Indianie. Moje Parfleche. Stronka Marka Cichomskiego. Oficjalna strona zespołu Huu

PARFLECHE MARKA CICHOMSKIEGO

Aa - Al | Ał - Az | B | Ca - Ce | Ch - Ci | Cl - Cz | D | E | F | G | H | I | J | Ka - Ko | Kr - Ky | L | Ł

Ma - Mc | Me | Mę - Mż | N | O | Pa - Ph | Pi | Pl - Py | Q | R | Sa - Sy | Sz - Ś | Ta | Tc - Tz | U | V - W | X - Y | Z - Ż

MOJE PARFLECHE 24

Copyright by Marek Cichomski

Piache

Piankashaw - (Pee-áng-ka-shaw)

Pianocoto

Piapai

Piapoco

Piaroa

piaskowiec (1)

piaskowiec (2)

piaskownik

Upucerthia

Piaskowy Żuraw - Sand Crane

Piato

Piątek

Picara

Pichauco

pichccay

Pichiche

Pichihuilliche

Pichis

Pichobo

pickeringit

Pictou - Aquash, Anny Mae

Picunche

Picuntu

Picuris

Pida-Djapa

pieczarka

Piegan

Indian Blackfoot.

pielęgnice

Cichlasome i Astronotus

pielęgniczki

Apistogramma

pielgrzym

(Ravenala)

piemontyt

pieniądz

pieprz

(Piper)

P. methystinum

P. angustifolium

P. callosum R. i P.

pieprzówka

(Peperonia)

pieprzyca

(Lepidium)

L. campestre

L. meyenii Walp.

L. perfoliatum L.

L. virginicum L.

L. ruderale L.

L. densiflorum

pierś

pierwiosnek

(Caltha palustris)

I wojna światowa - 1914-1918

pies

Canis familiaris

piesiec

(Alopex logopus)

piesek preriowy

Cynonys socialis

Piestewa Lori

pieśń

Pieśń Bębna

Cancega Yuha Wan Kilowanpi

Pieśń 49

Olowan

,,Oklahoma 49"

,,Sioux 49",

Tańca Królika

Pieśń Darowania Pojemnika Jabłek

Upuszczonego Przedmiotu

Wokoyake Nakiśpupi Olowan

Pieśń Dla Nie Ubranych Do Tańca

Iglutanśni wicakilowanpi

Pieśń Domu

Śunkah Olowan

Tivata Olowan

Pieśń Duch Omaha

Wanagi Wan Omaha Olowan

Pieśń Flagi

> Pieśń Flagi zwana też Hymn Narodowym Indian Sioux wykonywana jest wtedy, gdy flaga wciągana jest na maszt, lub ściągana flaga Stanów Zjednoczonych, obecna na większości świąt indiańskich.
Wszyscy stają wtedy na baczność. Została ona stworzona w 1954 roku, w domu Jamesa Emery w Rapid City, Dakota Południowa, przez Chrisa Big Eagle (Norris) i Bena Black Elk (Mander-son), którzy napisali nowe słowa do starej pieśni, skomponowanej prawdopodobnie przez Ellisa Chipsa (Parmelee).
Została ona zaakceptowana i używana jest przez większość Indian Dakota z Dakoty Południowej. Znana są też jej inne wersje śpiewane w Dakocie północnej. Pieśń Flagi najczęściej śpiewana jest raz lub z dwoma powtórzeniami, indywidualnie lub w grupie, z bębnem (przeważnie) lub bez. Rytm bębna jest powolny, paradny, z bardzo szybkimi uderzeniami podczas zakończenia.

Pieśń Kojota - Indianie Lakota nazywają ją Śungmanitu Wan i sami o niej mówią:
"Dawno temu, kiedy Indianie Lakota żyli w stary sposób, kilku młodych mężczyzn wyruszyło na wyprawę wojenną. Zatrzymali się na nocleg niedaleko swego celu. Na wschód od nich wznosiło się niewielkie wzgórze pod którym spoczęli. Rano usłyszeli dochodzący stamtąd śpiew, a ponieważ byli na wyprawie wojennej, przejmowali się wszystkim. Otoczyli wzgórze i usłyszeli:

Kola anpa zi ki wana hinapela. Hehanl waniyelo.
Przyjacielu, nadszedł świt. Więc żyję.

Cicho podkradli się w stronę głosu i ujrzeli, że był to kojot, który śpiewał tą pieśń zwrócony na wschód. Zwierzę uciekło. To miało wielkie znaczenie."
Tą bardzo starą pieśń słyszano ostatni raz około 1938 roku. Śpiewała ją mężczyzna, dwa lub trzy raz, na ogół wcześnie rano. Jest ona wolna, nie towarzyszy jej bęben.

Pieśń Miłosna - Indianie Lakota nazywają ją Wioiśte Olowan i mówią:
"Oto pieśń miłosna dla mężczyzn. Musisz ubiegać się o względy kobiety przez długi czas, być może pół roku, może rok, a może dwa, a wtedy powie ci coś ważnego. Więc krewni zbierają się i tworzą te pieśni. Nikt nie kłamie, a pieśni powstają z szacunku. Nie tworzy się ich bez powodu. I nie są nigdzie zapisywane, ale zasadą jest, że są zapamiętywane. Nigdy nie giną."
A oto przykład takiej pieśni lakockiej:

Ya u cana iyapi ota ye.
Wa'aiye ki awanyank unkuwapi nan ai unyanoe.
Ya u cana iyapi ota ye.

Kiedy przychodzisz jest wielu plotkarzy. (3 razy)
Plotkarze patrzcie na nas i plotkujcie.
Kiedy przychodzisz jest wielu plotkarzy.

Amape nanjinye, amape nanjinye.
Amapeye, amapeye.
Amape, amape nanjinye.
Ina iśtimapi ki wahinanpin kte.
Amape, amape nanjinye.
Wicawakehce kśto.
Amape, amape, nanjinye.

Czekaj na mnie.
Czekaj, czekaj na mnie.
Czekaj na mnie.
(Kiedy) matki pójdą spać, wyjdę.
Czekaj, czekaj na mnie.
Mówię ci całą prawdę.
Czekaj, czekaj na mnie.

Ceyaya aci tunwe.
Ekta yinan hingnanyayo.
Kici cicat'in cte.
Eyaca ceyaya aci tunwe.

Szukałem cię płacząc. (4 razy)
"Idź tam i wyjdź za niego.
Zabiję was oboje."
Tak powiedział, więc szukałem cię płacząc.

Nioiye weksuye.
Ehanni eśaś kici waunśni hecamin nan ciksuyahe.
Ehanni eśaś kici waunśni hecamin nan awaceyahe.

Pamiętam, co powiedziałaś. (4 razy)
Dawno temu myślałem , że nie jestem z tobą i pamiętam cię.
Dawno temu myślałem, że nie jestem z tobą i płaczę za tobą.

Te pieśni oparte są na prawdziwym wydarzeniu, lub na słowach, które powiedziała kochankowi dziewczyna, albo na tym, co się między nimi działo i śpiewają ją mężczyźni.
W przeciwieństwie do pieśni Tańca Królika, które są "zmyślone", taka pieśń jest tworzona przez mężczyznę na podstawie czegoś, co działo się między zakochanymi. Wszyscy mężczyźni mogą mieć taką pieśń. Niektóre z nich są później śpiewane przez innych, nawet przez kobiety.
Nie ma do nich żadnego tańca, nie ma też akompaniamentu bębna; najwyżej małego, ręcznego. Rytm jest wolny, paradny. Pieśniarz śpiewa ją sam - wczesnym porankiem, późnym wieczorem, lub całkowicie bez namysłu, pod wpływem chwili.

Pieśń Noworoczna - Indianie Lakota nazywają je Omeka Teca Olowan i jak sami mówią:
"Na Nowy Rok śpiewa się trzy pieśni noworoczne i chociaż jest ich więcej śpiewa się tylko te trzy. Dawno temu, kiedy Indianie Lakota witali Nowy Rok, była wielka zabawa. Nawet starsi (starszyzna) mówili:
'Świetnie! Udało mi się (na szczęście) doczekać Nowego Roku!'. Przez trzy lub cztery dni i noce bawiono się, jedzono i radowano. Bez picia (alkoholu) te tradycje były dobre. Dzisiaj nikt nie dba o nie. Teraz wygląda na to, jakbyśmy wszyscy chcieli umrzeć. Lata przychodzą na długi czas, więc kto żyje długo, otrzymuje je. Wtedy wielu z dużą wolą i z siłą zwykło się radować (bawić). Teraz w obecnym życiu, jest inaczej."
Oto przykład lakockiej Pieśni Noworocznej:

Omaka teca wana wahihuniye
(Imię lub: Wiyuśkinyan) waunci kta wahiye.

Dotarłem teraz do Nowego Roku.
(Imię lub: Szczęśliwy) przybyłem z tobą zatańczyć

Omaka teca ki wahihuni cana,
Taku tewahila wanice,
(Imię) heya hinanjin ca oiyokipiye.

Kiedy dotarłem do Nowego Roku,
Nie skąpie niczego.
(Imię) występuje mówiąc to, więc jest radość.

Dearie, 74 el tanyan unk'un hek'un.
75 ki tokeśke unk'un kta hunwe?

Kochanie, dobrze się nam żyło w 74.
Jak będziemy żyli w 75?

Kiedy zbliża się północ 31 grudnia, osoba przebrana za "Nowy Rok" przegania z sali kogoś przebranego za "Stary Rok". Wtedy śpiewacy występują na środek. Po krótkiej modlitwie śpiewana jest pierwsza i druga pieśń. Wszyscy tańczą do nich Taniec Królika, podobnie do trzeciej i kolejnych. Zwyczaj ten sięga podobno (mówi się) około 1919 roku.

Pieśń Poranna - Indianie Lakota nazywają ją Wohica Olowan a jej słowa brzmieć mogą następująco:

Kikta nunke so. Le miye ca wa u we.
Obudziliście się! Oto ja przybyłem.

Śpiewa się tą pieśń jako pierwszą, przed namiotem, jeszcze przed wschodem słońca. Wykorzystuje ona zarówno wolny, jak szybki, akcentowany rytm i śpiewana jest trzy lub cztery razy. Wszyscy tańczą Taniec Kręgu dookoła śpiewającej grupy. Nie ma ogona.

Pieśń Posiadacza Konia Wyścigowego - Ikininyanke Yuha Olowan; Jak sami Indianie mówią:
"Dawno temu Indianie Lakota, którzy posiadali konie, przyprowadzali je na wielkie zgromadzenia ludzi. Najlepsze konie używano wtedy do gry. Przydawały się tylko szybkie. Stawiano na nie pieniądze - na pierwsze, drugie i trzecie miejsce. Płacono za te miejsca mnóstwo pieniędzy. Tak się wtedy ludzie zabawiali. Teraz już tego nie robią."

Tuwa iyankela kaheci
Maka unpi ye ki cin wa imna kin kte
(Imię konia) heya yunkan kuwa akupelo
Nie wiem, kto się ściga
Ja będę biegał po prerii
Powiedział (imię konia), ale był doganiany

Ikininyanke ki inyankapi
Yunkan (imię konia) tokea inyankelo
(Imię właściciela) he niye nita śunkelo
A (imię konia) biegł pierwszy.
(Imię właściciela) to, twój koń.
Konie biegły.

Po zakończonej gonitwie zwycięskiego konia przyprowadzano pod zadaszenie przy placu tanecznym.
Podczas jednej z powyższych pieśni konia oprowadzano dookoła pod zadaszeniem, gdy tymczasem tancerze tańczyli pośrodku placu. Pieśń posiada podstawowy wzór "manzasa", to jest dwa, trzy powtórzenia z rytmem paradnym, a następnie dwa lub trzy szybkie, z krótkim ogonem. Po skończeniu pieśni, właściciel konia rozdaje prezenty.

Pieśń Śmierci - Pieśń tak śpiewana była wtedy, gdy mężczyzna spodziewał się śmierci i gotów był na jej przyjęcie.

Pieśń Ujeżdżania Dzikiego Konia - Zwana przez Indian Sioux Sungwatogla Akanyanka Olowan; a jak powiadają sami Indianie Lakota:
"Dawno temu, tak jak i dzisiaj, była to najtrudniejsza rzecz do zrobienia. Może tego dokonać ktoś, kto jest odważny, a ten, kto nie jest - nic nie zrobi. Ujeżdżanie konia to najtrudniejsze, co można zrobić. Nikt nie wie czy utrzyma się na wierzgającym koniu, czy też nie. Młodzi mężczyźni i chłopcy, a od czasu do czasu młode kobiety , ujeżdżają dzikie konie. To bardzo przerażające. Można zostać rannym lub zginąć. Można złamać nogę lub ramię. Oto, jakie to groźne."
Oto treść Pieśni Ujeżdżania Dzikiego Konia:

(Imię) cokata unye yo.
Śungwatogla wan kokipapi ca.
O'oyuspe colaka'sak nankin kte lo.

(Imię), pozostań na środku.
Oni boją się dzikiego konia, więc
Dosiądź go bez lejców, popędzisz go.

(Imię),śungwatogla wan akanankin kta ca,
nihimiciye yunkan leaś wayupikaśka.

(Imię) miał ujeżdżać dzikiego konia, więc
bałem się, ale on był w tym dobry.

Powyższe pieśni śpiewano dla wierzchowca, którego nikt nie mógł ujeździć; albo śpiewano je temu, któremu to się udało. Pieśń śpiewana według wzoru "manzasa", po dwa lub trzy razy z wolnym i szybkim rytmem, plus krótki ogon. Po pieśni następuje rozdawanie prezentów przez jeźdźca lub jego rodzinę.

Pieśń Wejścia - Wicilowanapi; jest to pieśń honorująca. Dawno temu ludzie zjeżdżali się ze wszystkich stron.
Na Rosebud Fair, 4 lipca, lub na Nowy Rok. Niektórzy śpiewacy przybywali do wejścia, tam stawali i śpiewali. Przyprowadzali ze sobą obwoływacza, który zwykle mówił: "Podajcie mi imię wnuka" albo "Podajcie mi imię. Uhonorujemy je". W ten sposób wkraczali (przez wszystkie wejścia).
Oto treść takiej pieśni:

Manzaśa ki tuwa yuha ca he oiyokipiye.
(Imię) blihic' iyayo he heyapelo.

Ktoś jest członkiem komitetu więc jest zabawa.
(Imię) miej odwagę (ponieważ) tak właśnie mówią.

(Imię) heya keyapelo.
Lakol wicoh'an ki waśtelaka imacage.
Heyinna otuh'an cana iśicola iyaye otuh'an.

(Imię) powiedział coś ważnego, jest powiedziane.
Wzrastałem w miłości do zwyczajów Indian Lakota.
Mówiąc to rozdaje prezenty i odchodzi bez skąpstwa.

Pieśń Weteranów - Przez Indian Sioux zwana jest Akicita Olowan:

Tehantan nantan pelo.
Iyaśica ki ceya napa pelo.
Lakota hokśila tehantan nantan pelo.
Iyaśica ki ceya napa pelo.

Atakują z daleka. (4 razy)
Niemcy (dosłownie: "złe usta") wycofują się płacząc.
Lakocki chłopcze, oni atakują z daleka (2 razy)
Niemcy wycofują się płacząc.

Lakota hokśila iyaśica tamakoce ki ota iyacuca ekta win wicaceya pelo.
Lakocki chłopcze, Niemcy, których mnóstwo ziemi zająłeś, płaczą tam jak kobiety.
Lub: Lakocki chłopcze, zająłeś mnóstwo niemieckiej ziemi, więc płaczą tam jak kobiety.

Pieśni Weteranów śpiewane głównie na żądanie krewnych weteranów lub grupy weteranów jak np. Amerykańskiego Legionu (American Legion).
Mówią one o odwadze i wytrwałości w stawianiu czoła wrogowi. Istnieje wiele więcej tego typu pieśni. Wykonywane są one według ogólnego schematu "Omaha" przez grupę śpiewaków, cztery lub więcej razy z krótkim ogonem. Osoba, której dedykowana jest pieśń, zwykle rozdaje zwykle pod jej koniec prezenty, w czym pomagają mu krewni. Mężczyźni zawsze zdejmują podczas tych pieśni kapelusze.

Pieśń Wielkiego Wejścia - Indianie Lakota nazywają ją Yokeya Ikpazopi Wacipi i w ich języku jedna z wersji brzmi ona tak:

Wicaśa nan waci winyan akiciyapi kta ca ikpazopi
Oyate ki ahi mniciye
Waci wicaśa ki kola cokata u ye
Oyate ki wacin ninae
Waci wicaśa ki kola cokata u ye
Tancerze i tancerki, którzy mają ze sobą konkurować, pokazują się
Ludzie zebrali się razem
Tancerze, przyjaciele, proszę wejdźcie na środek
Ludzie was potrzebują
Tancerze, przyjaciele, proszę wejdźcie na środek

Prawdopodobnie naśladując rodeo i Wild West Shows, które rozpoczynały się wielkim wejściem lub paradą wszystkich uczestników, Pieśni Wielkiego Wejścia na współczesnych zawodach (konkursach) mają na celu zarówno pokazanie wszystkich uczestników, jak również upewnienie się, że wszyscy oni są gotowi tańczyć.
Tancerze, którzy się nie zapisali i nie biorą udziału wielkim wejściu albo tracą cenne punkty, albo są całkowicie wykluczani z zawodów.
Każda sesja (część) konkursu podczas weekendu rozpoczyna się Pieśnią Wielkiego Wejścia. Pieśniarze wybrani do śpiewania Wielkiego Wejścia najczęściej wybierają pieśń ze słowami, ale mogą wykonać jakąkolwiek pieśń Omaha. Śpiewa się ją w średnim tempie, dopóki wszyscy tancerze nie wejdą na plac. Nie ma ogona.

Pieśń Wodza - Przez Indian Sioux zwana jest Wicaśa Iytacan Olowan Wacipi; przywódca stoi za ludźmi i dlatego ludzie go potrzebują.
Przywódca wspomaga dzieci i bezradnych. Nie jest zazdrosny. Pomaga ludziom. Dostarcza pożywienie. Nie unieszczęśliwia nikogo. Samemu nie można zrobić się wodzem. To ludzie zdecydują, kto się nadaje i to oni wybierają.
Oto przykłady Pieśni Wodza:

Wicaśa itacan ki blihic'iya po
Itacan ki henapilaye
Ake śaglogan ki wamanśicu kte ki tamunka śni yelo
Przywódcy odwagi
Zostało niewielu przywódców

Kola taku yaka pelo
Wicaśa itacan ki henapila yelo
Hepinanhan blihemic'iye
Przyjacielu, chcesz coś powiedzieć
Niewielu jest przywódców
Powiedziałem to i ciężko pracuję

Ate lena tawicoh'anpi ca,
Yuha iyotiye wakiye
To tradycje mojego ojca; więc
z wysiłkiem, utrzymuję je

Czwarta pieśń nie ma słów

Pieśni te są śpiewane po kolei. Pierwsze dwie są wolne, posiadają rytm paradny. Do dwóch pozostałych, tak jak przy szybszej części "manzasa", tańczy się Taniec Koła. Robią to tylko wodzowie, ponieważ w ten sposób są honorowani. Zwykle rozdają przy tym prezenty. Pierwsze trzy pieśni mają słowa w drugiej połowie każdego powtórzenia, a czwarta nie posiada ich wcale.

Pieśń Wojenna Zachowały się słowa tej pieśni śpiewanej przez

Siyaka:

Le maka wecicon kin
Onoyate inihan wayelo
Ponieważ z tej ziemi zrobiłem malowidło wojenne
Wrogi naród jest w strachu

Pieśń Wypraw Wojennych - Przez Indian Sioux zwana Ozuye Olowan; na wyprawę ruszali młodzi, silni mężczyźni, jak również starsi.
Nieważne, czy ktoś był wojownikiem, czy nie - jeśli był dzielny przyłączał się do wyprawy. Celem byli inni Indianie lubi inni wrogowie. Kiedy ktoś wyruszał na wyprawę wojenną, nie wiedział, czy zginie, czy wróci żywy.
To było najtrudniejsze do zniesienia... Kto był odważny, zabijał wroga lub zaliczał dotknięcie. O to chodziło w wyprawie. Nikt się nie boi, wszyscy zbierają siły. Umacniają wolę. Czynią się odważnymi i wyruszają na wyprawę. Oto Pieśń Wypraw Wojennych Indian Lakota:

Kola tokile, kola tokile
Kola ceya pelo
Waziyata kiciza pe
Kola tokile
Kola ceya pelo Przyjacielu, idziesz gdzieś. (6 razy)
Przyjacielu, oni płaczą.
Oni walczą na Północy.
Przyjacielu, idziesz gdzieś. (2 razy)
Przyjacielu, oni płaczą.

Palanipe! Palanipe!
Palanipe ceya pelo
Palanipe!
Palanipe! Naka ceya pelo
Indianie Pawnee! Indianie Pawnee! (4 razy)
Indianie Pawnee oni płaczą
Indianie Pawnee! (4 razy)
Indianie Pawnee! W końcu płaczą

Waśośe manipe
Ciye, waśośe manipe
Waśośe, waśośe manipelo
Waśośe manipe. Waśośe manipelo
Oni idą jak odważni wojownicy
Starszy bracie, idą jak odważni wojownicy
Odważni wojownicy! Idą jak odważni wojownicy
Oni idą jak odważni wojownicy

Pieśni te, pierwotnie śpiewane przed wyruszeniem wyprawy, miały dodawać jej uczestnikom odwagi. Śpiewane były grupowo, cztery lub więcej razy, z krótkim ogonem, według ogólnego wzoru "Omaha". Kapelusze były zdejmowane z głów.

Pieśń Zwiadowców - Przez Indian Sioux zwana Tynweya Olowan; jeśli dawno temu miała być wyprawa wojenna, byli też zwiadowcy. Zwykle od jednego do czterech. Podkradali się pod tipi wrogów. Tam dowiadywali się, jak wróg żyje i wracali z informacjami.
Oto jedna z ich pieśni:

Tuktetuke eśa mukinkte kta ca waun welo.
Hepin nan blihemic'iye.
Położę się (spać) gdziekolwiek, tak żyję.
Mówię to i zbieram siły.

Pieśń Zwiadowców śpiewa ktoś wracający z niebezpiecznego przedsięwzięcia (zwiadów) do głównej grupy wyprawy wojennej. Jest ona powolna, bez bębnów, ze słowami tylko w drugiej połowie każdego z dwóch powtórzeń. Nie śpiewa się ogona. Po raz ostatni słyszana przez Bena Black Beara Sr. w 1973 roku.

Pieśń Zwodnicza - Indianie Lakota nazywają ją Olowan Kseya Inanjin i sami mówią o tego rodzaju pieśniach:
"Te pieśni są ucinane nagle. Tańczą do nich jedynie najlepsi. Wykonuje się je na różnych konkursach tanecznych. Na celu mają zmylenie tancerzy brakującymi uderzeniami lub nagłymi przerwami. Tańczą do nich dobrzy tancerze. Jeśli ktoś się pomyli, można zgubić rytm, więc trudno do nich tańczyć."
Będąc w rzeczywistości zawodami między tancerzami a pieśniarzami, pieśni te są generalnie śpiewane dla tancerzy "fancy" i tancerek Szala. Śpiewacy wykonują albo zwodniczą pieśń, albo wybierając jakąkolwiek pieśń Omaha, przekształcając ją w zwodniczą, po uzgodnieniu między sobą przerw. Przerwy te mogą pojawiać się albo na końcu każdego "second", albo na końcu krótkiej fazy wstępnej, która zaczyna drugą połowę każdego powtórzenia wielu pieśni. Pieśń jest śpiewana w średnim lub szerokim tempie i urywana w jednym lub w kilku miejscach. Tancerze, którzy zmylą krok, powinni zrezygnować z rundy, albo odjęte im zostaną punkty.

Pieśń Żałobna - Indianie Lakota nazywają ja Ot'ongnang Olowan i sami o niej mówią:
"Jeśli ktoś jest chory lub jeśli jest stary i cierpi, opuszcza ludzi, lub jeśli ma siłę, wybiera się na wzgórze. Tam śpiewa tą pełną lamentu pieśń."
A oto przykład jednej z nich:

Tukte tukte eśa munkin kta ca waun we. Hepin nan blihic'iya waun we.
Położę się gdzieś, po to tu stoję. (Osoba umiera) Mówię to i stoję dzielnie.

Ta Pieśń Żałobna jest w rzeczywistości pieśnią lamentacyjną, śpiewaną przez starego człowieka lub osobę, która przeżywa ciężki czas i może być bliska śmierci.

Pieta Yovai - Inna nazwa Indian

Ayoreo.

pięciorecznik - (Potentilla monspeliensis), pięciorecznik kurze ziele; bylina z rodziny różowatych.
Występuje na całej kuli ziemskiej. Liście ma owłosione, kwiaty pięcio- lub czteropłatkowe barwy żółtej lub białej. Kłącza stanowią surowiec lecznicy z którego pozyskuje się środek rozkurczowy, działający przede wszystkim na mięśnie gładkie, zwłaszcza na mięsień odźwiernik żołądka i na macicę (bóle menstruacyjne).
Pięciorecznik krzewiasty (P. fruticosa = Dasyphora fruticusa) występuje na półkuli północnej.
P. palustris (L.) Scop (nazwa anglojęzyczna - marshlocks) zwany był przez Indian Chippewa bine'bug, co znaczy "cietrzew amerykański" lub "liść głuszca" i stosowany do leczenia dysenterii. Biegunkę zaś leczyli podając do picia wyciąg zrobiony z połowu korzenia i jednej kwarty wody.
P. monspeliensis L. (nazwa anglojęzyczna - cinquefoil) używany był przez Indian Chippewa do leczenia bólu gardła.

pięć - Liczba mająca różne znaczenie w indiańskich wierzeniach. Indianie Shawnee nazywali ją nialinwe.
Symboliczne znaczenie liczby pięć powstaje najczęściej przez dodanie do czterech punktów kardynalnych symbolu środka. Geometryczną reprezentacją piątki jest, podobnie jak w przypadku czwórki - krzyż, z położeniem jednak akcentu na punkt centralny.
W micie kosmogonicznym Indian Osage i Omaha w punkcie skrzyżowania czterech głównych wiatrów wiejących z czterech punktów kardynalnych ku środkowi ze zdmuchniętych wód Pramorza wyłoniła się pierwotna skała - zaczątek Ziemi.
Według mitu Indian Maidu, Ziemia - wyspa zakotwiczona była przy pomocy pięciu lin (skierowanych ku czterem kierunkom oraz ku środkowi świata) podtrzymywanych przez Stwórcę.
Świętą liczbą meksykańskich Indian Huichole jest piątka, reprezentująca cztery kierunki świata i punkt centralny. Przenika ona całą religię tego plemienia. Główny bóg tych Indian - Tatewari, aby utrzymać groźne bóstwo Słońca w odpowiedniej odległości od Ziemi ustawił pięć drzew orzechowych, podtrzymujących cztery strony świata i środek nieba. Podziemia według Indian Huichole mają pięć poziomów. Mara'akame (szaman) posiada nie jedną, a pięć dusz; obowiązuje go pięcioletni okres przygotowawczy zanim zostanie pełnoprawnym szamanem; w tym czasie musi poprowadzić pięć pielgrzymek pejotlowych. Symbolem pejotlu jest kwiat o pięciu płatkach.
Najświętszy pejotl to taki, który posiada pięć segmentów. Na wyposażeniu mara'akame znajduje się dziesięć strzał: pięć dużych na ceremonię pieśni i pięć małych do uzdrawiania. Kukurydza według Huiczoli może przybrać jedną z pięciu barw: czerwoną, żółtą (zieloną), fioletową, białą, cętkowaną.
Pięć Panien Kukurydzianych to częste bohaterki mitów Indian Huichole.
W sferze rytualnej świętą liczbę pięć Indianie Huichole wiążą z krzyżem i okręgiem.
"Okrążanie ognia i ustalanie czterech stron świata i środka to najczęściej odprawiane rytuały Indian Huichole, czasami pełniące funkcje "wypełniacza" - łączącego koniec jednej części ceremonii i początek następnej. Rytuały te otwierają i zamykają główne ceremonie, wiążą ich części i umożliwiają działania w przypadku niezręcznych przerw, kiedy nie wiadomo, co ma dalej następować." - pisze B. Myerhoff.
Okrążanie polega na obejściu ogniska w ustalonym porządku pod przewodnictwem szamana w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Ustalanie czterech stron świata i środka może polegać na wskazywaniu tych pięciu kierunków ceremonialnymi piórami, na rozrzucaniu pokarmów lub rozpryskiwaniu napojów. Specyficzną formą ustalania kierunków jest rozpalanie ognia, które polega na ułożeniu na krzyż dwóch polan wzdłuż osi wschód - zachód i północ - południe, pod którymi w miejscu przecięcia wykopuje się w ziemi dołek. Dołek ten jest symbolem centrum, dzięki niemu możliwa jest komunikacja z wszystkimi poziomami kosmosu. Tędy wychodzą i powracają Dawni Ludzie. Punkt centralny znajdujący się w miejscu skrzyżowania czterech kierunków jest, więc symbolem axis mundi.
Wierzenia i rytuały dotyczące stron świata mają na celu określenie własnego miejsca danej grupy w otaczającym ją świecie, "strukturyzują i określają kosmos, który w przeciwnym wypadku byłby nieograniczony i chaotyczny". Społeczności plemienne najczęściej umieszczają same siebie w centrum wszechświata.
Współczesny szaman Indian Lakota, Crow Dog, powiedział:
"My byliśmy tu zawsze. Pochodzimy z tej ziemi. Zostaliśmy tu osadzeni z zamysłu stwórcy - Wakan Tanki. Zostaliśmy umieszczeni tu, w centrum wszechświata i w centrum tych Stanów Zjednoczonych. Spójrz na mapę. Rosebud - nasz rezerwat jest dokładnie pośrodku."

Pięć Cywilizowanych Plemion - Plemiona Indian Cherokee, Choctaw, Chickasaw, Creek i Seminole, które w 1820 roku zostały przeniesione do Oklahomy.
Do 1856 roku każde z Pięciu Cywilizowanych Plemion ustaliło swoje granice terytorialne na obszarze pogranicza Oklahomy. Nie były to rezerwaty, ale ziemie narodowe.
Każde też z Pięciu Cywilizowanych Plemion (z wyjątkiem Indian Seminole) utworzyło własną Konstytucję, rząd i ustanowiło postępowy system szkół publicznych. Narody te rozwinęły też silny system sądowniczy oraz mocną gospodarkę. Niektóre z tych plemion prowadziły czarne niewolnictwo i posiadały murzyńską służbę, co pozostało im zwyczajem przyniesionym ze wschodu. Zakładały też one plantacje, wioski i miasta na obszarze jeszcze Terytorium Indiańskiego.
W celu ochrony Pięciu Narodów przed wrogimi Indianami Równin, którzy byli rozgoryczeni z powodu musu dzielenia swej ziemi z nowoprzybyłymi ludami, armia Stanów Zjednoczonych wzniosła wiele fortów. Wśród nich znalazł się Fort Washita koło Durant i Fort Gibson przy Muskogee.
Podczas Wojny Secesyjnej poszczególni członkowie tych plemion podzielili się na zwolenników lojalistów Konfederacji lub Neutralnych. Zarząd plemienny opowiadał się jednakże za Południem. Rywalizacja przybrała gwałtowny obrót i doszło do tego, że grupa popierająca Konfederację zmusiła poprzez swe ataki Indian popierających neutralność do ucieczki na tereny Kansasu.
W marcu 1893 roku powołano komisję Kongresu do zbadania celowości podziału dotychczasowych ziem plemiennych. Przewodniczył jej senator Henry L. Dawes. W wyniku prac komisji 28 lipca 1898 roku Kongres uchwalił tzw. Curtis Act, na mocy którego, wbrew podpisanym traktatom, ustanowiono amerykański zarząd nad ziemiami plemiennymi i likwidację samorządu plemiennego. Miało to doprowadzić do szybkiej amerykanizacji plemion i możliwości tworzenia nowego stanu.
Próby uzyskania autonomii przez Pięć Cywilizowanych Plemion zakończyła się w 1905 roku, kiedy to domagali się oni ustanowienia indiańskiego stanu Seqayah. Rząd federalny odrzucił ideę na korzyść otworzenia oddzielnego stanu Oklahoma. W ten sposób, 16 listopada 1907 roku, utworzony został z terytorium Oklahoma i Terytorium Indiańskiego nowy, 46 stan Stanów Zjednoczonych o nazwie Oklahoma.
W znajdującym się w oklahomskim mieście Muskogee Muzeum Pięciu Cywilizowanych Plemion obejrzeć można m.in. prace koralikowe, koszyki i dzieła sztuki wykonywane przez przedstawicieli tych plemion.
Adres:
Five Civilized Tribes Museum
Honor Heights Dr. Agency Hill
Muskogee, OK 74401
USA.

Pięć Wron - Indianin Cayuse.

Pig

Świnia

pigmejka - (Cebuella pygmaea); małpa z rodziny pazurkowatych ma głowę i tułów długości 18 cm, ogon ma 20 cm, ciężar 100 g. Jest ginącym zwierzęciem Amazonii.

pigwowiec - (Chaenomeles Lind); niski krzew z rodziny różowatych, o skórzastych, błyszczących liściach, kwiatach barwnych, okazałych, miododajnych, zakwitających przed rozwojem liści i owocach aromatycznych, zielonych lub żółtych, używanych na przetwory i w przemyśle perfumeryjnym. Uprawiany w parkach i ogródkach jako roślina ozdobna.

Pihtadyovac

Ivapare

Pijao - Kultura kolumbijska rozwijająca się w latach 800 - 1500. Jej ślady materialne można obejrzeć m.in. w Kolumbijskim Instytucie Antropologii w Bogocie.

Piki - Kultura peruwiańska rozwijająca się w górskim rejonie Mantaro w okresie 5500 - 4000 roku p.n.e.

Pilaca - Inna nazwa Indian

Pilagá.

Pilaga - lub Pilaca; Indianie z Paragwaju i Agrentyny (prowincja Chaco i Salta).
Żyja nad rzeką Pilemayo i Bermeio. Zaliczeni do rodziny językowej mataco-guaicuru i podrodziny guaikuru. Wyróżnili też u nich dwie grupy dialektyczne; toba-pilagá (sombrero negro) i chaco pilagá.
Wśród Indian Pilagá młode małżeństwo żyło przez pierwszy okres małżeństwa przy rodzinie żony i dopiero po narodzeniu się pierwszego dziecka mogli się przenieść do wioski męża i zamieszkać tam na stałe.
Kobietom Indian Pilagá nie wolno było prząść w czasie gdy mężczyźni plemienia byli na wyprawie wojennej. Dziewczętom zaś, które w tym czasie przechodziły menstruację, nie wolno było siadać na ziemi.
Wśród Indian Pilagá nie wolno było spożywać nóżek i mózgów pewnych zwierząt, aby dziecko nie urodziło się krzywonogie lub z otwartą czaszką. Również spożywanie głów niektórych zwierząt zagrażało poważnie życiu przyszłego dziecka.
Mężom oczekującym na poród kobiet nie wolno używać żadnych starych narzędzi ani nosić butów lub nakrycia głowy, ponieważ dziecku może się stać coś złego. Tuż przed przyszły ojciec odwiązuje swój pasek i obluźnia swój ubiór, aby dzięki temu poród jego żony był lżejszy. Zdejmuje też naszyjnik z szyi, aby pępowina nie udusiła dziecka, i nie czyści słomką swej fajki, ponieważ mógłby doprowadzić do udławienia się płodu podczas porodu.
Kobiety Indian Pilagá smarują swe łona na krótko przed porodem tłuszczem pewnej ryby, który ma się przyczynić do ułatwienia porodu.
Przed wyruszeniem w podróż grupy mężczyzn, stare kobiety śpiewają i odbywają wokół nich tany, polegające na skokach i podnoszeniu obu rąk w górę.
Kobiety Indian Pilagá wykonywały taniec ze skalpami mającymi przedstawiać ich poległych mężów.
Wśród Indian Pilagá krewne zmarłego przez okres od 3 do 4 miesięcy nie mogły opuszczać swej chaty.
W 1991 roku liczebność Indian Pilagá żyjących w Argentynie oszacowano na 2000 osób.
Pod koniec XX wieku Indianie Pilagá z Paragwaju liczyli 200 osób, a ci z Argentyny - 5000.

Pilcomayo - Inna nazwa Indian

Wichí Lhamtés Güisnay.

Pillan - Pan Piorunów, dosłownie - Grot Pioruna.
Początkowo był jednym z drobniejszych demonów burzy Indian Araucan.
Z czasem, prawdopodobnie pod wpływem chrześcijańskim, jego kariera nabrała blasku. Stał się strażnikiem ogniska domowego, bóstwem opiekującym się końmi i kowalami (Araukanie, jako jedyne plemię indiańskie obu Ameryk nauczyli się od Hiszpanów techniki wytopu żelaza).
Najpierw dostał konia (czarny ogier o złotej grzywie). Grzejąc na tym wierzchowcu poprzez pampę i Andy wywoływał orkany i tornada.
W nocy, kiedy Księżyc był w pełni, przenosił dusze mężnych wojowników i kobiet, które zmarły w połogu do Krainy Światła. Następnie pożyczył sobie od hiszpańskiego Świętego Jerzego włócznię. Z jej magicznego grotu ciskał pioruny i błyskawice. Jego fryzura wyglądała tak jak u wojownika Araukanów; czoło podgolone, włosy ze środka głowy postawione na sztorc (usztywnione tłuszczem i zwierzęcą krwią); te poniżej potylicy były długie i opadały swobodnie na plecy. Tą swoją fryzurą popędzał chmury i sprowadzał deszcz. Nosił też srebrne ostrogi.
Ich ślady na skałach wskazywały złoża żelaza, miedzi i srebra. Był bogiem wojowników. Kochał walkę, zawody sportowe, hazard, uczty i kobiety. Jednocześnie był miłosierny i wielkoduszny (oczywiście tylko dla Mapuchów!). W walkach szczepowych, jakie toczyli Araukanie między sobą, w chwili, gdy jedna ze stron wycinała drugą, wystarczyło krzykną, że "kobiety i dzieci są pod opieką Pillana", aby zapewnić im bezpieczeństwo.
Apogeum jego kultu przypada na lata 1700-1850. Nie jest to zbieżność przypadkowa; gdy się bowiem dobrze przypatrzeć osobie Pana Piorunów, to stanowi on idealny portret wojownika Araukanów z tamtych lat. Był to bowiem czas, w którym koń i długa włócznia zapewniały "demonom pampy" sukces w prawie każdej bitwie toczonej na otwartym polu. Dopiero odtylcowa broń palna złamała prestiż tej boskiej postaci, druzgocząc jednocześnie wojenną machinę araukańską.

pilokarpus - (Pilocarpus); nazwa anglojęzyczna - jaborandi. Krzew lub niskie drzewo tropikalnej Ameryki. Jego szerokie, wiecznie zielone liście (surowiec lecznicy) zawierają alkaloidy (pilokarpina). Posiada zielonkawe kwiaty.
Indianie wykorzystywali tę roślinę jako środka leczącego rany.

pilozocereus - (Pilosocereus Był. et Rowl.); są to kolumnowe kaktusy rosnące od Meksyku po Peru i w środkowej Brazylii. W miejscu, gdzie osadzone są kwiaty wytwarzają one mniej lub bardziej gęste, wełniste włoski. Kwiaty mają kształt dzwonkowaty.
Istnieje około 60 gatunków tego rodzaju.

Pilthaco - Indianie północnoamerykańscy ze stanu Alabama.

piłka - Częstym rekwizytem gier i zabaw dziewczęcych jest piłka, którą Indianie bardzo często wykonują z kauczuku, kamienia, gliny, drzewa, szmatek itp.
Wśród Indian Machiguenga dziewczęta bawiły się piłkami wykonanymi z pęcherzy.
Piłkę spotyka się zarówno w grach dorosłych jak i dziecięcych.
Wśród Indian Otomac odbywały się gry w piłkę, w których kobiety uczestniczyły na równi z mężczyznami, wkraczając jednakże do akcji dopiero w południe, podczas gdy mężczyźni grali od rana. Gra polegała na wyłapywaniu przez mężczyzn gumowych piłek, podbijanych pałkami przez kobiety.
W inny sposób zabawiały się w piłkę kobiety Indian Chiriguano, które na ułożone rzędami ziarna kukurydzy rzucały piłkami, wykonanymi z kamienia lub pustej gliny wypełnionej małymi kuleczkami.
Wśród Indian Yahgan kobiety również uczestniczyły w grach z piłkami.

piłodziób - Ptak z rodziny Momotidae, należącej do rzędu kraskowatych. Występuje w ośmiu gatunkach. Odżywia się owadami i małymi zwierzętami (m.in. jaszczurkami) oraz owocami. zakłada gniazda w norach, które sam wykopuje. Żyje w lasach. Występuje w Ameryce Południowej. Eumomota superciliosa to piłodziób błękitnobrwisty.

Pima - Zamieszkiwali wzdłuż rzek Salt i Gila oraz na pustyni Sonoronan w południowo-wschodniej Arizonie. Należą do grupy językowej aztek-tano.
Mężczyźni nosili w lecie przepaskę biodrową a w zimie długą szatę. Kobiety nosiły w lecie krótką spódnicę z bawełny, którą sobie same utkały, w zimie nosiły szal.
Dom Indian Pima miał kształt kopuły, około 7 stóp wysoki podtrzymywany przez 4 rozwidlające się słupy. Powstała dziura pokryta była pokrzyżowanymi gałęziami i nałożoną na to gliną. Wejście znajdowało się zawsze po wschodniej stronie.
Głównymi obrzędami były: "Obrzęd Deszczu", "Taniec Zbiorów", oraz "Taniec Wojny" - którego część stanowiła wiązanie loku skalpowego wroga. Czas dojrzewania płciowego zwany "Zmianami" również był przez nich świętowany. Mit o stworzeniu u Indian Pima jest bardzo złożony i koncentruje się na "Chuwutumaka" (Lekarzu Ziemi) stworzycielu. Jest prawie niewytłumaczalnym pomieszaniem logicznych i nielogicznych czynów i zdarzeń.
Zbigniew Stolarek w swej książce "Czerwone oczy maski" zamieścił tekst zatytułowany "Błagalny śpiew Pimów o deszcze":
Hi-hihiya naiho-o! Niebieskie światło wieczoru
Schodzi nisko, a my śpiewamy przed świętą wiązką.
Dokoła nas się kołyszą źdźbła kukurydzy.
Hiteiya yahina-a! Białe światło świtu
Zastaje nas jeszcze na śpiewie, a źdźbła kukurydzy się kołyszą.
Hiteiya yahina-a! Niebieskie światło wieczoru
Schodzi nisko, a my śpiewamy przed świętą wiązką.
Dokoła nas się kołyszą źdźbła kukurydzy.
Hiteiya yahina! Białe światło świtu
Zastaje nas jeszcze na śpiewie, a liście dyń się kołyszą.
Hiteiya yahina!
W swej medycynie Indianie Pima, nieomal na wszystkie choroby, wykorzystywali pejotl. Do leczenia zranień używali bawełny.
Jak większość plemion z południowego wschodu, Indianie Pima byli rolniczym ludem i od najwcześniejszych czasów uprawiali swe zbiory poprzez system irygacji dostarczając wodę z rzek za pomocą kanałów, obniżając poziom wody i tak transportując ją do zbiorów a nie, jak często się przypuszcza, z pierwszą powodzią zalewającą kanały i przenoszoną poprzez nie prosto na poletka. Przy tym systemie pola, na których uprawiano kukurydzę, dynie i bawełnę były z potrzeby bardzo małe. Zajmowali się też połowem ryb.
Odwiecznymi wrogami Indian Pima byli Indianie Apache, jednakże Pima odwzajemniali te ataki, a wiedząc, że Apache wcześnie kładli się spać i wcześnie wstawali często napadali na śpiący obóz zanim blady księżyc wstał a wycofywali się z gór przed nikłymi światłami wschodu zanim Apache mogli zebrać wojowników i udać się za nimi w pogoń.
W drugiej połowie XVI wieku Hiszpanie nadali północnej części Sierra Madre Zachodniej nazwę Pimeria Alta pochodzącą od nazwy Indian Pima. Około 1767 roku przyjęli pejotyzm.
W październiku 1871 roku Indianie Pima napadli na obóz Indian Apache rozbity w górach Superstition, 40-50 mil na zachód od Globe. Podczas tego napadu, w którym zginęło ponad 30 Indian Apache, Indianie Pima uprowadzili jeńców do swych ranczerii nad Gila. Wśród uprowadzonych znalazł się między innymi Carlos Montezuma wraz z dwoma siostrami i 16-18 dziećmi.
Wśród Indian Pima prowadził badania Ruth Benedict.
W 1934 roku pomagali ekspedycji H. S. Gladwina w pracach archeologicznych nad kulturą Hohokam.
W 1958 roku w zamieszkałej przez nich osadzie Yecoro odnaleziono mumię; jej dzieje jednak (jak i późniejsza historia) są dotąd niewyjaśnione, a wiążą się z jednym z Indian Pima - Teofilo Jaime. Dziś, mocno schrystianizowani, żyją w rezerwacie położonym w stanie Arizona, w dolinie rzeki Gilla.
W 1970 roku szacowano ich liczebność na około 8 tysięcy osób.
Dane z roku 1980 określają liczebność Indian Pima żyjących w USA na 11722 osoby.
W 1985 roku Agencja Pima, która obejmowała Rezerwat Ak-Chin i Rezerwat Gila River, wykazywała ogólną populację wielkości 11106 osób.
W roku 1990 Liczebność Indian Pima szacowano na 15074 osoby.
W pierwszej połowie 2004 roku Indianie Pima i Maricopa planowali powiększenie swego rezerwatu Gila River. Jedna z ofert obejmowała 1200 akrów należących obecnie do Parku San Tan Mountain za kwotę 8 mln dolarów. Zakup zostałby sfinansowany z dochodu wygenerowanego przez plemienne kasyno. W grę wchodził też teren prywatny o powierzchni 640 akrów, leżący niedaleko miejscowości Maricopa, i kolejne 640 akrów ziemi powierniczej na wschód od Sacaton, siedziby Rady Plemiennej.

Pimenteira - Indianie brazylijscy.

pimentowe drzewo - (Pimenta officinalis), korzennik lekarski lub angielskie ziele; niskie drzewo Ameryki Środkowej (a według innych źródeł - z Ameryki Południowej) z rodzaju mirtowatych.
Ma skórzaste, eliptyczne liście i drobne białe kwiaty, zebrane w wierzchołku. Jego niedojrzałe, suszone owoce używane są jako przyprawa zwana zielem angielskim. Owoce te też dostarczają olejku pimentowego służącego do wyrobu kosmetyków i leków.
Pierwsi odkrywcy Ameryki używali pimenty jako przyprawy.

Pimun-tuhe - Kamień Magiczny - To tak zwana "strzałka piorunowa" utworzona przez stopiony piasek po uderzeniu pioruna.
Araukanie wierzyli w istnienie czegoś w rodzaju piekła. Nazywali ten świat Guelcheman (Kraina Cienia). Człowiek zły (zdrajca, złodziej, tchórz, bandyta) wędrował w te ponure zaświaty na wieczny niebyt, ale jeśli miał przy sobie Pimun-tuhe, to miał szanse na ponowne narodziny. Te nowe życie było zwykle bardzo ciężkie, ale dawało szanse na odkupienie win popełnionych w poprzednim wcieleniu.

Pinal - Grupa Indian Apache.

Pinao

Pijao

Pinare - Indianie brazylijscy.

Pinche - Indianie peruwiańscy. Występowała u nich poliginia sorroralna.

Pinco - Indianie peruwiańscy.

Pindu - Indianie z Ekwadoru i Peru.

Pine Ridge - Rezerwat Indian Sioux założony w 1889 roku. Wtedy to, po oddzieleniu go od rezerwatu Rosebud, postawiono ogrodzenie.
Na terenie tego rezerwatu znajduje się osada Wounded Knee na wiele sposobów bardzo już mocno powiązana z historią Indian. Tutaj też, w specjalnie zbudowanym dla niego przez rząd USA domku, zmarł 10 grudnia 1909 roku Czerwona Chmura.
W 1942 roku Stany Zjednoczone zajęły pięć tysięcy jego mil kwadratowy (1295000 ha) na poligon wojskowy.
Na początku lutego, 1973 roku, grupa tradycyjnych Indian Lakota z tego rezerwatu założyła organizację OSCRO. Jej współzałożycielem i wiceprzewodniczącym był Pedro Bissonette. Do OSCRO należała część młodych Indian starających się bronić praw mieszkańców Pine Ridge metodami zapożyczonymi od działaczy murzyńskiego ruchu Black Power i ciesząca się poparciem tradycyjnych wodzów i starszyzny ich wspólnoty. Członkowie OSCRO i AIM stanowili większość uczestników okupacji Wounded Knee.
17 października 1973 w rezerwacie tym zostaje zamordowany Pedro Bissonette.
W tym 15- tysięcznym rezerwacie Pine Ridge obowiązuje całkowita prohibicja, ale mieszkańcy mogą bez trudu zaopatrywać się w napoje w sąsiadującym z rezerwatem osiedlu Whiteclay w stanie Nebraska.
Indianie Sioux z rezerwatu Pine Ridge na początku 2003 roku mieli nadzieję, że nowa ustawa, której projekt zgłosił Don Preister, senator z Nebraski, pomoże im w uporaniu się z alkoholizmem i zmniejszy odsetek śmiertelnych wypadków spowodowanych w następstwie nadużycia alkoholu.
Ustawa przewidywała m.in. zakaz lokalizacji sklepów monopolowych bliżej niż 5 mil od granic indiańskiego rezerwatu, w którym wprowadzono prohibicję. Istniejącym punktom sprzedaży nie groziła likwidacja, ale miały one zostać poddane wzmożonej kontroli lokalnej policji.
Według niepotwierdzonych danych w Whiteclay sprzedaje się ponad 11 tysięcy puszek piwa dziennie.

Pino - Indianie z Gujany Francuskiej.

Pinome (1)

Totorame

Pinome (2)

Popoloca

Pinonuquia

Totorame

Pintuc - Indianie z Ekwadoru i Peru.

Pinyoca - Indianie boliwijscy.

Pioche-Sioni Inna nazwa Indian

Siona

Piocobge - Indianie brazylijscy.

Pioje - Inna nazwa Indian

Siona

piorun - Gwałtowne i potężne wyładowanie elektryczności pomiędzy dwiema chmurami albo pomiędzy chmurą a Ziemią, któremu towarzyszy huk i błyskawica.
Według Indian Maya Quiché piorunem i błyskawicą włada bóg Huracán
Według wierzeń Indian Araucan, pioruny miotane były z magicznego grotu włóczni będącej własnością boga Pillana.
Indianie Caddo nazywali pioruna Kayahanin i taką też nazwę nosił jeden z dziesięciu ich klanów.
Według Indian Cagaba matką wszystkich ludzkich ras, świata, zwierząt, owoców, drzew, rzek, piorunów, Drogi Mlecznej, pieśni, tańców, świętych przedmiotów i sanktuariów była bogini Gauteovan.

Piotr Nunuit

Quinnapin

pióro - Wytwór naskórka ptaków składający się z części dolnej (dudki) i górnej (stosiny), z której wyrastają w dwie strony gęste promienie, tworzące tzw. chorągiewkę.
Indianie Mohawk mówią:
"Kiedy został stworzony świat, Stwórca zrobił wszystkie ptaki. Pokolorował ich pióra tak, jak bukiety kwiatów. Po tym Stwórca dał każdemu takowi odmienną pieśń do śpiewania. Nauczył też je witać każdy nowy dzień chórem ich pieśni.
Spośród wszystkich ptaków Stwórca wybrał Orła po to, by był ich przywódcą. Orzeł lata najwyżej i widzi z daleka wszystkie stworzenia. Orzeł jest posłańcem Stwórcy.
Podczas Czterech Świętych Rytuałów nosimy we włosach Orle Pióra. Do noszenia, lub trzymania Orlego Pióra upoważnił nas Stwórca po to, by móc zwracać się do niego bezpośrednio. Mając Orle Pióro oddajemy Stwórcy największą cześć.
Kiedy ktoś otrzymuje Orle Piór, musi przyjąć je z wdzięcznością, miłością i należnym szacunkiem.
Dla takiego pióra musi być spalony święty tytoń. Dzięki temu Orzeł i Stwórca poznają imię nowego Posiadacza Pióra. Posiadacz Orlego Pióra musi wiedzieć o tym, że jeśli kiedykolwiek zmieni naturalny stan swych myśli (poprzez alkohol lub narkotyki) to nigdy nie nawiąże kontaktu z Orlim Piórem.
Posiadacz Pióra buduje małe pomieszczenie w którym może by przechowywane pióro. Orle Pióro musi być karmione. Ty karmisz Orle Pióro trzymając je, lub nosząc podczas świętych ceremonii.
Czyniąc tak, Orle Pióro doładowywane jest świętą energią. Nigdy nie obrażaj, nie poniżaj i nigdy nie kal swojego Orlego Piór. Orle Pióro nosi tylko prawdziwy człowiek; mężczyzna lub kobieta. Indianin Mohawk może mieć trzy Orle Pióra stojące prosto z jego Kâhstowa (czapce piór)."
Wśród wytwórców ozdobnych przedmiotów wyjątkową biegłością w swoim kunszcie, jak pisze Sahagun, wyróżniali się u Indian Toltec amantekowie, "to jest rękodzielnicy, którzy sporządzali różne rzeczy z piór [...] wszystko, co czynili z piór, wykonywali wspaniale i niezwykle umiejętnie, chcąc zaś, aby robota wypadła jak najświetniej, planowali ją [najpierw], rozważali i, w końcu, wykonywali z wielkim zapałem i mistrzostwem".
Według słów jednego z informatorów tego kronikarza:
Toltekowie byli ludźmi doświadczonymi, mówi się, że jak prawdziwi artyści sporządzali różne rzeczy z piór, że celowali w sztuce ich naklejania.
Sztukę tę od dawna posiedli, to był naprawdę ich wynalazek, ta sztuka układania mozaik z piór.
Dlatego od dawna im zlecano [sporządzanie] tarczy i odznak, takich, jakie nazywano apanecayotl.
Dziedzictwem ich była ta sztuka, dzięki temu przyznawano odznaki.
Sporządzali je wspaniale, naklejali pióra, artyści wiedzieli jak je rozmieszczać, naprawdę wkładali w nie swe natchnione serca.

Pióra przypinane do łapaczy snów spełniać mają sny. Poruszane powiewem powietrza, nie tylko dostarczają rozrywki niemowlakom, ale też dają im pierwszą lekcję ważności tego zjawiska. Sowie pióro ma przynosić mądrość (stąd było przeznaczone dla dziewczynek), a orle daje chłopczykom odwagę. Nie jest to jednak jednoznacznie przyjęty kanon.

pióropusz - Najbardziej atrakcyjną częścią ubioru Indian Równin był pióropusz wojenny.
Jednak dla Indian największą wartość posiadał nie wspaniały wygląd pióropusza, lecz przypisywana mu magiczna, uświęcona moc, która miała ochraniać właściciela na polu bitwy. W dawnych czasach pióropusze były noszone wyłącznie przez Indian Wielkich równin, gdzie ze względu na całkowity brak lasów i zarośli nie mogły o nic zaczepiać się i nie krępowały wojownikowi swobody ruchów.
Pióropusz Indian Dakota posiadał szeroko rozłożone pióra w części zakładanej na głowę i ogon, a czasem nawet dwa, opuszczany na plecy.
Natomiast pióropusz Indian Crow opadał na głowę bardziej płasko, a Indianie Blackfoot nosili pióropusze o piórach wprost sterczących do góry.
Indianie mieszkający w lasach nosili n głowach opaski z pojedynczym piórem stojącym prosto.
Obecnie, wszyscy współcześni Indianie, zakładają na różne imprezy pióropusze dawniej noszone tylko na Równinach, ponieważ ich malowniczy i romantyczny wygląd spełnia oczekiwania turystów, którzy w ogóle nie mają pojęcia o pochodzeniu i roli indiańskich pióropuszy.

Pióropusz Stojący W Wodzie - Indianin Cheyenne.
Wraz z Głodnym Niedźwiedziem spotkał się 27 marca 1863 roku z prezydentem Lincolnem w Waszyngtonie.
10 kwietnia odwiedzili szkołę publiczną nr 14 , gdzie między innymi wysłuchali chóru dziecięcego. Pióropusz Stojący w Wodzie poproszony o zabranie głosu odmówił, tłumacząc, że wszystko jest dla niego tak nowe, że nie byłby w stanie powiedzieć nic, co zadowoliłoby zgromadzonych.
29 listopada 1864 roku, przed masakrą nad Sand Creek, w jego namiocie gościł sławny John Simpson Smith wraz ze swym nieszczęśliwym synem Jackiem.
Po masakrze jeden z członków pułku kawalerii Colorado zeznał:
- Biała Antylopa leżał zabity w łożysku potoku, a Pióropusz Stojący W Wodzie na wprost niego, po lewej stronie rzeczki. Obaj byli oskalpowani, a Białej Antylopie obcięto nos, uszy i genitalia.

pióropusznik - (Matteucia); niezwykle piękna paproć ten należąca do najbardziej pierwotnych wśród paprotkowatych. Dzięki licznym podziemnym rozłogom kłęczowym, przy pomocy których się rozmnaża, występuje nieraz gromadnie, tworząc gęste skupienia. Lubi siedliska bardzo wilgotne, brzegi rzek i potoków, wilgotne zarośla i mokre łąki. Występuje w Europie, Azji północnej i Ameryce Północnej.
M. struthiopteris to pióropusznik strusi - bylina wyrastająca od 30 do 150 cm wysokości.

Pióro We Włosach - Indianin Sioux. Zimowe Kroniki odnotowały, że w roku 1841/42 ukradł on 30 cętkowanych koni.

Pióro Z Ogona Orła - Eagle Tail Feather; Indianin Cheyenne Północy. 25 czerwca 1876 roku walczył pod Little Big Horn. Ścigał wtedy między innymi trzech żołnierzy uciekających wzdłuż zachodniego brzegu rzeki.

Pipil - INahuat lub Nawat; Indianie pochodzenia aztecko-tolteckiego z terenu Salwadoru i Hondurasu, gdzie ukształtowali się około 1000 roku n.e. Zaliczeni do rodziny językowej uto-aztecan. Stawiali kamienne budowle, mieli własne pismo obrazkowe. Przed konkwi-stą ich centrum religijne znajdowało się w Tazumel. W 1947 roku liczyli około 80 tysięcy osób i stanowili największą grupę tubylczą Salwadoru. Ich główne skupisko znajduje się w nahuizako w departamencie Sonsonate. W 1987 roku liczebność Indian Pipil oszacowano na 196576 osób. Pod koniec XX wieku w Hondurasie nikt już nie mówił językiem pipil, a w Salwadorze językiem tym mówiło 20 osób.

Piquidajo - Wymierające plemię południowoamerykańskie żyjące na terenie Rondonii. Należy do grupy językowej ge. Pira - Inna nazwa Indian

Yine.

piragryryt - Piragryryt, jako oddzielny minerał, wyróżniony został na początku XIX wieku i pierwotnie był znany pod nazwą aerosytu. Jest ważnym kruszcem srebra. Zazwyczaj ma kolor ciemnoczerwony lub brunatno-fioletowy z czerwonym odcieniem. Wyraźnie czerwone odmiany pirogryrytu określane są nazwą "srebra rubinowego".
Występuje w niskotemperaturowych żyłach srebronośnych. Najładniejsze jego kryształy pochodzą z Chanarcillo (Chile), Zacatecas Castrovirreyna i Vinchos (Peru). Inne, ważne jego wystąpienia znajdują się też i w Colquechaca (Boliwia) oraz w Silver City (Idaho) i Comstok Nevada) w USA. W Polsce znany jest z żył kruszcowych okolic Wałbrzycha i Kowar.

Piraha - - Inna nazwa Indian

Mura-Piraha

piranga szkarłatna - (Piranga olivacea); ptak żyjący w lasach liściastych Ameryki Północnej.

piranie - (Serrasalmas), lub piraje; ryby dorzecza Amazonki i La Plata.

piraruku

arapaima

Pirataguari - Indianie boliwijscy.

Pira-Tapuya - Inna nazwa Indian

Piratapuya.

Piratapuyo - Pira-Tapuya, Uaiana, Uainana, Uaicana, Uaikena, Waikhara, Waikino lub Waina; Indianie z Kolumbii (departament Vaupes) i Brazylii (stan Amazonia). Zaliczeni do rodziny językowej tukano. W 1986 roku Indianie Piratapuya z Kolumbii liczyli 450 osób, a ci z Brazylii - 618.

Pirinda

Matlatzinca

piripirioka - Nazwa ta pochodzi z języka Indian Yanoama. Jest to roślina, z której bulw Indianie ci wyrabiają truciznę zwaną aroari. Bulwy rozcierane są na proszek, który wysuszony wsypują do bambusowych rurek. Następnie z ukrycia wydmuchują ten proszek na człowieka, którego pragną zabić.
Cebulki rośliny mają też inne znaczenie magiczne. Przypominają one oko jaguara i stąd Indianie Yanoama używają ich do polowania na to zwierzę; suszą je przy ogniu, ugniatają i nacierają otrzymaną masą, zmieszaną z uruku, swoje ciało, końce strzał oraz pyski i łapy psów. Jak sami mówią:
"Działa to oszałamiająco; powinno oszołomić także i tapira, pozwalając myśliwym podejść bliżej."
Roślina ta hodowana jest przez mężczyzn Yanoama w tajemnicy przed kobietami na poletkach zwanych roca.

piragryryt - Piragryryt, jako oddzielny minerał, wyróżniony został na początku XIX wieku i pierwotnie był znany pod nazwą aerosytu. Jest ważnym kruszcem srebra. Zazwyczaj ma kolor ciemnoczerwony lub brunatno-fioletowy z czerwonym odcieniem. Wyraźnie czerwone odmiany pirogryrytu określane są nazwą "srebra rubinowego".
Występuje w niskotemperaturowych żyłach srebronośnych. Najładniejsze jego kryształy pochodzą z Chanarcillo (Chile), Zacatecas Castrovirreyna i Vinchos (Peru). Inne, ważne jego wystąpienia znajdują się też i w Colquechaca (Boliwia) oraz w Silver City (Idaho) i Comstok Nevada) w USA. W Polsce znany jest z żył kruszcowych okolic Wałbrzycha i Kowar.

pirania - (Serrasalmus); piraja lub karibe. Ryba z rodzaju małych ryb drapieżnych z rodziny kąsaczowatych, obejmujący kilkanaście gatunków zamieszkujących wody dorzecza Amazonki i La Platy.
Ciało wysokie i bocznie spłaszczone ma długość do 40 cm. Głowa duża, tępo ścięta, paszcza uzbrojona w bardzo ostre, trójkątne zęby. Żyje gromadnie, atakując większe ryby, a także duże ssaki, wyrywają im z ciała kawałki mięsa. Nazwa pochodzi z języka Indian Tupi, od słowa piranha.

Pire-Net - Płochliwa i lekkomyślna rusałka występująca w mitologii Indian Araucan. Ona to, chowając się często dla żartu przed zakochanym w nim bogu Kaikavilo, prowokuje go do wszczynania poszukiwań, co też w efekcie powoduje trzęsienia ziemi i tajfuny.

Piritu - Indianie wenezuelscy.
Wśród Indian Piritu podczas zaćmienia Słońca lub Księżyca kobiety rzucały w powietrze ziarna kukurydzy i lamentowały głośno, przyrzekając, że nie będą już więcej leniwe.
Wśród poligamicznych Indian Piritu każda z żon miała własną chatę. Każda żona musiała być bezwzględnie posłuszna swemu mężowi.
Żony Indian Piritu nie mogły spożywać posiłków razem ze swymi mężami a nawet siedzieć w ich obecności.
Wśród Indian Piritu organizowano połączone z ucztami pijackimi specjalne tańce w szóstym dniu po zakończeniu okresu odosobnienia dziewczyny, która osiągnęła swoją pierwszą miesiączkę.
Dziewczęta Indian Piritu wydawano za mąż po ich dojściu do dojrzałości płciowej, natychmiast po poddaniu się próbie mrówek. Uważano je wówczas za osoby oczyszczone, które mogły już wypełniać swe małżeńskie zobowiązania. Uroczystości polegały na szeregu tańców podczas uczty, po których dziewczynę wydawano za mąż.

Piriu

Apurui

Piriutiti - Indianie z Brazylii (stan Amazonia). Zaliczeni do rodziny językowej caribe.

Piro - Inna nazwa Indian

Yine.

piroauryt - Jest to rzadki minerał będący uwodnionym węglanem magnezu i żelaza. Ma zwykle barwę złocistożółtą, ale bywa też brunatnobiały, srebrzystobiały, zielonkawy a nawet zupełnie bezbarwny. Występuje w szczelinach serpentynitów, skał metamorficznych, które powstają w wyniku przeobrażenia pod wpływem wody, pewnych typów skał magmowych, bogatych w oliwiny.
Znajdowany bywa w Kanadzie oraz w Lancaster (Pensylwania, USA).

pirochlor - Minerał o barwie brunatnej, czerwonej lub żółtej. Ogrzewany w płomieniu często zmienia barwę na zieloną.
Znany jest z wielu miejsc na świecie, choć zwykle występuje w niewielkich ilościach. Na Ziemi Indian znaleziono go m.in. w Kanadzie i USA (Kolorado).

pirofyllit - Pirofyllit przypomina talk i jest jednym z najmiększych minerałów w przyrodzie. Stosuje się go do wyrobu ołówków do pisania na szkle i mydełek krawieckich.
Największe złoża pirofyllitu na Ziemi Indian występują w Ouro Preto (Brazylia) oraz w stanach Kalifornia i Karolina Północna w USA.

piroga - Prymitywne czółno indiańskie, wydrążone w pniu drzewnym. Nazwa pochodzi z języka Indian Caribe, od słowa piragua.

pirokseny - Pirokseny są rozpowszechnionymi minerałami skałotwórczymi. Występują w skałach ziemskich, księżycowych i w meteorytach. Na Ziemi znane są ze wszystkich rodzajów skał magmowych, zasadowych i ultrazasadowych.
Niektóre pirokseny osiągają niezwykle duże rozmiary. Największy znany kryształ tego minerału to spodumen, który znaleziony został w Południowej Dakocie. Miał on 13 metrów długości i ważył 66 ton. Inny, zdumiewająco duży kryształ, pochodzący też z tego samego wystąpienia miał 14 metrów długości i ważył 28 ton.

piroluzyt - Minerał, ważna ruda wykorzystywana w przemyśle do otrzymywania metalicznego manganu. Tworzy w skałach osadowych złoża o kształcie liści paproci.
Może także przybierać postać skupiska cienkich, promienistych kryształów. Na dnie morza można znaleźć tzw. buły piroluzytowe. W przyszłości może minerał ten znajdzie zastosowanie w przemyśle ze względu na zawartość pożytecznych metali - miedzi, niklu i manganu.
Największe złoża piroluzytu występują w Minas Gerais w Brazylii., Znajdowany jest także w Kanadzie. W USA większe ilości piroluzytu napotkano w Kalifornii, Minnesocie i w Montanie.

piromorfit - Piromorfit tworzy się w strefie utleniania złóż kruszców ołowiu razem z cerusystem i innymi minerałami wtórnymi, pochodzącymi z rozpadu galeny.
Przeważnie tworzy osobniki słupkowe, zazwyczaj doskonale ograniczone gładkimi ścianami i zgrupowane w druzy, przybierając kolor zielony lub brązowy, rzadziej żółty, pomarańczowy, biały lub o odcieniu bezbarwnym.
Na Ziemi Indian znajdowany bywa w USA - Phoenixville (Pensylwania) i Mullan (Idaho).

pirop - Minerał z rodziny granatów. Macierzystymi skałami piropów są przede wszystkim serpentynity oraz skały bogate w oliwin, ale największe ich nagromadzenia spotyka się w osadach aluwialnych. Występuje zazwyczaj w postaci ciemnych, ognistoczerwonych ziaren o szklistym połysku.
Na Ziemi Indian występuje w stanach Arizona, Utah i Nowy Meksyk (USA). Znajdowany bywa też i w Brazylii.

pirotyn - W stanie czystym pirotyn nie ma praktycznego zastosowania, zawiera jednak często domieszki wielu cennych metali. Zwany jest także pirytem magnetycznym.
Spotykany jest głównie w niektórych skałach magmowych i w łupkach krystalicznych. Powstaje również z roztworów hydrotermalnych. Wykorzystywany jest do produkcji kwasu siarkowego i innych związków siarki.
Występuje m.in. w Boliwii, Brazylii, Kanadzie (Sudbury, Ontario) i Meksyku. W Polsce spotyka się go na Dolnym Śląsku.

Pirro - Inna nazwa Indian

Yine

Pirsa - Indianie z kolumbijskiego departamentu Caldas.

Pirua - Dynastia przedinkaska, wymieniana przez niektórych kronikarzy.

piryt - Choć często zwany jest "złotem głupców", to jednak jego dzieje są fascynujące.
Składa się z żelaza i siarki, często też powstaje w wyniku rozkładu obumarłych roślin i zwierząt - stąd wiele skamieniałości z zawartością pirytu. Przy silnym uderzeniu iskrzy się, co też wykorzystywali Indianie Jagan z Ziemi Ognistej do krzesania ognia.
Jest pospolitym minerałem i ma wiele zastosowań. Bez trudu rozpoznać można małe, złocistożółte ziarna i kryształy pirytu spotykane w węglu, które na pierwszy rzut oka przypominają złoto. Czarna rysa pirytu, w przeciwieństwie do żółtej rysy złota, pozwala jednak natychmiast wykazać różnicę. Największe ilości pirytu występują w skałach osadowych.
Piryt często tworzy dobrze wykształcone kryształy w postaci sześcianów, ośmiościanów o różnym, pokroju, niekiedy z charakterystycznymi bruzdami na powierzchni ścian. Otrzymuje się z niego kwas siarkowy, służy do produkcji nawozów sztucznych, farb oraz materiałów wybuchowych.
Inkowie wykonywali z pirytu lustra. W inkaskich grobowcach znajdowano płyty z polerowanego pirytu i dlatego minerał ten bywa niekiedy nazywany "kamieniem Inków".
Znane są mozaiki pirytowe wykonywane przez Misteków.
Zachował się również przykład tezponaztli, drewnianego bębna w kształcie ludzkiej postaci, inkrustowanego zarówno pirytem jak i masą perłową.
W dniu zaślubin młodych Indian Mexica, narzeczoną kąpano i myto jej włosy, twarz szminkowano ochrą i posypywano błyszczącym jak złoto pirytem.
Toltekowie z Meksyku wykonywali z pirytu zwierciadła. Sam wyrób luster wymagał ogromnej pomysłowości. Spotyka się je tak rzadko, że chyba używano je tylko do rytualnej magii.
Najczęściej używany był do tego piryt odpowiednio wypolerowany i ukształtowany. Istnieje kilka rzadkich okazów mozaiki ułożonej z cienkich łusek pirytu, przyklejonych do tła z drzewa lub muszli. Inna technika, stosowana na wybrzeżu, polegała na oddzieleniu powierzchni pirytu od podłoża, wypolerowaniu jednej strony i wyrzeźbieniu drugiej, przez co powstawało lustro o rzeźbionej odwrotnej stronie.
Lloyd zauważył, że Indianie Beothuk rozpalali ogień krzesząc iskry z dwóch kawałków żelaznego pirytu.
Piryt posiada dobre, leczące promieniowanie. Rozgrzewa ciało, uśmierza bóle, leczy zapalenia dróg oddechowych. Można go kłaść na chore miejsca i wówczas odblokowuje energie i przynosi ulgę w cierpieniach.
Piryt prowadzi nas w naszych nierozwiązanych problemach do punktu, w którym rozpoznajemy, że rozwiązanie jest możliwe jedynie przez zmianę starego sposobu myślenia, zmianie punktu widzenia. W ten sposób przenosi nas jakby przez blokady i ułatwiając poznanie, pozwala na dalszy rozwój.
Na Ziemi Indian ważny ośrodek wydobycia pirytu znajduje się w stanozjednoczeniowym stanie Utah. W Polsce piryt w przeszłości był eksploatowany w Rudkach koło Słupi Nowej (Góry Świętokrzyskie). Występuje również w wielu rejonach na Dolnym Śląsku oraz towarzyszy złożom kruszcowym cynku i ołowiu na Górnym Śląsku. Spotykany jest także w kopalni węgla brunatnego Turów.

Pisabo - Indianie z Peru (departament Loreto). Zaliczeni do rodziny językowej pano. W 1999 roku liczyli 100 osób.

Pisatapuia

Uasona
Indianie z Kolumbii (departament Vaupes). Mówią językiem pokrewnym do tukano. W 1999 roku liczyli 54 osoby.

Pisco - Indianie peruwiańscy.

Pisobo

Pichobo

Pisone - Indianie meksykańscy.

Pispi - Indianie nikaraguańscy.

Pisses in the Horn - Indianin Oglala Teton Lakota Sioux. 25 czerwca 1876 roku wziął udział w Bitwie Nad Little Big Horn. Jego obecność zanotowano również w maju 1877 roku przy Agencji Red Cloud.

piszaansia (1) - Nazwa nadana przez Indian Yanoama roślinie o bardzo dużych, jadalnych liściach. Zazwyczaj Indianie ci zawijają w nie małe rybki, lub kawałki mięsa zabitych zwierząt i pieczą je w ognisku.

Piszaansia (2) - Nazwa jednej z grup Indian Yanoama.

Pita - Indianie brazylijscy.

Pitahuerat - lub Tapage Pawnee; grupa Indian Pawnee.
Około 1640 roku, wędrując z południa w górę rzeki Kansas, Indianie tej grupy osiedlili się wraz z Indianami Chaui i Kitkehahki na równinach południowo-zachodniej Nebraski.

Pitaquari

Pirataguari

pitcairnia - (Pitcairnia L'Hér); szkarłatnie kwitnąca roślina andyjska; zimozielona, rozetowa bylina, uprawiana ze względu na ogólny wygląd.

Pitonara

Potiguara

Pitt River - Inna nazwa Indian

Achumawi.

Piura - Indianie peruwiańscy.

Pius - Indianie peruwiańscy.

pivina Laevis - (Pivina laevis); roślina pochodząca z Ameryki tropikalnej. Kwiaty ma białe, owoce - karminowoczerwone. Spotyka się ją w uprawie szklarniowej.

piwonia - (Paeonia); peoria lub peonia. Bylina ozdobna, rzadziej krzew lub półkrzew, pochodząca z Eurazji i Ameryk Północnej i Peru. Ma duże kwiaty, białe, różowe lub purpurowe, często pachnące.
P. officinalis - piwonia lekarska - uprawiana jest w kilkudziesięciu gatunkach.

piwnik leśny - (Contopus virens); ptak lasów liściastych Ameryki Północnej.

Pixaasiteri - Grupa wenezuelskich Indian Namoeteri. Wśród Indian tych żyła jakiś czas Helena Valero porwana w 1937 roku a wodzem ich był wtedy Raszawe.

Piyoti - Indianie z Ameryki Południowej.

piżmak - (Ondatra zibethica); ssak z rzędu gryzoni rodziny nornikowatych. Zwany jest też szczurem piżmowym lub piżmoszczurem. Indianie Seneca nazywali go jinodaga, a Indianie Shawnee - oshasqua.
Piżmak spędza lato wśród roślinności wodnej, a na zimę buduje wystające ponad wodę schronienia.
Sprowadzony z Ameryki Północnej na tereny hodowlane Europy i wtórnie zdziczały.
Sierść ma miękką, gęstą, ciemnobrunatną. Na brzuchu jest ona szarawa a na palcach stóp znajdują się włosy ułatwiające pływanie. U samców występują gruczoły zapachowe, których wydzielina ma zapach piżma. Prowadzi tryb życia ziemnowodny. Kopie nory w brzegach wolno płynących rzek, stawów i jezior.
Indianie Chippewa w pewnych celach magicznych, kładli korzeń derenia C. alternifolia L. na pułapki służące do łapania piżmoszczurów.

piżmoszczur

piżmak

Copyright by Marek Cichomski

Idź do góry | Wróć do strony Marka | Wróć do strony głównej

	Korzystasz z zasobów www.google.pl	• Zaawansowane szukanie • Ustawienia • Narzędzia językowe
Szukaj na huuskaluta.com.pl

PARFLECHE MARKA CICHOMSKIEGO