali yno'whn, czyli wielkie guanako.
U Indian Ona wprowadzano, począwszy od siódmego roku życia, separację dziewczyny od chłopców. Było to wynikiem nie tyle założeń społecznych ile raczej podyktowane zamiarem nie dopuszczenia do zbliżeń seksualnych, które siła faktów, na odstawie obserwacji wszelkich objawów życia starszych, a więc i życia płciowego, prędzej czy później musiałoby wśród dzieci wystąpić.
Wśród Indian Ona związki małżeńskie zawierane były na podłożu emocjonalnym. Kandydat na męża zanosił jednak rodzicom wybranej podarki, a po uzyskaniu ich zgody organizowano obrządek zaręczyn, który miał na celu zaznajomienie ogółu z zamiarami młodej pary. Gdy kandydat był już gotowy, posyłał wybrance specjalnie przez siebie wykonany mały łuk. Jeśli dziewczyna go natychmiast odesłała przez małe dziecko, oznaczało to, że nie przyjmuje propozycji. Jeśli go natomiast osobiście przyniosła do namiotu kandydata, deklarowała się tym samym narzeczoną, ofiarując przy tym specjalnie wykonany naramiennik. Kandydat następnie przedstawiał dziewczyną jako swą narzeczoną i oboje malowali twarze w specjalne ozdoby.
Ciekawy sposób całowania stwierdzono między kochankami u Indian Ona. Nie polegało ono na wzajemnym zetknięciu warg, lecz ograniczało się jedynie do dotykania wagami głowy, policzków lub ramienia i lekkiego ssania miejsca dotyku.
Wśród Indian Ona zdawano sobie dokładnie sprawę z tego, że stosunek płciowy w konsekwencji powoduje zapłodnienie i tym samym ciążę. Panował nawet u nich pogląd, że zapłodnienie i zajście w ciążę wymaga dalszych stosunków płciowych.
Wśród Indian Ona panowała zdecydowana awersja w stosunku do małżeństw z osobami spokrewnionymi i dlatego wybierali się oni często w dalekie podróże celem zwerbowania sobie żony z innej grupy społecznej, nawet przy pomocy drastycznych metod w postaci rabunku.
U Indian Ona mąż bardzo dbał o żonę w domu i przeznaczał dla niej najlepsze partie żywności.
Indianie Ona zaraz po porodzie suszyli pępowinę i wkładali ją do małego woreczka. Gdy dziecko podrosło i zaczynało stawiać swe pierwsze kroki, ojciec chwytał małego ptaszka, dziecko zawieszało woreczek ptakowi wokół główki i ojciec wkładał ptaszka do rąk dziecka, które puszczało go wolno. W myśl przekonań indiańskich ptaki te miały w przyszłości być protektorami dziecka i ochraniać je przed nieszczęściami.
Wśród Indian Ona istniała uroczystość, zwana kloketen, która dzieliła się na część mająca na celu zastraszanie kobiet oraz część poświęconą wyćwiczeniu młodych chłopców. Obrzędy rozpoczynano budową dużej chaty na krańcu otwartej przestrzeni. W odległości około 200 metrów od chaty rozbijano następnie namioty obozowiska, nie zezwalając kobietom ani przyszłym adeptom wtajemniczenia na zbliżenie się do dużej chaty. Część uroczystości poświęcona zastraszaniu kobiet polegała na gestykulacji i okrzykach pod adresem kobiet po uprzednim zamaskowaniu tancerzy, występujących w charakterze duchów. Kobiety podobno niezłomnie wierzyły w istnienie i obecność tych demonów, mężczyźni natomiast informowali nowo wtajemniczonych o tej mistyfikacji, polecając im równocześnie pod karą śmierci zachowanie tajemnicy przed kobietami i osobami nie wtajemniczonymi. Jeden z naocznych świadków tej uroczystości w roku 1913 był zdziwiony wrażeniem i przerażeniem, jakie owe wrzeszczące, pomalowane w paski duchy zrobiły na kobietach a nawet na niektórych mężczyznach. Niektórzy badacze kultur południowych szczepów łowieckich uważają uroczystość kloketen za obcy twór w kulturze Indian Ona i wyrażają przypuszczeni, że jest ona wynikiem skojarzenia inicjacji chłopięcych szczepów łowieckich ze związkami tajemnymi i maskami szczepów kopieniaczych, które już od wczesnych okresów musiały wywierać swój wpływ na marginalne ludy południowego czubka kontynentu południowoamerykańskiego.
W 1991 roku językiem ona mówiła jedna lub trzy osoby.
ONAIS - Organization of North American Indian Students; Organizacja Północnoamerykańskich Studentów Indiańskich. Założona została w roku 971. W 1987 rok liczyła 40 członków z Nancie Hatch na czele, jako doradcą. Zrzesza studentów uniwersyteckich, będących głównie potomkami Indian. Założenia i cele:
- zachęcanie do identyfikowania się i bycia dumnym z indiańskiej tradycji i kultury,
- utwierdzanie związków między tubylczymi wspólnotami,
- protegowanie poziomu intelektualnego studentów indiańskich, uczęszczających do instytutów o wysokim poziomie nauczania.
Organizuje seminaria, pwo-wow, socjalne i kulturalne zebrania oraz coroczny Tydzień Informacji o Indianach. Prowadzi bibliotekę z książkami, gazetami i broszurami.
Być może nieaktualny już adres:
ONAIS
Four Lee Hall
Northern Michigan University
Marquette, MI 49855
USA
Onandaga - Inna nazwa Indian Onondaga.
Onatheaqua - Główne plemię zamieszkujące w 1564 roku góry północnej Georgii.
Oneida Indianie z Kanady i USA (stan New York i wschodni Wisconsin). Zaliczeni do rodziny językowej iroquoi.
W 1985 roku w Kanadzie żyło 211 Indian Oneida.
W 1990 roku odnotowano 6 osób mówiących językiem oneida żyjących w USA. Inne dane z roku 1991 mówią o 50 osobach żyjących w USA i używających języka oneida.
ONIC - Organizacja Indiańskich Narodów Kolumbii.
W dniach od 17 do 21 lipca 1990 roku w stolicy Ekwadoru, Quito, spotkało się blisko 400 Indian reprezentujących 120 narodów, plemion i organizacji Zachodniej Półkuli. Było to pierwsze tego typu zgromadzenie tubylców z Ameryki Północnej, Środkowej i Południowej, zorganizowane przez CONAIE, ONIC i SAIIC. Celem tego historycznego spotkania było wzajemne zbliżenie jego indiańskich uczestników, omówienie walki ich ludów o samookreślenie oraz wypracowanie strategii wspólnej reakcji Indian na obchody jubileuszu Pięćsetlecie w roku 1992. Nie godząc się na europocentryczną wersję historii i protestując przeciwko jej świętowaniu, uczestnicy Konferencji postanowili wykorzystać tę symboliczną rocznicę do refleksji nad prawdziwymi skutkami prowadzonej w imię "Boga", "cywilizacji" i "demokracji" inwazji, do nasilenia walki tubylczych ludów Ameryki o autonomię, do uświadomienia społeczności światowej trwającego bez przerwy od 500 lat oporu pierwotnych mieszkańców obu ameryk oraz do wypracowania alternatywnych propozycji życia w harmonii z Matką Ziemię. Na Konferencji przyjęto szereg rezolucji oraz uchwalono "Deklarację", której pełny tekst opublikowany został w TAWACINie nr 18.
Ononchataronon - Indianie z kanadyjskiej prowincji Quebec, zaliczeni w XVII wieku go grupy nazwanej ogólnie Indianami Algonquin.
Onondaga - lub Onandaga; Indianie Ameryki Północnej. Zaliczeni do rodziny językowej iroquoi.
Indianie Onondaga w swoim lecznictwie używali gruszyczki jako lekarstwo na żołądek. Sangwinarii zaś używali jako środka powodującego wymioty.
Jesienią i zimą 1971 roku Indianie Onondaga wraz z przyjaciółmi powstrzymywali budowę drogi nr 81 przez ich rezerwat w pobliżu Syracuse, w stanie Nowy Jork. W 1985 roku w Kanadzie żyło 669 Indian Onondaga. Do 2004 roku muzea zwróciły Indianom Onondaga wiele należących do nich pasów wampumowych.
W 1993 roku w USA żyło 1000 Indian Onondaga, z których językiem onondaga mówiło 15 osób.
Onoto Toa
Ontario Delaware - Inna nazwa Indian Munsee.
onyks - Onyks jest odmianą agatu zarówno o czarnych jak i białych pasach jak i również różnych odcieni tych barw. Odmiana ta często wykorzystywana jest do wyrobu wisiorków, breloków, brosz oraz kamei. Czarno-biały agat z prostolinijnie ułożonymi warstwami - na przemian białymi i czarnymi - nosi nazwę onyksu arabskiego.
Bogate złoża onyksu znajdują się m.in. w Brazylii i Meksyku.
Onyksowe maski pozostawiła po sobie zarówno kultura Teotihuacan jak i kultura Indian Mexica. Ci ostatni pozostawili po sobie także onyksowe wisiorki a materiał ten obrabiali także Indianie Maya.
Totonacy wykonywali z niego "hacha", czyli topory obrzędowe. Robili również wspaniałe, polerowane naczynia w kształcie owoców lub zwierząt.
W Isla de Sacrificios (Veracruz, Meksyk) znaleziono onyksową maskę której wiek datuje się na 750 - 1000 rok n.e.
Onyks był symbolem jednego z 18 miesięcy kalendarzowego roku Indian Maya, trwającego od 22 lutego do 13 marca. Według horoskopu stawianego dla osób urodzonych w tym okresie wychodziło, że miały one silny charakter. Brak im też wytrwałości i często zmieniają cele życiowe i zainteresowania. Ich bogate życie wewnętrzne, pełne marzeń i rozmyślań jest czasem przeszkodą w realizacji planów. Dobrze czują się w towarzystwie osób o silnej osobowości. Spokojne i nieśmiałe, potrzebują bodźca, aby pokazać co potrafią. Obdarzone są dobrą pamięcią a także zdolnościami muzycznymi. Lubią spokojny tryb życia.
Według Indian Navajo jest to kamień indywidualności, siły i wytrwania, ale niewłaściwie dobrany może powodować egoizm, zamknięcie w sobie, opór itp.
Sprzyjać ma osobom urodzonym 27 dnia każdego miesiąca, zwłaszcza przy leczeniu chorób i stanów gorączkowych.
Nie indiańscy metafizycy twierdzą, że pasiasty onyks znosi ból, opuchlizny i kolkę żołądkową. Poprawia słuch. Naturalnie zabarwiony, czarny onyks, wzmacnia kości, serce i ducha.
Można łączyć ten kamień z siłą i wewnętrzną mocą. Onyks pomaga nam odkryć w sobie miejsca i dzięki odpowiedniej pracy duchowej - zwalczyć je. Oddala melancholię i wybiera siłę charakteru.
O'odham - Papago-Pima, O'othham, Nevome, Nebome lub Upper Piman; Indianie z USA i Meksyku. Zaliczeni do rodziny językowej uto-aztecan. W 1977 roku liczebność Indian O'odhnam szacowano na 20000 osób. W roku 1990 językiem o'omhman mówiło 11819 osób, z których tylko i wyłącznie ten język używało 181 osób.
O'othham - Inna nazwa Indian O'odham.
Opaié-Shavante - Inna nazwa Indian Opayé.
Opaina - Indianie kolumbijscy.
opal - Opal jest stwardniałym żelem krzemionkowym. Składa się z krzemu, tlenu i wody. Tworzy okrągłe grudy i małe żyłki. Opale szlachetne występują w wielu odmianach i posiadają wiele odcieni barw. Bywa, że niektóre z nich przewyższają wartością nawet diamenty. Podstawową ich wadą jest to, że bardzo łatwo pękają.
Meksyk znany jest ze swoich słynnych opali ognistych, hialitu, oraz (choć w mniejszym stopniu) z opali mlecznych i czarnych. Złoża opali ognistych o barwie żółtej, pomarańczowej lub czerwonej, charakteryzującej się intensywnym ogniem, występują głównie w trachitach; spotykane są także wystąpienia opalu ognistego o barwie czerwono-żółtej, rzadko wykazującego grę barw, związanego z ryolitami.
Główne ośrodki wydobywcze opali koncentrują się w prowincji Zimapan (w pobliżu miasta Hidalgo), Queretaro (w pobliżu miasta Hiutzuco, San Nicolas) oraz w Chihuahua, w pobliżu San Luis Potosi.
W Meksyku, w stanie Queretaro, opale odkryto już w 1857 roku, jednak dopiero 20 lat później rozpoczęto ich eksploatacją na skalę przemysłową.
Brazylia - to bogate złoża opali szlachetnych, wykazujących efektowne zjawisko opalizacji. Występują tu w złożach aluwialnych okręgu Piani (kopalnie Pedro II i Boi Morto). Złoża te zaliczane są do jednych z największych na świecie (poza Australią). Wydobywany tu surowiec wyglądem i jakością przypomina surowiec pochodzący z Queensland.
W Stanach Zjednoczonych liczne wystąpienia substancji opalowej napotyka się w miceońskich skałach wulkaniczno - osadowych, przesycających szczątki drzew, szkielety zwierząt i inne substancje organiczne. Szlachetne odmiany opali pozyskuje się głównie w Virgin Valley w stanie Nevada. Występują tam głównie w próżniach bazaltowych i warstwach popiołu wulkanicznego. Surowiec opalowy charakteryzuje się dużą różnorodnością odmian od bezbarwnych i przezroczystych opali wodnych do prawie czarnych z jaskrawym efektem opalizacji o czerwonej, niebieskiej i zielonej grze barw. Ten atrakcyjny surowiec jubilerski wykazuje jednak tendencję do spękań. Po wydobyciu i zetknięciu z powietrzem łatwo traci wodę. Rozpoczyna się wtedy proces zwany przez gemmologów "crazing" lub "cracking". Na powierzchni opali powstają płytkie, drobne pęknięcia, które w miarę postępującej utraty wody pogłębiają się, doprowadzając z czasem do całkowitego rozpadu surowca. Aby temu zapobiec, lekko spękany materiał poddaje się przeszlifowaniu lub przepolerowaniu i tak obrobione kamienie pokrywa się substancją impregnującą.
W stanie Nevada spotyka się też inne wystąpienia opali szlachetnych o bogatej gamie barw ( np. w okolicy Winnemucca) - i tu jednak pozyskiwany surowiec jest bardzo podatny na utratę wody i spękania.
Znacznie mniejsze znaczenie komercyjne mają wystąpienia opali w stanie Kalifornia, Idaho, Nowy Meksyk, Oregon i Teksas, z wyjątkiem kopalni Clark County (Kalifornia), gdzie wydobywane są wysokiej jakości, niezwykle rzadkie opale gwieździste.
Honduras, to liczne złoża opalu pospolitego, występującego w silnie zwietrzałych trachitach i andezytach. Są tu też niewielkie wystąpienia opali szlachetnych o wyraźnym efekcie opalizacji barwy czerwonej, głównie w departamencie Gracias, w pobliżu Gracias de Dios.
Polska to niewielkie wystąpienia opalu czarnego (szarego), o wyraźnej grze barw, napotkane w okolicy Piławy; także niewielkie ilości opalu mlecznego (Szklary, Tomice, Broszowice i in.); opalu prazowego o barwie od jasnozielonej do jabłkowo-zielonej (w zwietrzelinie serpentynowej w postaci żył chalcedonowo - opalowych); hialitu (w szczelinach serpentynitów Jordanowa Śląskiego, Bystrzycy Górnej i Nasłowic) - wszystkie bez znaczenia komercyjnego.
W Teotihuacan, starodawnym mieście indiańskim, znaleziono maskę całkowicie wykonaną z opalu.
Biżuterię z opali, czyli księżycowych kamieni, wykonywali Indianie Mexica.
Dawni Rzymianie uważali opal za symbol nadziei i czystości. Sądzili, że chroni on swych właścicieli przed chorobami.
Opal jest kamieniem dla osób, których urodziny wypadają w okresie wpływów Wagi. Przynoszą im nadzieję na jeszcze lepszy los. Opale są spokojne, cierpliwe, wytrwałe. Ich powierzchowność jest pociągająca i miła. Niestety - łatwo się załamują i często denerwują.
Kamień ten na swych piersiach powinny nosić zawsze osoby urodzone w październiku, gdyż jest ot amulet przeciw chorobie i nieszczęściu. Amulet taki powinno się przywiązywać na szyi nawet niemowlętom.
Opal można używać w wydobywaniu intensywnej energii mentalnej, fizycznej i emocjonalnej. Jest też pożyteczny w leczeniu ospałości i zmęczenia. Przeciwdziała stagnacji we wszystkich dziedzinach życia.
Opal wzmacnia wszystkie istniejące właściwości - pozytywne i negatywne - znajdujące się wewnątrz nas. Wzmacnia też nasze zdolności wizualizacji lub podróżowania do innych obszarów egzystencji. Opal może towarzyszyć nam w zrozumieniu i uzdrowieniu naszych problemów związanych z seksualnością i własną mocą.
W Kręgu 18 Klejnotów Indian Maja opal był symbolem miesiąca rozpoczynającego się 21 października i trwającego do 10 listopada. Miesiącem tym, zwanym Kankin, rządził potężny i groźny bóg wojny Ek Chuah. Na jego cześć Indianie Maya odprawiali krwawe, rytualne ceremonie połączone ze składaniem mu w ofierze jeńców wojennych.
Według wierzeń Indian Maya, Ek Chuah nosił bojowy rynsztunek wysadzany nie tylko opalami, ale i rubinami oraz granatami. Sam opal uważano jednak za talizman chroniący od ran i nieprzyjacielskiej niewoli, co dla wojowników tamtej epoki równało się śmierci na ołtarzu.
Kapłani Indian Maya twierdzili, że w tym okresie przychodzą na świat osoby zdecydowane, o dużej sile ducha i niespożytej energii. Opale dobrze wiedzą czego oczekują od życia i dążą do osiągnięcia swych celów z podziwu godną konsekwencją. Raczej rzadko motywem ich działania jest materialny dobrobyt - pociąga ich władza, zdobycie znaczącej pozycji społecznej, zgłębienie jakiejś dziedziny wiedzy. Ludzie ci są też w stanie wiele uczynić, czy nawet poświęcić dla wzbudzenia uczuć w ukochanej osobie. Zdolność do przeżywania silnych namiętności to jeden z bardziej znaczących rysów ich charakterów.
Opale, kiedy ich coś naprawdę zainteresuje, angażują się w tę sprawę całym sercem, nie zastanawiając się nad konsekwencjami swego działania czy też szansami na powodzenie. Ich energia i zdecydowanie nie mają wówczas sobie równych i często się zdarza, że udają im się rzeczy nawet na pozór niemożliwe.
Wielu ludzi urodzonych w miesiącu Kankin cechuje duża pewność siebie. Bez trudu też zdobywają autorytet w swoim otoczeniu.
Już w młodym wieku pełnią czasem odpowiedzialne funkcje, wywiązując się z nich ku zadowoleniu zwierzchników. Często wybierani są na poważne stanowiska a otoczenie szuka nieraz wśród nich rad i pomocy.
Opale szybciej niż inni ludzie osiągają dojrzałość duchową, mają też jak gdyby intuicyjne wyczucie sytuacji. Indianie Maya twierdzili, że Ludzie-Opale rodzą się z życiowym doświadczeniem i przynoszą ze sobą na świat pewne cechy rozwinięte w takim stopniu, jaki inni osiągają po wielu latach ziemskiej wędrówki.
Opale są zdolne do wielkoduszności wobec drugich, ofiarności i altruizmu tylko w wypadku gdy uważają, że ktoś na to zasługuje. Raczej trudno zresztą nabrać ich na udawaną biedę czy nieistniejące potrzeby - są na to zbyt przenikliwi i za dobrze znają się na ludziach.
Wielu z nich, bez względu na zasób książkowej wiedzy, cechuje wielka bystrość umysłu i nieprzeciętna inteligencja. Z zalet tych potrafią zrobić użytek w każdej sytuacji. Mają też umiejętność kierowania innymi ludźmi, którzy bez szczególnych oporów podporządkowują się ich woli.
W swych poczynaniach Opale są konkretne, nie lubią rzucać słów na wiatr ani też składać czczych obietnic - odwrotne postępowanie innych ludzi budzi u nich niechęć i pretensje. Ludzie ci są nieraz w wyrażaniu swych sądów i oglądów zbyt szczerzy i bezkompromisowi, co sprawia, że znajomi zarzucają im szorstkość i brak dyplomacji w postępowaniu.
Opale nie ukrywają niczego przed wzrokiem innych, działają zawsze jawnie i otwarcie. Być może taki rodzaj postępowania wynika z ich głębokiego przekonania o słuszności swoich racji.
Opale są czynne i energiczne do późnych lat, zawsze mają coś konkretnego do zrobienia, do czegoś dążą, czegoś pragną. Nie znoszą bezczynności, gnuśności, lenistwa. Odsunięci od życiowych obowiązków i konkretnych spraw czują się niepotrzebni, popadają w depresję i rychło gasną.
Kobiety - Opale odznaczają się silnym charakterem, uporem i zaborczością wobec życiowych partnerów. Są wytrzymałe na wszelkie trudy życia a ewentualne ciosy losu znoszą lepiej niż inne przedstawicielki ich płci. Lubią aby otoczenie liczyło się z ich opinią. Męża i dzieci trzymają krótko a w domu rządzą despotycznie. Są lojalne i (pomimo dużego temperamentu, tudzież powodzenia) wierne. W rodzinnych dyskusjach chciałyby mieć zawsze ostatnie zdanie.
Jako matki, bez trudu dają sobie radę z obowiązkami wobec dzieci, ale nie lubią swego potomstwa rozpieszczać, ani usuwać przeszkód, jakie stawia przed nimi życie. Są wymagające i ambitne, i nie łatwo je zadowolić. Dość trzeźwo zresztą oceniają zalety i wady progenitury, nie chełpią się wobec innych sukcesami dzieci, a tego rodzaju zachowanie budzi u nich politowanie i chęć drwiny.
Małe Opale dość wcześnie ujawniają swoją silną indywidualność - na ogół nie są to dzieci posłuszne ani łatwe do prowadzenia. Nie są też miłe wobec drugich, bywają agresywne i uparte. Nie każda metoda wychowawcza sprawdza się w postępowaniu z innymi.
Uczą się dobrze, ale ich zachowanie pozostawia zwykle wiele do życzenia. Nauczyciele narzucają im arogancję i samowolę; niektórym rówieśnikom imponują, innych - terroryzują. Nie są jednak okrutni wobec słabszych czy młodszych od siebie.
Pani Ewa Katarzyna Tabis, badaczka wpływu kamieni i minerałów na duszę i ciało człowieka, podaje takie oto cechy opalu;
Opal odżywia i witalizuje nasze ciało. Wyrównuje działanie obu półkuli mózgowych, przywraca ostrość wzroku, uspokaja nerwy. Poprawia jakość włosów i paznokci.
Odzwierciedla prawdę. Konfrontuje nas z naszymi uczuciami, myślami i czynami. W zależności od tego, jakie jest nasze nastawienie, przyjmuje pozytywne bądź negatywne wibracje i oddaje nam podwojone. Kamień ten wzmacnia nasze właściwości, dlatego nadaje się on tylko dla rozwiniętych duchowo ludzi.
Jest to bardzo kruchy i wrażliwy kamień zawierający wodę, dlatego należy go co pewien czas trzymać w wilgotności, aby go ustrzec przed wysuszeniem.
Opal ognisty natomiast znosi blokady zarówno w zakresie fizycznym jak i duchowym. Jego leczące, pomarańczowe zabarwienie, stosuje się w zaburzeniach wypróżniania i do wzmocnienia nerek. Jest pomocny przy leczeniu dolegliwości podbrzusza.
Opal ognisty daruje nam pozytywną energię i razem z nią takie właściwości jak: witalność, siłę, mądrość i oświecenie. Dzięki jego wibracjom łatwiej jest wyrazić własną osobowość. Gdy zdarzy się niespodziewana, wyjątkowa sytuacja, podchodzimy do niej właściwie, gdyż opal ognisty zaopatruje nas w poczucie humoru.
Opata - Indianie meksykańscy. W swej medycynie, nieomal na wszystkie choroby, wykorzystywali pejotl.
Opatoro - Indianie hondurascy.
Opayé - Opaié-Shavante, Ofaié-Xavante lub Ofayé; Indianie z Brazylii (stan Mato Grosso do Sul). Zaliczeni do rodziny językowej macro-ge.
Open Belly Otwarty Brzuch
Operigua Eperigua
oplątwa Lindena - (Tillendsia lindeniana, T. moreniana lub T. cyanea) roślina pochodząca z Ekwadoru. Ma 30-60 liści zebranych w rozetę osiągających długość 20-30 centymetrów. Jej pęd kwiatostanowy jest znacznie dłuższy niż liście i jest zakończony dwurzędowym kłosem składającym się z gęsto osadzonych karminowoczerwonych przykwiatków. Z kątów przykwiatków wyrastają duże, pojedyncze, ciemnoniebieskie kwiaty.
Opon - Indianie kolumbijscy.
opos - lub dydelf wirginijski; amerykański torbacz nadrzewny żerujący głównie nocą. Nazwa pochodzi od algonkińskiego słowa âpäsüm znaczącego tyle co białe zwierzę. Indianie Seneca nazywali go jagoyö:di:h.
Na początku XVIII wieku podano opis wioski Indian Bayogoula, w której znajdowały się dwie świątynie u drzwi których stały między innymi figury przedstawiające oposa, który zarazem był naczelnym bóstwem tych Indian przyjmującym ofiary. Indianie Bayogoula oposa nazywali choucoüacha.
opuncja - (Opuntia); roślina z rodziny kaktusowatych, o okazałych kwiatach i zielonych, soczystych pędach, występująca w kilkuset gatunkach w międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej strefie Ameryki. O. ficus-indica, opuncja figowa, występuje w tropikalnej Ameryce, gdzie tworzy formy drzewiaste osiągające kilka metrów wysokości. Człony, z których składają się jej pędy, są płaskie, owalne, zaopatrzone w nieliczne, ale długie, sztywne ciernie. Kwitnie żółto. W Ameryce gatunek ten jest rośliną żywopłotową. Formy pozbawione zupełnie cierni, wyhodowane w Kalifornii, wykorzystywane są w Ameryce jako pasza dla bydła. Tam też opuncję figową uprawia się ze względu na jadalne owoce. O. microdasys, opuncja drobnokolczasta, rośnie dziko w Meksyku, gdzie osiąga wysokość 1 metra. Człony, z których złożone są jej pędy, są prawie kuliste, gęsto pokryte areolami, ale zupełnie pozbawione cierni. Z areoli wyrastają bardzo liczne, drobne, żółte glochidy (szczecinki) z niewidocznymi wyrostkami wbijającymi się łatwo w skórę. Żółte kwiaty mają około 5 centymetrów długości.
Opuncję O. polyacantha Haw. Indianie Cheyenne nazywali "ciernistym owocem": mah ta' o munst (măh tă' o, ciernisty, pełen cierni; mo nots, żywy). Owoce tego kaktusa zjadali zarówno na surowo, jak i też suszyli je na zimę. Przed przybyciem Białych, zbieranie, suszenie i przechowywanie owoców opuncji było jednym ze znaczących zajęć wykonywanych przez kobietę. Suszone owoce używane były do gotowania mięsa a także robiono z nich zagęszczacz do zup.
Orarimugudoge - Indianie brazylijscy.
Orcase - Indianie wenezuelscy.
orchidea - Indianie Mexico pozyskiwali z orchidei kleje, które stosowali do wyrobu papieru wyrabianego głównie z włókien figowca.
Orebate - Indianie z Boliwii i Paragwaju.
orenda - Nadzwyczajna, niewidzialna potęga, która, według wierzeń Indian Iroquois, przepaja z różną intensywnością całą ożywioną i nieożywioną przyrodę w postaci energii duchowej, mogącej wywierać wpływ zgodnie z wolą jej posiadacza. Nazwa wywodzi się z języka Indian Huron.
Orejon (1) Coto
Orejon (2) - Indianie z Kolumbii i Brazylii.
Oremanau Manao
oręż - Do zbrojenia wojownika inkaskiego należał też as mocnego sukna, którym się zakrywali w czasie szturmowania fortec, w celu ochrony przed spadającymi kamieniami.
Orion - Indianie Toba trzy gwiazdy Oriona uważają za trzy kobiety, które mieszkają w dużym domu z ogrodem.
Oriquena - Indianie wenezuelscy.
Orisi - Indianie z Kostaryki.
Oristan - Indianie z Jamajki.
Oristine - Indianie argentyńscy.
orkan - Według wierzeń Indian Araucan, orkany wywoływane były przez Pillana, Pan Piorunów, który gnał poprzez pampy i Andy na swym czarnym ogierze o złotej grzywie.
Orla Tarcza - Eagle Shield. Leczniczy człowiek Indian Sioux. Mówił, że swą wiedzę o leczniczych ziołach otrzymał od niedźwiedzia, który wpierw przekazał mu instrukcje dotyczące sporządzania większości używanych przez niego lekarstw do leczenia chorych, a w późniejszym czasie nauczył go sporządzania lekarstw dla dzieci. Sprzedał on swoje Święte Zawiniątko i pięć małych woreczków zawierających zioła, które zawsze miał przy sobie udając się do chorych. Pozwolił też zrobić wiele fotografii, wśród których jedna przedstawiała niedźwiedzi pazur o którym mówił, że był w jego osiadaniu od 48 lat i wykorzystywał go podczas leczenia chorych. Święte Zawiniątko Orlej Tarczy zrobione było w całości ze skóry norki amerykańskiej. Twierdził on, że zwierzę to zabił w miejscy późniejszego Fortu Keogh w Montanie. Była wtedy jesień, a Orla Tarcza dużo polował. Gdy wracał, wioząc na swym koniu dwie antylopy, postrzelił on to zwierzę w pobliżu wody. Od tej pory skóra tego zwierzęcia służyła mu jako leczniczy woreczek.
Zachowały się słowa pieśni Orlej Tarczy, zatytułowanej "Zamierzam zabrać ci konie":
Kangi toka kin
Wanblake cinahan
Taunke kinhan icu wacaumí ye
Hecamon kinhan
Omatanin kte
Ujrzawszy cię wrogu z plemienia Crow
Postanowiłem zabrać ci konie
Poprzez ten wyczyn
Chcę zdobyć sławę
Orla Tarcza podyktował także słowa pieśni Stowarzyszenia Mocnego Serca:
Kola tuwa
Nape cinahan
Opa kte sni ye
Przyjaciel,
Który ucieka
Nie może być jednym z nas
orlik - (Aquilegia); roslina zielna, wieloletnia. Rośnie w strefie umiarkowanej półkuli północnej. Występuje w kilkudziesięciu gatunkach. A. coerulea James to orlik niebieski. Pochodzi z Ameryki Północnej. Dorasta do 80 centymetrów wysokości. Kwiaty ma niebieskie z długą ostrogą, zebrane w luźne wiechy.
Ormiga - Indianie peruwiańscy.
Ornofay - Indianie kubańscy.
Oro At - Indianie południowoamerykańscy. Poszczególne wioski zamieszkiwane przez tych Indian organizowały nawzajem swego rodzaju festiwale zwane hüroroin i tamara, powiązane w jakiś sposób z kanibalizmem.
Oromawin - Indianie brazylijscy, zaliczeni do rodziny językowej chapacura i podrodziny chapacura del Madeira. Żyli w rejonie Rondonii, na lewym brzegu Rio Pakaas Novos.. Indianie Wari nazywali ich Oro Win i byli z nimi mocno powiązani. Obydwa plemiona posiadają wiele wspólnych słów. Zostali wyniszczeni przez masakry i epidemie. W 1980 roku FUNAI dla ich resztek wyznaczyło rezerwat. Ośmiu Indian Oro Win, i ich dzieci, zamieszkało wśród Indian Wari, a kilku innych pozostało poza rezerwatem pracując jako zbieracze i rolnicy wzdłuż Rio Pakaas Novos i jej dopływów.
Oromo - Indianie boliwijscy.
Ororebate Orebate
Orosi (1) - Indianie z Kostaryki.
Orosi (2) Orisi
Orotina - Inna nazwa Indian Chorotega.
Oro Wari - Inna nazwa Indian Pakaasnovos.
Oro Win - Indianie z Brazylii. Żyją w okolicach środkowego biegu rzeki Pacaas-Novos, dopływie Mamoré, wzdłuż boliwijsko-brazylijskiej granicy. Zaliczeni do rodziny językowej chacapura-wanham.
Byli mocno powiązani z Indianami Wari. Obydwa plemiona posiadają wiele wspólnych słów. Zostali wyniszczeni przez masakry i epidemie. W 1980 roku FUNAI dla ich resztek wyznaczyło rezerwat. Ośmiu Indian Oro Win, i ich dzieci, zamieszkało wśród Indian Wari, a kilku innych pozostało poza rezerwatem pracując jako zbieracze i rolnicy wzdłuż Rio Pakaas Novos i jej dopływów.
Ortiz, Simon J. - Urodził się w 1941 roku w Pueblo Acoma - tubylczej społeczności koło Albuquerque w Nowym Meksyku. Uczęszczał do rządowej szkoły na terenie rezerwatu Acoma. Poeta, pisarz, wydawca i nauczyciel. Opublikował między innymi następujące zbiory poezji: "Going for the Rain" (1976), "A Godd Journey" (1977), "People Shall Continue" (1978), "Fight Back: For the Sake of People for the Sake of the Land" (1980), "From Sand Creek" (1981). Wydał dwa tomy opowiadań: "Howbah Indians" (1978) i "Fightin" (1983). Był uczestnikiem International Writing Program na Uniwersytecie Iowa, gdzie spotkał się z Janem Józefem Szczepańskim. Latem 193 roku otrzymał nagrodę Kręgu Tubylczych Pisarzy Amerykańskich za dotychczasowe dokonania w dziedzinie literatury tubylczych Amerykanów. Mieszkał w Alberquerque, mając trójkę dzieci.
Ortu - Indianie boliwijscy.
orzech - Drzewo; Indianie Mohawk nazywali je atiehwa:ta.
orzech brazylijski - Owoc orzesznicy wyniosłej.
orzech włoski - Koloru otrzymywanego z orzecha włoskiego używali Indianie Chitimacha z Południowego Wschodu USA do farbowania swych trzcinowych koszy.
orzeł - Indianie Cheyenne nazywali go netse, a Indianie Shawnee - pele'thi. Szpony orła przechowywane były często w Świętych Zawiniątkach i wykorzystywane do celów leczniczych przez niektórych leczniczych ludzi Indian Sioux. Znany jest fakt, że choroby szyi leczone były przez Siedzącego Orła wywarem sporządzony z małej ilości kostek zeskrobywanych z orlich szponów, podawanym choremu doustnie.
Indianie Caddo nazywali orła Iwi i taką też nazwę nosił jeden z dziesięciu ich klanów. Członkowie grupy nie zabijali zwierzęcia od którego brali swą nazwę z wyjątkiem orła, którego piór używano do ozdób i w czasie uświęconych ceremonii. Ptak ten mógł być jednak zabity tylko przez mężczyzn przechodzących odpowiednią ku temu inicjację. Rytuały i pieśni towarzyszące przygotowaniom do zabicia orła uległy zapomnieniu wraz ze śmiercią ostatniego ich strażnika i Indianie Caddo musieli zacząć zwracać się z prośbą o potrzebne pióra do innych plemion.
Indianie Mohawk mówią:
"Kiedy został stworzony świat, Stwórca zrobił wszystkie ptaki. Pokolorował ich pióra tak, jak bukiety kwiatów. Po tym Stwórca dał każdemu takowi odmienną pieśń do śpiewania. Nauczył też je witać każdy nowy dzień chórem ich pieśni. Spośród wszystkich ptaków Stwórca wybrał Orła po to, by był ich przywódcą. Orzeł lata najwyżej i widzi z daleka wszystkie stworzenia. Orzeł jest posłańcem Stwórcy. Podczas Czterech Świętych Rytuałów nosimy we włosach Orle Pióra. Do noszenia, lub trzymania Orlego Pióra upoważnił nas Stwórca po to, by móc zwracać się do niego bezpośrednio. Mając Orle Pióro oddajemy Stwórcy największą cześć.
Kiedy ktoś otrzymuje Orle Piór, musi przyjąć je z wdzięcznością, miłością i należny szacunkiem. Dla takiego pióra musi być spalony święty tytoń. Dzięki temu Orzeł i Stwórca poznają imię nowego Posiadacza Pióra. Posiadacz Orlego Pióra musi wiedzieć o tym, że jeśli kiedykolwiek zmieni naturalny stan swych myśli (poprzez alkohol lub narkotyki) to nigdy nie nawiąże kontaktu z Orlim Piórem. Posiadacz Pióra buduje małe pomieszczenie w którym może by przechowywane pióro. Orle Pióro musi być karmione. Ty karmisz Orle Pióro trzymając je, lub nosząc podczas świętych ceremonii. Czyniąc tak, Orle Pióro doładowywane jest świętą energią.
Nigdy nie obrażaj, nie poniżaj i nigdy nie kal swojego Orlego Piór. Orle Pióro nosi tylko prawdziwy człowiek; mężczyzna lub kobieta. Indianin Mohawk może mieć trzy Orle Pióra stojące prosto z jego Kâhstowa (czapce piór)."
Niioieren Perkins, członek Narodu Indian Mohawk, napisał taki oto wiersz o orle:
Słyszy to, czego
uszy nie mogą usłyszeć.
Widzi to, czego oczy
nie mogą zobaczyć. Wie,
że nie powinien oglądać
tego, ale jest
posłańcem. Musi
powiedzieć stwórcy co
my zrobiliśmy
Istniejący w tradycji Indianie Teton Lakota Sioux Taniec Orła nazywany Wanbli Wacipi. Indianie ci mówią o nim:
"To właśnie orły prosimy o najwyższą świętość. Są w wysokim niebieskim niebie lub są Kamiennymi Ludźmi, lub są święte i są najważniejsze (wśród wszystkiego co istnieje). Jeśli się zastanowicie, zdacie sobie sprawę z tego, że wszyscy Indianie Lakota, biali i inne ludy uważają orła za najwyższego. Gdzie tylko są ludzie, tańczy się Taniec Orła. Robi się to w święty sposób, a tutaj w Rosebud także go tańczymy, ale jako taniec pokazowy. Ale i tak prosimy o dobrodziejstwo."
Przybrany w skrzydła i z gwizdkiem z kości orła, a czasami ogonem, tancerz wykonuje ten układ jako taniec pokazowy, chociaż wśród plemion Południowego Zachodu jest to święty taniec. Indianie Lakota śpiewają do tego tańca jakąkolwiek pieśń typu "Omaha" - dwa lub trzy razy z ogonem. Tancerz wykonuje okrąg w każdym z czterech kierunków (stron świata), a potem także na środku. Przy ogonie zakreśla okrąg by ukucnąć na zakończenie.
Orle pióro, przypięte do łapacza sów, daje chłopczykom odwagę. Nie jest to jednak jednoznacznie przyjęty kanon.
orzeł łysy - Indianie Cheyenne nazywali go vóaxaa'e.
orzeł przedni - (Aquila chrysaetos); występuje w lasach i w górach. Gniazda buduje w konarach drzew, w górach na niedostępnych skałach. Żywi się średniej wielkości ptakami i ssakami oraz padliną. Występuje w górach na północy Europy, w Azji i Ameryce Północnej.
orzeszki ziemne - (Arachis hypogaea) lub arachidowe orzechy ewentualnie orzacha. Roślina roczna z rodziny motylkowych. Pochodzi z Brazylii. Występuje u niej zjawisko geokarpii, czyli zakopywania tworzących się owoców (strąków) pod ziemię. Nasiona zawierają do 50% tłuszczu, jadane są na surowo lub prażone i solone.
Uprawiane były między innymi przez lud Mochica.
Aktualnie uprawiana w krajach tropikalnych i subtropikalnych całego świata, głównie w Chinach, Indiach, Stanach Zjednoczonych, Argentynie. Tłoczony z nich olej arachidowy używany jako olej jadalny i do wyrobu margaryny, stosowany jest też w przemyśle, kosmetyce i lecznictwie.
orzesznica wyniosła - (Bertholetia excelsa) lub bertolecja wyniosła. Drzewo z rodziny czaszniowatych, pochodzi z Amazonii, dorasta do 50 m wysokości. Owocem jest kulista torebka zawierająca kilkanaście trójgraniastych nasion w twardej okrywie, znanych pod nazwą orzechów brazylijskich. Plon z jednego drzewa wynosi do 450 kg orzechów rocznie. Nasiona bardzo pożywne i smaczne, należą do najbardziej cenionych orzechów świata. Spożywane są zwykle w stanie surowym, używana także do wyrobu delikatnego oleju. Drewno orzesznicy wyniosłej również bardzo cenne, koloru brunatnego, stosowane w budownictwie i meblarstwie.
Osa - Indianie z Kostaryki.
Osage - lub Wazhazhe; Indianie z USA. Zaliczeni do rodziny językowej siu.
Dawno, dawno temu, kiedy Żółw noszący świat na grzbiecie był jeszcze młody, przodkowie Indian Osage żyli pośród gwiazd. Patrząc z nich na Ziemię, postanowili tam wyruszyć, bowiem wydawała im się ogromnie piękna i żyzna. Dziadek Słońce, widząc ich determinację, wezwał ich do siebie, pokazując cierpliwie swoje złote promienia i tłumaczył im, jak na ich wzór trzeba wykonywać dobre strzały. Musiał te instrukcje powtarzać 13 razy, bowiem Indian Osage było dużo a Dziadek Słońce chciał, aby to sobie dobrze zapamiętali, ponieważ od jakości ich broni miało teraz zależeć ich życie. Wszystko Widzący obdarzył ich także dwoma łukami. Jeden wykonał z twardego drewna hikory, a drugi sporządził z rogów jelenia wapiti. Plemię z 13 strzał zrobiło sobie drabinę i po niej bezpiecznie zeszło na koronę wielkiego czerwonego dębu rosnącego na Ziemi. Odtąd wędrowali poprzez kraj lasów, równin i rzek poszukując wyśnionych w niebie siedzib.
Mając łuki Dziadka Słońca i strzały wykonane według jego zaleceń, byli niezwyciężeni. Dzięki sile tego oręża zdobywali mnóstwo żywności i skór, zachowując przy tym rozsądny umiar. Dlatego, gdy wkroczyli na Wielkie Równiny, spotkany tam przez nich Dzidek Bizon podarował im cztery gatunki kukurydzy i nauczył ich jak należy je sadzić, pielęgnować i zbierać. Poradził im także, aby osiedli w jednym miejscu, zamiast stale błąkać się po prerii. Odpowiedzieli, że chętnie to uczynią, jeśli znajdą czwartą część zagubionych gdzieś pobratymców. Kiedy doszli do Missouri, spotkany tam Dziadek Rak ofiarował im cztery święte farby (czarną, czerwoną, niebieską i żółtą), wytłumaczył też jak i do czego należy ich używać.
Minęło parę zim. Wędrując pewnego dnia u podnóża Gór Skalistych, spotkali Babcię Pumę. Ona to nauczyła Indian Osage sztuki zbierania kłączy lilii wodnej i uprawy dni.
Jak dotąd, wszystkie upolowane lub znalezione pokarmy jedli na surowo. Widząc to, Ptak Grzmotu zlitował się nam nimi. Spojrzeniem swych oczu rozpalił dla nich wielkie ognisko. Podarował im też pierwszy świder ogniowy, aby mogli sami rozniecać ogień, kiedy tylko tego zechcą.
Tymczasem ich wędrówka zdawała się nie mieć końca. Maszerowali zwykle w ten sposób, że na czele szedł Lud Wód, potem Lud Gwiazd. Pochód zamykał Lud Lądu. Po wielu latach, dzięki pomocy pieska preriowego, znaleźli czwartą część swego narodu. Kiedy ich ujrzeli, przeżyli szok. Krewniacy byli okrutnymi, chciwymi i kłamliwymi ludźmi. W dodatku smród, bijący z wioski Samotnego Ludu Ziemi, odstraszał od ich siedzib skunksy. Mężczyźni żyli tylko wojną i rozbojem. Dzieci chowały się samopas, a kobiety i dziewczęta o tatuowanych piersiach, oddawały się głównie rozpuście. Lud Lądu i Lud Gwiazd uciekł nie chcą na to patrzeć, ale członkowie Ludu wody przełamali się. Przecież te krwiożercze brudasy byli poszukiwanymi od dawna ich braćmi! Zdecydowali się więc wypalić oczyszczają fajkę z Ludem Samotnej Ziemi. Kiedy tego dokonali, to wszyscy razem opuścili zanieczyszczoną wioskę i przenieśli się na pobliskie wysokie wzgórze. Wtedy Dziadek Słońc skierował masy wód na osiedle śmierdziel. Potop oczyścił to miejsce. Po 13 dniach na miejscu cuchnącej wioski pozostała ukwiecona łąka, na której od blasku Słońca zakwitły żółte kwiaty, które odtąd są symbolem odkupienia i przebaczenia. Samotny Lud Ziemi, który znał dotąd jedynie wojnę, brud i śmierć, stał się teraz czwartą, pełnoprawną częścią narodu Indian Osage. Pobratymcy wywodzący się z gwiazd przekazali swym ziemskim braciom prawo, czystość i wiedzę, ale też przejęli od ziemian odwagę, wytrzymałość i waleczność. Odtąd każdy Indianin Osage posiada dwie dusze; jedną prawą, a drugą złą. Jedna chce iść drogą prawdy, druga przeciwnie - stara się zepchnąć człowieka na manowce. Ale za pomocą Dziadka Słońca i Babki Pumy, jak dotąd większość Indian Osage wybiera bardziej ciernistą, ale chwalebną ścieżkę cnoty.
Indianie Osage trzy liczby uważali za "święte". Była to czwórka, dziewiątka i... trzynastką!
Czwórka związana była bezpośrednio z ludźmi. Wierzono, że dziecko urodzone na czwarty dzień po pełni księżyca będzie obdarzone szczególną "siłą"; dziewczynka wyrośnie na "demona seksu", a chłopiec w przyszłości będzie wspaniałym, ale egoistycznym wojownikiem.
Dziewiątka związana była z grami hazardowymi. Jej trafienie, np. w grze w mokasyny, powodowało dziewięciokrotne zwiększenie puli gracza. Było to coś takiego jak nasze "oczko", czyli 21.
Trzynastka to liczba "militarna". Uważano, że oddział składający się z trzynastu wojowników, albo wielokrotności tej liczby, to gwarancja wojennego sukcesu.
Indianie Osage wykonywali swe tarcze wojenne z jeleniej skóry.
W 1750 roku zawiązał się sojusz między Indianami Comanche i Tawehash znad rzeki Red a Indianami Skidi Pawnee, który zadał klęskę Indianom Osage.
W 1796 roku osiedli na bogatych obszarach leśnych północno-wschodniej Oklahomy. Niedługo po tym, obszar ten stał się własnością Stanów Zjednoczonych jako część nabytej Luizjany. Kiedy koło Indian Osage osiedliła się przybyła z wschodniego wybrzeża grupa Indian Cherokee, doszło do wybuchu sporu między tymi dwoma plemionami. Sporu, w który wciągnięto również żyjących między tymi plemionami białych osadników. W wyniku przeprowadzonych negocjacji między Stanami Zjednoczonymi a Clermonten, wodzem Indian Osage, doprowadzono do porozumienia obiecującego zadość uczynienie Indianom Osage we wszystkich zgłaszanych przez nich roszczeniach w zamian za oddanie rządowi federalnemu 7 milionów akrów ziemi. Indianie Osage jeszcze podejmowali próby walki, ale ostatecznie zmuszeni zostali do oddania Stanom Zjednoczonym pozostałej im ziemi, co stało się w 1825 roku. Wkrótce po tym przeszli na terytorium Kansasu, a ziemia ich stanęła otworem dla białych osadników.
W 1861 roku ich wódz, Heketan, poprowadził swą pierwszą wyprawą przeciwko Indianom Comanche - została ona uwieńczona powodzeniem. W grudniu 1864 roku Heketan walczył pod Jelesburg nad Platte z ekspedycją pułkownika Collinsa.
W 1867 roku Indianie Osage mieli 1200 koni.
W listopadzie 1868 roku Hekekan dowodził oddziałem Indian Osage, którzy dopomogli odnaleźć i zniszczyć 7. pułkowi kawalerii US pod dowództwem Custera obóz Indian Cheyenne nad rzeką Washita.
W 1870 roku Kongres sprzedał pozostałą ziemię Indian Osage obracając pieniędzmi plemiennymi i otwierając dla nich rezerwat, który później stał się Krajem Indian Osage.W jakiś czas po tym, na terenie rezerwatu odkryto naftę i Indianie Osage stali się jednymi z bardziej bogatszych ludzi w Stanach Zjednoczonych.
W 1874 roku, wspólnie z grupami wojowników z plemienia Indian Comanche, Kiowa, Arapaho i Cheyenne, Indianie Osage walczyli z łowcami bizonów i karawanami emigrantów w Oklahomie i Teksasie. W lutym 1875 roku Heketan został mianowany przez Stanozjednoczników głównym wodzem Indian Osage. Rok 1880 to czas największego triumfu Hekekana - rada plemienia przyznała mu 62 odznaczenia, prawo do noszenia dwóch rogów bizona i mianowała go opiekunem świętej fajki pokoju. Jednak z biegiem czasu jego wpływy osłabły - uważano, że jest za bardzo ugodowy w stosunku do Stanozjednoczników. Na krótko przed śmiercią stanął na czele pejotystów.
W roku 1902 przejęli od Indian Caddo pejotyzm.
3 października 1918 roku w Denver (Kolorado) zmarł Hekekan, jadąc do El Reno.
Tarcza wojenna Indian Osage jest częścią rysunku umieszczonego na fladze stanu Oklahoma.
Około 1910 roku sfotografowano składającą się z Indian Osage Grupę Taneczną Szalonego Konia.
Dziś dzieła sztuki Indian Osage obejrzeć można m.in. w Muzeum Okręgu Coo-Y-Yah znajdującym się w oklahomskim mieście Pryor. Adres:
Coo-Y-Yah Museum
P.O. Box 969
Pryor, OK 74362
USA.
W oklahomskim mieście Pawhuska znajduje się natomiast Plemienne Muzeum Indian Osage eksponuje działa sztuki plemienia, posiadające galerię sztuki oraz kolekcję rzadkich fotografii. Adres:
Osage Tribal Museum
600 N. Grandview Ave.
Pawhuska, OK 74056
USA.
W roku 1991 liczebność Indian Osage oszacowano na 2500 osób, z których językiem osage mówiło 5 osób.
Osceola - Nie został zamordowany, lecz zmarł na zapalenie płuc w Forcie Moultrie.
OSCRO - Organizacja Praw Obywatelskich Indian Oglala. Założona została na początku lutego, 1973 roku, przez grupę tradycyjnych Indian Lakota z rezerwatu Pine Ridge. Jej współzałożycielem i wiceprzewodniczącym był Pedro Bissonette. Do OSCRO należała część młodych Indian starających się bronić praw mieszkańców Pine Ridge metodami zapożyczonymi od działaczy murzyńskiego ruchu Black Power i ciesząca się poparciem tradycyjnych wodzów i starszyzny ich wspólnoty. Członkowie OSCRO i AIM stanowili większość uczestników okupacji Wounded Knee.
oset - Puch z ostu wykorzystywali Indian Cherokee i Iroquois do osadzania strzałek w używanych przez siebie dmuchawkach.
Oskemamitigou - Indianie z kanadyjskiej prowincji Quebek, zaliczeni w XVII wieku go grupy nazwanej ogólnie Indianami Algonquin.
ostria - Drzewo. Indianie Mohawk nazywali je tsorahsa.
ostrodziób - (Oxyrunchus cristatus); ptak zamieszkujący nizinne, wilgotne puszcze. Prowadzi samotny tryb życia. Występuje w Ameryce Środkowej i północnej części Ameryki Południowej.
ostrokrzew paragwajski - (Ilex paraguariensis); gatunek z rodziny ostrokrzewowatych. Ważna roślina użytkowa Ameryki Południowej. Z jego odpowiednio przygotowanych liści, sporządza się napój zwany mate (herba mate, yerba mate), dzięki zawartości do 2% kofeiny posiada właściwości stymulujące. Mate jest narodowym napojem Argentyny. O. paragwajski początkowo zbierany był ze stanu dzikiego, obecnie jest uprawiany, lecz tylko w Ameryce Południowej.
ostronos białonosy - (Nasua narica); ssak z rodziny szopowatych. Żyje w stadach na ziemi i na drzewach. Jest wszystkożerny. Występuje w lasach Ameryki Środkowej.
ostronos rudy - (Nasua nasua); występuje w Ameryce Południowej.
ostrygojad - Ptak żyjący w Europie, północno-wschodniej i środkowej Azji, w Australii i obu Amerykach.
ostrzeszyn - (Calathea); roślina brazylijska. C. lietzei lub Maranta lietzei jest rośliną trwała, osiągającą wysokość 50 centymetrów. Ma białe kwiaty zebrane w krótkie kłosy. C. makoyana lub Maranta makoyana również dorasta do 50 centymetrów. Liście ma eliptyczne, na górnej stronie oliwkowozielone lub kremowe z owalnymi lub podłużnymi ciemnozielonymi plamami po obu stronach nerwu głównego. Dolna strona liści ma podobny rysunek, ale barwy czerwonej.
oścień - Prymitywne narzędzie w postaci ostrych widełek osadzonych na drewnianym trzonku, służące do połowu ryb.
Według Indian Algonquin pierwszy oścień zbudował ich szaman, Grzechotnik, wzorując się na układzie zębów jadowych Dziadka-Grzechotnika.
Otanabe - Inna nazwa Indian Miniche.
Otanave - Inna nazwa Indian Miniche.
Otchucuiana Tarairiu
Otegua - Indianie kolumbijscy.
Oti - Chavante lub Euchavante; Indianie z Brazylii. Zaliczeni do rodziny językowej macro-ge.
Otomac - Indianie z Wenezueli. Zwani też sporadycznie Otomaco lub Otomaka. Żyją wzdłuż Orinoco w Wenezueli.
Mini słowniczek języka otomaco:
człowiek - andoua lub andua kobieta - ondua Księżyc - ura ogień - nua Słońce - nua
Kiedy woda jest niska, Indianie Otomac utrzymują się z połowu ryby łowionych przy pomocy łuku i strzał. Przez 2 lub 3 miesiące, kiedy woda jest wysoka, żywią się kulkami robionymi z błota.
Indianie Otomac wierzyli, że kobiety łączy z Księżycem jakiś specjalny stosunek. Gdy nadchodziło zaćmienie, mężczyźni wypominali kobietom ich błędy, które, zdaniem mężczyzn, doprowadziły do zaćmienia i rosili kobiety, aby ubłagały powrót Księżyca. Obdarowywali je różnymi podarunkami i ozdobami, aby w ten sposób zdobyć ich przychylność i współpracę. Gdy tarcza Księżyca była znów czysta i widoczna, kobiety wychodziły przed swoje chaty i witały go.
U Indian Otomac zaobserwowano, że matka chorego dziecka przekłuwa sobie język i smaruje dziecko swoją krwią.
Kobiety Indian Otomac dbały bardzo o swych pijanych mężów.
Wśród Indian Otomac odbywały się gry w piłkę, w których kobiety uczestniczyły na równi z mężczyznami, wkraczając jednakże do akcji dopiero w południe, podczas gdy mężczyźni grali od rana. Gra polegała na wyłapywaniu przez mężczyzn gumowych piłek, podbijanych pakami przez kobiety.
Kobiety Indian Otomac towarzyszyły swoim wojownikom podczas wypraw wojennych i zbierały strzały w trakcie walki, które nie dochodziły do swego celu.
Wdowy Indian Otomac rozdzielane były decyzją naczelnika młodym mężczyznom.
Otomaco - Inna nazwa Indian Otomac.
Otomaka - Inna nazwa Indian Otomac.
Otomi - W San Pablito, meksykańskiej wiosce Indian Otomi, mężczyźni i kobiety zajmują się po dziś dzień wytwarzaniem papieru z włókien drzewa figowego. Robią to w taki sam sposób jak ich przodkowie, prekolumbijscy mieszkańcy Mezoameryki. Gromadzenie surowca - łyka z drzewa figowego lub morwy - należy do mężczyzn. Zaczynają to robić na wiosnę bo wtedy łatwo daje się oddzielić bez głębszego okaleczania drzewa. Korę suszą na słońcu, by dawała się długo przechowywać. Tuż przed użyciem, suche włókna należy namoczyć we wrzącej wodzie zmieszanej z popiołem, a gdy już zmiękną - wymyć czystą wodą. Tak przygotowany surowiec poddaje się dalszej obróbce. Kobieta układa włókna na drewnianej tabliczce o wymiarach przyszłej kartki papieru. Kładzie je w niewielkich odstępach, równolegle do siebie, tak, aby pokryły całą tabliczkę, tworząc coś w rodzaju siatki o sporych oczkach. Tak ułożone włókna rozbija kamieniem lub utwardzonym w ogniu kaczanem kukurydzy. Uderzenia sprawiają, że włókna łączą się ze sobą, rozklepują i na tabliczce powstaje kartka papieru, która po wyschnięciu bardzo łatwo odchodzi od podłoża. Czasami (lub zawsze - różne źródła to zaznaczają) taką kartkę pokrywa się warstwą węglanu wapnia wymieszanego w wodą. Kolor kartki zależy od gatunku drzewa; w figowca otrzymuje się papier ciemny; i to im starsze drzewo, tym ciemniejszy papier.
Papier amate, a raczej wycięte z niego laleczki są niezbędnym rekwizytem w praktykach magicznych czarowników z okolic San Pablito.
Otomite Otomi
Ottawa - O't-tah-wah, Odawa, Chippewa, Eastern Chippewa lub Ojibwe; Indianie z Kanady i USA. Nazwa pochodzi z jednego z dwóch zwrotów indiańskich: "adawe" (ah-da-way) - "na handel" lub "outouan" (ewentualnie "Outaouaks") - nazwy rzeki, nad którą żyło kiedyś to plemię. Zaliczeni do rodziny językowej algonquin.
Na przełomie XVIII i XIX wieku wodzem Indian Ottawa z południowo-wschodniego Michigan był Equeshawey. Był krewnym, a potem następcą Pontiaka, u którego boku walczył przeciw Anglikom. Kiedy jednak wybuchła amerykańska wojna o niepodległość, walczył po ich stronie ze zbuntowanymi kolonistami. Jako doradca gubernatora, Henry'ego Hamiltona, dopuszczony był do poufnych narad. Wziął udział we wszystkich ważniejszych działaniach prowadzonych na zachodzie. 7 września 1788 roku bezskutecznie oblegał Boonesborough, był świadkiem pojmania przez Amerykanów gubernatora Hamiltona w Vincennes, 24 lutego 1779 roku (sam ratował się ucieczką wraz z innym przywódcą, półkrwi Indianinem Wyandot, Isodore Chaine). Latem następnego roku towarzyszył kapitanowi Henry'emu Birdowi w najeździe na Kentacky. Cieszył się ogromną popularnością wśród plemion z zachodu, pozyskując je dla walki przeciw Amerykanom: "Nie widzę innego sposobu zawarcia pokoju na honorowych warunkach, jak tylko drogą wojny. Nasi wrogowie nie wierzą bowiem ani w Boga, który stworzył ich i nas, ani w słuszność sprawy; wierzą jedynie w swą liczebność i siłę. Uważam, że... nie powinniście zawierać pokoju z waszymi wrogami, dopóki nie poproszą o to lub nie odejdą z waszego kraju." Walczył przeciwko żołnierzom generała St. Claira w 1791 roku, w bitwie pod fortem Recovery w Ohio został ranny, lecz odzyskał siły na czas, aby wziąć udział w przegnanej bitwie z generałem Wayne pod Zaporą z Pni 20 sierpnia 1794 roku. Odznaczył się tutaj wielkim męstwem, odnosząc ciężką ranę w oko. W rok później, 3 sierpnia, podpisał traktat z Greenville w Ohio, gdzie wygłosił też przemówienie. Zmarł przed bitwą nad Tippecanoe, gdyż ostatnia o nim wzmianka pochodzi z 1808 roku.
Od około 1830 roku plemię znajduje się na miejscu swego obecnego położenia. W 1933 roku około 2700 Indian Ottawa żyło w rozsypaniu między osadnikami, wzdłuż wschodniego brzegu jeziora Michigan (w stanie Michigan); około 1500 żyło na wyspie Cockbury i Montoulin w zachodnim Ontario (Kanada); a około 400 w skrajnej części północno-wschodniej Oklahomy. Całkowita ilość członków plemienia wynosiła w 1933 roku około 4600 osób.
Otto - W roku 1876 przejęli pejotyzm od Indian Tonkawa. Na z góry wyznaczone tereny deportowano ich w roku 1882.
Otuke - Otuque, Otuqui lub Louxiru; Indianie z Brazylii (stan Mato Grosso). Zaliczeni do rodziny językowej macro-ge. W języku ich wyodrębniono 5 dialektów. Żaden z nich nie jest już używany.
Otuque - Inna nazwa Indian Otuke.
Otuqui - Inna nazwa Indian Otuke.
Otwarty Brzuch - Tasupe, czyli Open Belly lub Rectum (Odbytnica) ewentualnie Guts (Kiszka); Indianin Hunkpapa Teton Lakota Sioux. Zginął 25 czerwca 1876 w bitwie nad Little Big Horn.
Ouay - Indianie z Gujany francuskiej.
Ouayeoue Uaiuai
Ousouarini - Indianie z kanadyjskiej prowincji Quebek, zaliczeni w XVII wieku go grupy nazwanej ogólnie Indianami Algonquin.
Outaouakamigonk - Indianie z kanadyjskiej prowincji Quebek, zaliczeni w XVII wieku go grupy nazwanej ogólnie Indianami Algonquin.
Outchougai - Indianie z kanadyjskiej prowincji Quebek, zaliczeni w XVII wieku go grupy nazwanej ogólnie Indianami Algonquin.
owca - Indianie Cheyenne nazywali ją kösa, a Indianie Seneca - deyodinö'gëön.
owca górska - U Indian Kiowa istniało Stowarzyszenie Młodej Górskiej Owcy.
owca kanadyjska - (Ovis canadensis); żyje w zachodniej części Ameryki Północnej.
Owhi - Indianin Kittitas, szwagier Kamiakina. Zabity po powstaniu z lat 1855-58.
Oxota - Indianie argentyńscy.
oxtyropis - (Oxytropis); Indianie Cheyenne roślinę tą nazywali słodkim lekiem: wi' ke isse e yo (wi' ke, słodki). Sproszkowany korzeń tej rośliny, zmieszany z inną rośliną zwaną motsiiun, podawany był kobiecie, która karmiła piersią w celu zwiększenia napływu mleka. Jeśli mleko znikało, lub jeśli matka nie miała go wystarczająco dużo, lek ten zwiększał jego produkcję. Podawano go też w takiej samej postaci kobiecie, której mleko nie odpowiadało dziecku. Jeśli brakowało motsiiun, na domieszkę dokładano do tego "niebieski lek (Mertensia).